Professor overheidsfinanciën sust: "Extra schulden voor defensie-uitgaven geen groot probleem"

Voor 2 miljard van de bijna 4 miljard euro die de regering extra wil investeren in defensie, zijn nog geen inkomsten gevonden. Het leverde de regering al een fikse kastijding op van de oppositie in de Kamer. Maar professor publieke financiën Willem Sas (UHasselt/KU Leuven) is veel minder streng in De Ochtend op Radio 1. Meer nog, zegt hij: "Ik heb dat de voorbije maanden zelf ook verdedigd."

Volgens Sas is het nu eenmaal nog niet duidelijk waaraan we die miljarden zullen uitgeven. "Die NAVO-norm van 2 procent is heel generiek: gaat dat naar lopende uitgaven - zaken die elk jaar terugkeren - dan mag je daar in principe niet voor lenen. Maar bij investeringen - uitgaven die onze productiviteit of economie ondersteunen en de groei voor morgen verzekeren - mag dat wel van Europa."

Het is momenteel ook nog niet makkelijk voor minister van Defensie Theo Francken (N-VA) om exact te weten waar dat extra geld naartoe moet gaan, zegt Sas. "Dat is namelijk ook een Europees vraagstuk: wat gaan we precies doen en welke landen doen wat? Wordt dat een raketschild? Is luchtafweer de prioriteit? Of is het eerder transport? Dat weten we pas in juli. Het is in dat opzicht voorzichtig om nu nog niet te sterk te snijden in sociale programma's."

Sas vermoedt zelf trouwens dat het uiteindelijk effectief grotendeels over investeringen zal gaan. En als dat zo is, dan mag je dat geld ook gewoon gaan lenen. "Europa zegt dat je 1,5 procent van je bruto binnenlands product extra mag lenen om die investeringen te financieren. Voor België gaat dat dan over 9 miljard euro. Maar de regering houdt het nu op 2 miljard. In die zin is dat een redelijke manier om om te gaan met de buffer die Europa ons geeft."

Waar de andere miljarden voor defensie vandaan moeten komen, noemt Sas een zaak voor de politiek. Zo zoomt de krant De Tijd vandaag in op het 'superdividend' dat de regering gaat halen bij Belfius: dit jaar uitzonderlijk 445 miljoen euro bovenop het normale jaarlijkse dividend van 500 miljoen euro, of alles samen 84 procent van de winst.

"Dat is nog niet eerder gebeurd, maar het is dan ook een ongeziene situatie dat we defensie-uitgaven zo snel willen verhogen", zegt Sas. "Het toont trouwens ook mooi aan dat we voorzichtig moeten zijn met de verkoop van Belfius om een eventueel defensiefonds te spekken. Want die dividenden komen structureel elk jaar terug."

Sas wijst erop dat de Belgische overheid Belfius destijds gered heeft en dat ze nu dus ook recht heeft op de winsten van die staatsbank. "De vraag blijft hoeveel je daarvan mag afromen, zonder de stroom aan inkomsten te fnuiken. Maar dát het gebeurt, is in mijn ogen normaal."