Beweringen die inspelen op je emoties, 'dokters' die door AI zijn gegenereerd of ronduit commerciële boodschappen: het zijn enkele aanwijzingen dat berichten en video's over gezondheidsthema's allerhande op sociale media vals of fout zijn. Ontdek in dit artikel meer tips over hoe je ze kan herkennen.
Over AI-dokters en emoties: zo kan je foute berichten over gezondheid op sociale media herkennen
Op sociale media verschijnen dagelijks honderden Nederlandstalige berichten over allerhande gezondheidsthema’s. Vlaamse huisartsen krijgen daar steeds meer vragen over en moeten vaak ook ingrijpen als patiënten online advies hebben gevolgd. Dit blijkt uit een bevraging van VRT NWS bij 126 huisartsen.
Waar kan je zelf op letten als je deze berichten of video’s tegenkomt en hoe kan je foute of schadelijke informatie makkelijker herkennen? Drie tips op een rijtje.
Inspelen op je emoties en beweringen zonder bewijs
Een eerste belangrijke indicatie dat iets misschien niet klopt, is de manier waarop iets verteld wordt. Let goed op video’s waarin iemand probeert in te spelen op je emoties. Maakt het bericht je boos of ongerust? Soms proberen mensen op sociale media bewust een extreme en emotionele reactie uit te lokken, zodat je de berichten zou delen of de accounts zou beginnen te volgen.
Vaak leveren deze video's geen bewijs of vermelden ze experten of studies zonder die bij naam te noemen. Als deze studies of experten echt bestaan, zou je deze makkelijk moeten kunnen terugvinden. Dan kan je kijken of de video's geen zaken weglaten of dat de verspreider bewust overdrijft.
Bekijk tot slot de achtergrond van deze influencers: vaak hebben ze geen enkele medische opleiding of achtergrond.
Bekijk hier een bijhorende reportage uit Het Journaal:
AI-gegenereerde dokters en gestolen foto's
Een tweede fenomeen dat momenteel vooral op TikTok circuleert, zijn AI-gegenereerde dokters. Zo circuleert een video van iemand die beweert dat ze al 14 jaar diëtiste is en zo verschillende gezondheidstips deelt. In een ander voorbeeld zien we dezelfde vrouw en vertelt ze dat ze al 14 jaar dermatologe is.
Deze ‘arts’ bestaat niet. The New York Post ontdekte dat ze met AI gemaakt is via de app Captions. Dat is een gratis app waarmee je AI-gegenereerde video’s kan maken en kan kiezen uit een honderdtal persoonlijkheden. Je kan de AI-figuren laten zeggen wat je wil, net daarom duikt de vrouw in zoveel verschillende video’s op.
Op het einde van elke video vraagt deze "dokter" om haar te volgen of om iets te reageren onder de video. Vermoedelijk proberen de makers volgers te verzamelen of producten te verkopen.
Naast de AI-gegeneerde dokters duiken valse video's op met foto's van artsen en verpleegkundigen die zouden ontslagen zijn. Na hun ontslag besluiten ze zogezegd een aantal 'geheimen' prijs te geven. Dit zijn dan vaak allerhande middeltjes en supplementen die je via het account kan aankopen. Volgens Forbes worden deze video's gemaakt met gestolen foto's van bestaande artsen en verpleegkundigen.
Zo wordt onder andere onderstaande foto van een verpleegkundige uit Chicago misbruikt om 'hersenboosters' te verkopen. De verspreiders gebruiken haar beelden om de inhoud geloofwaardiger te laten overkomen.
Commercieel doel
Wanneer je een arts op sociale media tegenkomt, is het altijd goed om te kijken welke diploma’s die persoon heeft, en of het diploma relevant is voor het onderwerp waarover die persoon spreekt. Ook is het goed om te kijken of de arts verbonden is aan een instelling en met welk doel de arts aanwezig is op sociale media: wil de persoon vooral informeren of eerder iets verkopen?
Neem nu bijvoorbeeld Dr. Mary Beth . Zij draagt in veel video’s een doktersjas en ziet er betrouwbaar uit. Als je wat verder kijkt, zie je op haar website dat ze enkel een diploma heeft in natuurlijke en holistische geneeskunde. Daar is niets mis mee, maar deze opleiding wordt vaak niet ondersteund door de klassieke geneeskunde. Om zeker te zijn, check je best ook nog andere bronnen voor je haar advies zou volgen.
Ook opvallend: de url-link in haar TikTok-bio. Als je daarop klikt, kan je meteen een afspraak maken, maar vind je ook kortingscodes voor supplementen. Het is duidelijk dat Beth dit doet met een commercieel doel. Ook vermeldt ze in geen enkele video haar bronnen, wat verdacht is.
Betrouwbare bronnen
Gezondheidsdesinformatie op sociale media heeft er in Nederland en ook in Vlaanderen toe geleid dat er ook betrouwbare dokters actief zijn op TikTok.
Zij zien een grote nood aan juiste informatie op sociale media. Onder andere de Vlaamse huisarts Maarten Van Clé maakt video's in opdracht van de onafhankelijke website Gezondheid en Wetenschap . Ook in Nederland heb je het kanaal Dokters Vandaag die video's maken over gezondheidsdesinformatie.
