1 op de 12 vrouwen kampt met vulvodynie of pijn aan de vulva, de ingang van de vagina. Er is geen duidelijke oorzaak voor de aandoening. Vulvodynie kan wel behandeld worden, en de meeste vrouwen genezen ook.
1 op de 12 vrouwen heeft pijn bij seks door vulvodynie: "Blijf er niet alleen mee zitten en zoek hulp"
VRT NWS sprak met Claudia (28). Zij heeft nog nooit van vulvodynie gehoord, tot ze in 2019 zelf pijn krijgt. Aanvankelijk als ze een skinny jeans draagt, later ook bij seksueel contact, bij penetratie. Ze beschrijft het als een helse, brandende pijn.
Bij haar gynaecoloog krijgt ze snel de juiste diagnose. Maar tegen beter weten in begint ze een zoektocht naar informatie op het internet, en start ze met alternatieve 'behandelingen'. Ze kosten haar veel geld, maar de pijn blijft.
Bekijk: "Het is een helse pijn, alsof je met je hand tegen je strijkijzer blijft plakken"
Wat is vulvodynie?
Vulvodynie is pijn aan de vulva, de ingang van de vagina. Vrouwen klagen over scherpe, brandende pijn bij penetratie en bij aanraking of het inbrengen van een tampon. Seksueel contact is pijnlijk en soms zelfs onmogelijk.
Er is sprake van een overgevoeligheid van de zenuwuiteinden van de vulva, maar er is geen duidelijke oorzaak. De pijn is chronisch, maar dat betekent niet dat vrouwen er levenslang last van hebben.
Vulvodynie vs. vaginisme
Vulvodynie is geen vaginisme. Vaginisme verwijst naar onwillekeurige samentrekkingen van de bekkenbodemspieren (onder andere ter hoogte van de opening van de vagina) op het ogenblik van de penetratie. Beide aandoeningen zijn dus heel verschillend en vragen een andere behandeling.
Vulvodynie-patiënten zijn vaak meisjes en jonge vrouwen
Uiteindelijk komt Claudia op de vulvapoli van het UZ Gent terecht, een afdeling van de Vrouwenkliniek waar afwijkingen aan de vulva worden behandeld. Claudia is dan 23, erg jong, zoals de meeste patiënten.
"De meeste patiënten die zich aanmelden zijn jonge twintigers en tienermeisjes die voor het eerst een vriendje hebben. Vulvodynie heeft een grote impact op hun seksuele ontwikkeling. Ze ervaren niet wat seks is zonder pijn", aldus professor Hans Verstraelen (UZ Gent).
Behandeling is een eenzaam traject
In de Vrouwenkliniek van het UZ Gent krijgt Claudia een behandeling met zalf en later met medicijnen. Ze vindt de zorg uitstekend, maar behalve haar arts en haar mama weet niemand dat ze vulvodynie heeft.
“Ik voelde me alleen, vulvodynie is iets heel intiems, je loopt er niet mee te koop. Er is taboe en schaamte om erover te praten. Het is een eenzaam proces", zegt Claudia, vulvodyniepatiënte.
Vrouwen hebben het gevoel tekort te schieten in hun vrouw-zijn, ze voelen zich geen volwaardige seksuele partner
De arts herkent het gevoel van schaamte bij zijn patiënten. "Vrouwen hebben het gevoel te kort te schieten in hun vrouw-zijn, ze voelen zich geen volwaardige seksuele partner. Er is sowieso nog veel taboe rond pijn, en al zeker rond pijn aan de vulva", aldus professor Hans Verstraelen.
De zalf en de pillen die Claudia krijgt, werken onvoldoende. Daarom wordt beslist om haar te opereren, ook al ziet ze op tegen de ingreep. Ze krijgt goede pijnstilling en de operatie valt mee, vindt ze zelf. Drie weken later kan ze weer aan het werk.
Hoe wordt vulvodynie behandeld?
Meestal krijgen vrouwen eerst een zalf die ze twee keer per dag op de pijnlijke zone smeren. De zalf kan extra pijn veroorzaken, en het duurt een tijd voor ze haar werk doet.
Als de zalf onvoldoende werkt zijn medicijnen een optie. In dit geval gaat het om medicatie die ook gegeven wordt tegen andere vormen van chronische pijn.
Ook een chirurgische ingreep is mogelijk. Minder dan één op de drie vrouwen wordt uiteindelijk geopereerd. Daarbij wordt een dun laagje slijmvlies waar de pijn zit, weggenomen.
Seksuologen in multidisciplinair team
In de vulvakliniek van het UZ Gent werken artsen samen met seksuologen. Vrouwen gaan meerdere keren langs bij een seksuoloog, liefst samen met hun partner. Seksuologen helpen hen om zoveel mogelijk de intimiteit te herstellen.
Hans Verstraelen: "Vulvodynie treft niet alleen de vrouw, maar ook haar partner. Er kan onbegrip en frustratie ontstaan in de relatie. Het is belangrijk om die partner zo veel mogelijk te betrekken bij de behandeling."
Een consultatie bij een seksuoloog kost snel 60 euro en meer, en wordt niet terugbetaald. Veel jonge vrouwen kunnen dat niet betalen, Verstraelen pleit daarom voor de terugbetaling van seksuologen bij de behandeling van vulvodynie.
Vulvodynie staat een kinderwens niet in de weg
Intussen heeft Claudia geen pijn meer. Ze heeft nu een partner. "We zijn een koppel geworden en ik voelde me ook veilig om hem te vertellen van de vulvodynie. Het is zo belangrijk om dat met je partner te durven bespreken. Want mannen denken misschien dat ze iets verkeerd doen of de pijn zelf uitlokken, maar dat is helemaal niet zo." Claudia durft stilaan zelfs van een kind te dromen.
