De federale regering heeft een paasakkoord gesloten. Verschillende hervormingen uit het regeerakkoord zijn omgezet in concrete maatregelen. Het gaat onder meer over de beperking van de werkloosheid in de tijd, de indexering van de hoogste pensioenen en een plan om de overbevolking in de gevangenissen aan te pakken. De ministers hebben ook definitief beslist om dit jaar zo'n 4 miljard euro extra uit te geven aan defensie.
Extra miljarden voor defensie en beperking werkloosheid in de tijd: dit staat in paasakkoord van federale regering
Na een hele dag onderhandelen was er rond 22 uur witte rook. De ministers zijn het eens geraakt over de omzetting van een groot deel van het regeerakkoord in concrete maatregelen.
De tijd drong daarvoor. De zogenoemde programmawetten moeten ingediend worden samen met de begroting voor dit jaar. Die wil de regering zo snel mogelijk ter stemming voorleggen in het parlement. Zo kan er vanaf de zomer einde komen aan de voorlopige twaalfden, een noodbegroting die is opgesteld door de vorige regering. Daarbij wordt het maandbudget bepaald door de uitgaven van vorig jaar door 12 te delen.
Premier Bart De Wever (N-VA) geeft toe dat het moeilijke onderhandelingen waren. "We hebben een groot akkoord moeten sluiten. Het zijn uiteindelijk 500 artikelen en 300 pagina's juridische tekst. Dat is niet niks. Er zitten hervormingen in die toch wel historisch kunnen worden genoemd."
Bekijk: "Beperking van werkloosheid in de tijd is toch een beetje het koninginnenstuk"
Defensie: enkel beslissing over dit jaar
De voorbije weken werd al duidelijk dat ons land dit jaar versneld zo'n 4 miljard extra zou investeren in Defensie. Die beslissing is nu ook definitief genomen. Ons land kan zo in juni naar de NAVO-top in Den Haag met de belofte dat ons land 2 procent van het bbp uitgeeft aan defensie.
Door die normen te halen, wil de regering een "solidaire bondgenoot" zijn met extra defensiebudgetten voor personeel, materiaal en infrastructuur. "Veiligheid is geen luxe, het is een noodzaak", reageert Defensieminister Theo Francken (N-VA) op zijn Instagramprofiel.
Dit jaar zal het geld voor defensie in de eerste plaats worden gezocht bij de belastingen die worden geheven op de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear, goed voor iets meer dan 1 miljard.
De regering zal ook aan staatsbank Belfius vragen om een uitzonderlijk dividend uit te keren van 500 miljoen euro. 125 miljoen moet komen van zogenoemde 'normering': er zal bij alle overheidsdepartementen gekeken worden hoe bestaande uitgaven als militair kunnen worden gecategoriseerd en dus zo mogen meetellen voor de NAVO-norm.
Het overige extra budget is niet gefinancierd en slaat dus tijdelijk een groter gat in de begroting. "We maken gebruik van de mogelijkheid die Europa ons geeft om die inspanning te spreiden over de tijd", legt minister van Begroting, Vincent Van Peteghem (CD&V) uit.
Over de extra miljarden die de jaren daarna nodig zijn om de defensie-uitgaven op hetzelfde niveau te houden, is nog geen beslissing genomen. Pas bij de opmaak van de begroting voor 2026 zal structureel worden ingegrepen om nieuwe inkomsten te zoeken. Voorlopig komen er dus geen extra besparingen of belastingen om de defensie-uitgaven te compenseren.
Beperking werkloosheid: uitzondering opleidingen voor zorgberoep
De beperking van de werkloosheid is één van de grootste arbeidsmarkthervormingen van de regering-De Wever. Vanaf 1 januari 2026 zullen werklozen hun uitkering verliezen na 2 jaar.
Ook het bedrag van de werkloosheidsuitkering verandert: "Iemand die werkloos is, geniet in de eerste periode een hogere financiële bescherming dan vandaag via een hogere vervangingsratio en/of een hoger inkomstenplafond. Naarmate de tijd vordert, zal de uitkering sneller dalen dan vandaag", legt minister David Clarinval (MR) uit.
Een neveneffect van de hervorming was dat ook werklozen die een opleiding volgen voor een knelpuntberoep hun uitkering na 2 jaar zouden verliezen. Maar daar is nu een mouw aan gepast.
"Er komt een overgangsregeling. Als ze aan de opleiding gestart zijn voor 1 januari behouden de werklozen gedurende hun hele opleiding hun uitkering", zegt minister van Volksgezondheid, Frank Vandenbroucke (Vooruit).
Voor mensen die een opleiding volgen voor een knelpuntberoep in de zorg blijft de uitzondering ook na de overgangsregeling bestaan. "Ze kunnen nog steeds 3 tot 4 jaar een uitkering krijgen, tot ze hun diploma hebben", aldus Vandenbroucke.
Volgens de federale regering is het aan de deelstaten om voor andere beroepen, zoals die van leerkracht, een regeling uit te werken. "Er zijn inderdaad meer knelpuntberoepen, maar voor onderwijs ligt de verantwoordelijk bijvoorbeeld echt wel helemaal bij de deelstaten."
Bekijk: "Ook meer verantwoordelijkheid bij ziekenfondsen en werkgevers wat langdurig zieken betreft"
Wat betreft het kunstenaarsstatuut verandert er niets. Kunstenaars hebben een werkloosheidsregeling die rekening houdt met het onregelmatige karakter van hun beroep. Daardoor kunnen ze tussen opdrachten door een uitkering krijgen.
