Nu de importtaksen van de Verenigde Staten de wereldhandel en beurzen op hun kop zetten, zoeken andere landen naar alternatieven om meer economische stabiliteit te vinden. De Chinese president Xi Jinping wil onder meer samenwerken met de Europese Unie om "de eenzijdige dwang" van de Amerikanen te weerstaan. Al is niet iedereen in Europa happig op meer toenadering tot de Chinezen.
Terwijl VS en China botsen, lonkt Europa naar Peking: "China presenteert zich als stabiel en berekenbaar"
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
"Dit is zonder twijfel een keerpunt met de Verenigde Staten. We zullen nooit meer teruggaan naar de status quo." Het zijn de woorden van de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, die niet gediend is met het invoertaksenbeleid van de Amerikaanse president Donald Trump. Ze herhaalde al meermaals dat heffingen niets oplossen en dat de Europese Unie bereid is om passende tegenmaatregelen te nemen.
Ook andere Europese topfiguren vinden dat de EU alle beschikbare middelen moet gebruiken om zich te beschermen tegen de Amerikaanse heffingen. De Franse president Emmanuel Macron - die enkele maanden geleden nog breedlachend bij Trump in het Witte Huis zat - zegt dat Europa "moet onderhandelen over de afschaffing van deze oneerlijke tarieven en een oplossing in de vorm van een evenwichtige overeenkomst, zonder asymmetrie".
Ondertussen hebben de VS een pauze van 90 dagen op de Europese importtaksen aangekondigd. Volgens Macron is die pauze welkom, "maar ook zeer fragiel". Deze pauze "betekent onzekerheid voor alle bedrijven, aan beide zijden van de Atlantische Oceaan en daarbuiten".
Europese blik op China?
Wat doen landen en bedrijven als ze onzekerheid ervaren bij een handelspartner? Op zoek gaan naar alternatieven.
Een van die alternatieven is in het verre oosten te vinden, bij China. Dat land wordt het hardst getroffen door de Amerikaanse importtaksen. Ondertussen hebben de Verenigde Staten al heffingen van 125 procent ingevoerd op de import van alle Chinese producten, terwijl voor sommige sectoren zelfs taksen van 145 procent gelden.
China slaat terug met gelijkaardige percentages op de Amerikaanse import. De regering spreekt dan ook over "volstrekt eenzijdige intimidatie en dwang" van de Amerikanen. "De Verenigde Staten dragen de volledige verantwoordelijkheid voor de wereldwijde economische turbulentie."
"Ik heb vandaag en de voorbije dagen gebeld met verschillende contacten in China en daar heerst een soort van vastberadenheid, zeker geen paniek." Dat zegt VRT-journalist en Chinakenner Tom Van de Weghe. China zou deze handelscrisis dan ook als een test van weerbaarheid zien.
"Natuurlijk kost die 125 procent aan importtarieven geld, maar er is marge, klinkt het. Ze zijn voorbereid. De afhankelijkheid van de Amerikaanse markt is de voorbije jaren ook sterk afgenomen. 14 procent van de totale export gaat naar de VS, dus slechts 2 à 3 procent van hun BBP is afhankelijk van export naar Amerika."
Terwijl de VS intern afbrokkelt — met chaos, instellingen die worden afgebouwd en bondgenoten die twijfelen — presenteert China zich als stabiel, berekenbaar en bereid tot offers
Tom Van de Weghe, China-expert voor VRT NWS
"Ze zullen in China pijn voelen, zeker en vast, maar die nemen ze er graag bij, hoor ik. Wat nu telt, is het politieke signaal: China laat zich niet dicteren door wat ze in Peking beschouwen als 'Amerikaanse pesterijen'."
Dat China zo zelfverzekerd de strijd aangaat met de Verenigde Staten, is volgens Van de Weghe meer dan een façade. "Je ziet in vorige crisissen dat telkens weer dat nationalisme weer naar boven komt in China. Xi Jinping en de meeste Chinezen geloven écht dat hun systeem sterker is dan dat van Trump. En ze krijgen daar stilaan ook gelijk in, als je het goed bekijkt. Terwijl de VS intern afbrokkelt — met chaos, instellingen die worden afgebouwd en bondgenoten die twijfelen — presenteert China zich als stabiel, berekenbaar en bereid tot offers."
China ziet ook zijn kans schoon om zich op te werpen als het beste alternatief voor de handel met de Verenigde Staten. De Chinese president Xi Jinping - die momenteel de Spaanse premier Pedro Sánchez op bezoek heeft - vindt dat zijn land en de Europese Unie "samen weerstand moeten bieden aan elke vorm van unilaterale dwang". Als die gezamenlijke weerstand kan leiden tot meer economische samenwerking, is dat voor China mooi meegenomen.
En ook daar komt die Chinese bereidheid tot offers naar voren. "China probeert op dit moment zijn munt stabiel te houden en geeft ook het signaal dat het de Europese markten niet zal overspoelen met goedkope producten", zegt Van de Weghe. "Zo willen de Chinezen tonen dat ze een betrouwbare handelspartner zijn."
Voor China overstijgt het conflict met de VS ook het economische aspect. "Het gaat allang niet meer over soja en microchips. We zien een clash tussen 2 wereldmodellen: een liberale democratie in crisis en een autoritaire grootmacht die zichzelf als alternatief presenteert. Trump sloopt het multilaterale systeem waar Amerika zelf ooit het hart of de motor van was. China springt in dat gat en zegt: wij zijn de nieuwe verantwoordelijke grootmacht."
"Naïef en gevaarlijk"
Toch is het niet zeker dat de handelsoorlog met de Verenigde Staten tot meer Europese samenwerking met China zal leiden. Onder meer vanuit Frankrijk klinkt de waarschuwing om niet te snel op de Chinese trein te springen.
De Franse premier François Bayrou zegt dat het naïef en gevaarlijk is om te denken dat China de VS kan vervangen als handelspartner. Hij roept de landen van de EU dan ook op om vooral elkaar te steunen, nu de wereldhandel op zijn kop staat.
Ook Macron blijft waakzaam. Volgens de Franse president moet Europa zich beschermen tegen de instroom van producten uit derde landen, zoals China. "De toestroom van die producten zou het evenwicht op onze markten kunnen verstoren."
