Glucosesensors als hulp bij een gezonde levensstijl: nuttig of overbodig? 

Digitale tools om onze gezondheid te monitoren zijn booming. Dat zie je overal — ook in de statistieken. 4 Vlamingen op de 10 maken actief gebruik van slimme horloges, sensoren en/of apps om hun gezondheid te tracken.  Dat blijkt uit de jongste Digimeter , die het gebruik van media en technologie in Vlaanderen in kaart brengt. "De dataficatie van het gezondheidsmanagement", heet het daar. 

In die wereld van digitale gezondheidstools en -data, vinden mensen nu ook de weg naar de glucosesensor. “‘Met een fijn draadje meet die het glucose- oftewel suikergehalte onder de huid”, zegt professor endocrinologie Chantal Mathieu (UZ Leuven).

Het resultaat van de meting volgt de trend van de bloedsuikerspiegel. Het wordt doorgestuurd naar een toestel of een app waar het afgelezen kan worden, in een cijfer en/of een grafiekje. 

Voor mensen met diabetes, bij wie het suikergehalte in het bloed ontregeld is, kunnen metingen van hun bloedsuikerspiegel van levensbelang zijn. Bij hoge of lage waarden krijgen ze een waarschuwing, zodat ze kunnen ingrijpen.

"Het is een fantastische technologie", zegt Inge Everaert van de Diabetes Liga. Zo’n 7 procent van de Belgen wordt nu al behandeld voor diabetes en hun aantal neemt almaar sneller toe. 

Maar glucosesensors, die vrij te verkrijgen zijn in ons land, winnen ook aan populariteit bij mensen die geen diabetes hebben. Ook bij hen schommelen de bloedsuikerwaarden, want dat doen ze bij iedereen.

"Een tijdelijke stijging van de bloedsuikerspiegel na een maaltijd is een normale fysiologische reactie", zegt Kris Gilis, voorzitter van de Vlaamse Beroepsvereniging van Diëtisten. Dat hoeft dus niet abnormaal te zijn, laat staan alarmerend. "Het is niet noodzakelijk een teken dat er iets mis is met je voeding of je voedingspatroon."

“De hoogte van een bloedsuikerpiek hangt samen met de samenstelling van de maaltijd, zoals het gehalte en de verhouding tussen koolhydraten, vetten en eiwitten."

"Bij gezonde mensen zonder diabetes is het meten en voortdurend controleren van de bloedsuiker doorgaans niet nodig. Een erkende diëtist kan bij hen op basis van een eetdagboek, de persoonlijke situatie en een goed gesprek al perfect inschatten hoe de bloedsuiker op maaltijden reageert, zonder dat daar altijd een continue glucosemeter (CGM) voor nodig is.”

Waarom gaan mensen zonder diabetes dan toch met een glucosesensor aan de slag? Een en ander komt overgewaaid uit de topsport . Atleten begonnen hun bloedsuikerwaarden in kaart te brengen om energiedips te voorkomen tijdens inspanningen, of om er beter van te kunnen herstellen nadien. 

De stap naar de bloedsuikerspiegel als sleutel tot een gezondere levensstijl was klein. 3 jaar geleden werd het boek 'Glucoserevolutie' van de Franse biochemica Jessie Inchauspé een internationale bestseller. Haar instagramkanaal @glucosegoddess heeft meer dan 5,5 miljoen volgers. 

Op social media zie je glucosesensors intussen ook bij influencers. En ook in de praktijk van diëtisten duikt het toestelletje op. 

"We zien steeds meer diëtisten met een glucosesensor werken bij mensen die geen diabetes hebben", vertelt Kris Gillis. Het maakt dan vaak deel uit van een pakket van een zogenoemde "suikeranalyse", waarbij de resultaten van de metingen tijdens een paar consultaties besproken worden. 

"Een glucosesensor is een heel correcte en gedetailleerde informatiebron", zegt Kris Gillis. De sensor laat  concreet zien wat bepaalde voeding met je bloedsuikerspiegel doet. Dat weten veel mensen wel, maar als ze dat met hun eigen ogen zien, kan dat volgens haar toch "een eye-opener" zijn.

"Meten is weten", zegt ook Pieter Josson. Hij is de CEO en een van de oprichters van BiometrIQ, een start-up uit Kortrijk die "een platform ontwikkeld heeft waarmee diëtisten op basis van data gepersonaliseerd advies kunnen geven". Ook glucosesensors maken daar deel van uit. 

Cijfers geeft BioMetrIQ niet, maar Josson ziet de vraag naar eigen zeggen toenemen. "Het past binnen de trend dat mensen meer datagedreven op zoek zijn naar gegevens over hun gezondheid zoals bij de smartwatches en andere wearables."

"Elke persoon reageert verschillend op voedingsstoffen, via de glucosesensor kan je dat unieke en persoonlijke verhaal bij de mens brengen", zegt hij. "Een diëtist kan via een glucosesensor een persoonlijker advies bieden." 

Een suikeranalyse, met behulp van een glucosesensor, is niet goedkoop. Trajecten verschillen en prijzen variëren, maar ze kunnen in de honderden euro’s lopen.