Pensioenen: lagere indexering hoogste pensioenen
Ook een deel van de pensioenhervorming is omgezet in concrete maatregelen.
Onder meer over de indexering van de hoogste pensioenen was nog discussie. In de pers lekte uit dat het idee op tafel lag om pensioenen hoger dan 5.000 euro niet langer te indexeren.
Die maatregel heeft het niet gehaald, maar de pensioenen worden wel afgetopt. De hoogste pensioenen zullen wel degelijk stijgen als het leven duurder wordt, maar dat zal gelijk zijn aan het indexbedrag van het minimumpensioen. Dat bedrag ligt dus vele malen lager dan nu het geval is voor de mensen met een hoog pensioen. De besparing zou tegen 2029 jaarlijks ongeveer 200 miljoen euro moeten opleveren.
Premier De Wever benadrukt ook dat het nieuwe pensioensysteem met een bonus en malus wordt doorgevoerd zoals het in het regeerakkoord staat. "Ziektedagen tellen niet mee voor de pensioenmalus", aldus De Wever. Over die ziektedagen en hun aandeel in de pensioenberekening was nog onduidelijkheid.
Justitie: noodplan overbevolking gevangenissen
Er wordt extra geld vrijgemaakt voor justitie.
Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) heeft daarmee concrete plannen om de overbevolking aan te pakken. Het gaat dan bijvoorbeeld over de investering in modulaire units aan gevangenissen. Gedetineerden die een veroordeling oplopen tot 3 jaar cel, kunnen na een derde van hun straf te hebben ondergaan, elektronisch toezicht opgelegd krijgen. Al zullen er wel strenge voorwaarden voor gelden.
Gevangenen met een straf tot maximaal 10 jaar kunnen 6 maanden voor einddatum genieten van een 'voorlopige invrijheidstelling'. Ook hier worden bepaalde voorwaarden opgelegd.
Er zijn ook extra middelen om bestaande gevangenissen open te houden en te renoveren, extra medewerkers aan te werven en voor de verdere uitrol van detentiehuizen. Er komt ook een doorgedreven strijd tegen de georganiseerde drugscriminaliteit en het drugsgeweld door de verhoging van de strafmaat voor bepaalde misdrijven.
Bekijk: "Alle uitgesprokken straffen zullen kordaat én maximaal moeten worden uitgevoerd"
Asiel & Migratie: strengere gezinshereniging
"België is niet langer de zwakke schakel van Europa", zegt Anneleen Van Bossuyt (N-VA), minister van Asiel & Migratie, na het paasakkoord. Daarin zijn enkele ingrepen goedgekeurd die de instroom naar ons land moeten doen dalen.
Asielzoekers die in een ander Europees land al bescherming hebben gekregen, zullen in ons land geen recht meer hebben op opvang. Zulke dossiers - en die van mensen wier aanvraag is afgewezen in een andere EU-staat - worden bovendien sneller behandeld door het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen.
Daar zal de asielaanvraag niet-ontvankelijk worden verklaard. "Asielshoppen loont niet meer. Wie Europa rondreist op zoek naar het meest gulle regime, zal dat niet meer in België vinden", aldus Van Bossuyt.
Asielzoekers die na afwijzing via hun kind een nieuwe aanvraag indienen zonder nieuwe elementen, zullen het recht op opvang verliezen. Ook de inkomensgrens wordt verhoogd, waaraan de gezinshereniger moet voldoen. Die grens zal ook stijgen naargelang het aantal personen.
"Wie zijn gezin wil laten overkomen, moet bewijzen dat hij of zij daar financieel zelf voor kan instaan. Dit kan niet langer gebeuren op kosten van de maatschappij." Er zullen ook wachttijden komen van 1 tot 2 jaar voor gezinshereniging of gezinsvorming, afhankelijk van het verblijfsstatuut. Een hereniging kan ook enkel nog als men minstens 21 jaar oud is, om zo gedwongen en kindhuwelijken tegen te gaan.
Asielzoekers die geen opvang krijgen, zullen ook geen aanspraak meer kunnen maken op een leefloon. Dat was nu wel het geval. Wie geen opvang kreeg, kon een leefloon afdwingen via de rechtbank of OCMW's konden er zelf voor kiezen om het toe te kennen.
Re-integratie langdurig zieken
Minister Vandenbroucke kijkt niet alleen naar de werknemers, maar ook naar de werkgevers en artsen om te zorgen dat langdurig ziek sneller terug aan het werk gaan.
Momenteel moeten de werkgevers enkel de eerste 4 weken instaan voor het gewaarborgd loon van een uitgevallen werknemer. Vanaf 1 januari 2026 zullen werkgevers een bijdrage moeten leveren aan de uitkering die de werknemer ontvangt in de tweede en de derde maand van zijn arbeidsongeschiktheid.
Om de werkgevers deels tegemoet te komen komt er wel een aanpassing van de wachttijd van het gewaarborgd loon. Het systeem wordt ook afgeschaft bij gedeeltelijke werkhervatting.
Langdurig zieken die (meermaals) niet ingaan op uitnodigingen van een Terug Naar Werk-coördinator of adviserend arts kunnen hun uitkering verliezen.
Vandenbroucke wil ook de mutualiteiten en artsen responsabiliseren. Dokters moeten langdurig zieken beter opvolgen. "Daarom mag gedurende de primaire arbeidsongeschiktheid (1ste jaar arbeidsongeschiktheid) een attest dat een arts voorschrijft nooit gaan over een periode van langer dan 3 maanden", legt de minister uit.