Helan Onafhankelijk Ziekenfonds ging vorig jaar een samenwerking aan met BioMetrIQ. "We willen mensen via een digitaal platform toegang geven tot erkende diëtisten", zegt Kim Smets van Helan. "Het gaat over het promoten van de basis van een gezonde levensstijl onder deskundige begeleiding, het is niet de bedoeling om iedereen een suikeranalyse aan te bieden." 

Maar zijn glucosesensors wel nuttig en nodig voor mensen zonder diabetes of ambities in de topsport? "In topsport zit de winst in milliseconden. Maar bij een gezonde levensstijl voor de gemiddelde Belg niet", zegt diëtist Michaël Sels, diëtist en innovatiemanager klinische voeding aan het UZ Antwerpen.

Volgens hem zijn de gedetailleerde data van de sensors voor veel Belgen niet aan de orde. "Als gezonde mensen glucosesensors gaan gebruiken, slaan we heel wat stappen over. Amper 5 procent van de Belgen eet voldoende groenten, slechts 10 procent voldoende fruit. 1 op de 2 Belgen is te dik en 1 op de 4 drinkt dagelijks frisdrank." 

Daar ligt voor mensen zonder diabetes volgens Sels de meest onmiddellijke en evidente gezondheidswinst. "We moeten breder op gezondheid inzetten en vooral de toegevoegde suikers schrappen, niet gedetailleerd schommelingen in ons bloed meten."

"Als je 's ochtends wit brood met confituur eet, gaat je bloedsuikerspiegel sneller stijgen dan bij bruin brood met kaas", zegt Michaël Sels. "Daarvoor moet je niets meten in het bloed, dat kunnen we je zo vertellen. De vezels gaan de vertering vertragen en daardoor krijg je minder snel een piek." 

Eenzelfde geluid bij Kris Gillis, voorzitter van de Vlaamse Beroepsvereniging van Diëtisten. "Ja, de bloedsuikerwaarden die een glucosesensor in kaart brengt kunnen mensen de ogen openen. Maar ze zijn geen must voor een gezond eetpatroon en een evenwichtige levensstijl."

Een eenvoudig eetdagboek, waarin je noteert wat je eet, kan volgens Gillis en Sels evengoed een hulpmiddel zijn. Ook dat kan inzicht geven in wat je triggert om naar iets zoets of zouts te grijpen — en wanneer je dat doet.

Het risico bestaat ook dat mensen obsessief gaan meten. Of dat ze bepaalde voeding of voedingsstoffen gaan demoniseren. 

"Er was eerder een trend dat koolhydraten ongezond zouden zijn", zegt Michaël Sels. "Sommige mensen hebben nog steeds angst voor brood en pasta. Onterecht, want we hebben koolhydraten nodig voor energie en om een verzadigd gevoel te ervaren."

"Je mag je niet blindstaren op suiker en het geheel uit het oog verliezen", zegt Sels. "Als je 's nachts een pita met veel saus eet, zal je bloedsuikerspiegel niet pieken. Alleen: dat maakt het daarom nog niet per se een goed idee."

"Daarnaast weten we dat je bloedsuiker minder snel zal stijgen van bijvoorbeeld frieten dan van gekookte aardappelen, maar dat zegt ook niets over de gezondheid." 

Dragen glucosemetingen daar überhaupt toe bij, voor mensen zonder diabetes? Daar is geen hard wetenschappelijk bewijs voor, zegt Inge Everaert van het Kenniscentrum van de Diabetes Liga.

Kris Gillis beaamt: "Er worden theoretische voordelen genoemd, zoals een betere energiebeheersing en voedingsinzicht, maar er bestaat geen wetenschappelijke consensus dat realtime feedback over je bloedsuiker tot meetbare gezondheidsverbetering leidt." 

"Het voedingsadvies verandert niet", zegt Pieter Josson van BiometrIQ. "Maar je mag de kracht van data die mensen motiveren, niet onderschatten. Als ik A eet, volgt B en daar spelen deze data erg op in. Je mag de feedbacklus in het vormen van gewoontes niet onderschatten."

Professor endocrinologie Chantal Mathieu heeft niets tegen het gebruik van glucosesensors. Ze zijn "erg nauwkeurig, waardevol en revolutionair voor diabetespatiënten." Maar, zegt ze: als mensen zonder diabetes zulke medische toestellen gebruiken, zoals ze ook een stappenteller of een sporthorloge gebruiken, moeten ze er zich van bewust zijn dat hun situatie anders is.  

"Bij mensen met diabetes is het belangrijk dat ze verwittigd worden als een te hoge (boven de 200 mg/dl) maar vooral te lage (minder dan 70 mg/dl - door insuline of andere medicijnen) suikerspiegel eraan komt. Maar een gezonde vrouw zonder diabetes kan ‘s nachts bijvoorbeeld een waarde hebben tussen de 55 en 65 mg/dl. Een sensor kan dan alarm slaan, omdat hij een lage waarde oppikt, en zo onterecht ongerustheid creëren", waarschuwt Mathieu.

Meten is weten, maar het is belangrijk om te weten hoe je de data die de glucosesensor je geeft, moet interpreteren. "Een goede begeleiding is cruciaal", zegt Chantal Mathieu.