Na ziekenhuisopname van Guy D'haeseleer: wanneer heeft iemand dringend nieuwe lever nodig en waar kan die gevonden worden? 

Hepatitis is een ontsteking van de lever, die zijn functie kan aantasten. De lever is het grootste orgaan in de buikholte. Het orgaan is onmisbaar voor de werking van ons lichaam en heeft onder meer volgende functies: de verwerking en opslag van voedingsstoffen uit de spijsvertering, de ontgifting van toxische stoffen (geneesmiddelen, alcohol), de ondersteuning van de immuniteit en de bloedstolling. 

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute en chronische hepatitis. Hepatitis wordt acuut genoemd wanneer de ziekte recent gestart is of beperkt was in tijd (minder dan 6 maanden) en chronisch wanneer ze langer dan 6 maanden aanhoudt.

(Bronnen voor dit artikel: websites van Sciensano en UZ Leuven ) 

Er zijn verschillende soorten hepatitis. Sommige soorten genezen goed, maar andere vormen van hepatitis kunnen chronische ziekten worden en risico’s op complicaties met zich meebrengen. 

In grote lijnen zijn er 2 vormen van hepatitis:

• de virale vormen (voornamelijk hepatitis A, B, C, D en E). In ons land komen vooral de types A, B en C voor. Tegen hepatitis A en B kan je je laten inenten, sinds enkele jaren is er een behandeling tegen hepatitis C.

• de niet-virale vormen ("toxische" hepatitis, gelinkt aan voor de lever giftige stoffen zoals alcohol en geneesmiddelen; en auto-immune hepatitis die ontstaat door een reactie van het eigen afweersysteem)

Een dringende levertransplantatie kan zich opdringen in geval van acuut leverfalen. De lever kan in dit geval snel falen (binnen dagen of weken). Wanneer er niet doortastend ingegrepen wordt, kan dit tot de dood leiden. 

"Acuut wijst op plots", legt leverspecialist Jef Verbeek van het UZ Leuven uit in De Ochtend op Radio 1. "Soms merken mensen dat zelfs niet. Maar het wordt een probleem wanneer die leveronsteking zo hevig wordt dat de lever gaat falen. Als de lever faalt, kunnen ook andere organen uitvallen en raak je in coma. En dan beland je op intensieve zorg." 

Er is dan sprake van een massale vernietiging van leverweefsel, wat een orgaantransplantatie noodzakelijk maakt. Voor ongeveer 1 op de 4 personen is deze vorm van hepatitis op korte termijn fataal.

De eerste symptomen van acuut leverfalen zijn vermoeidheid, misselijkheid en buikpijn. In een latere fase komen daar zaken als geelzucht, verwardheid, slaperigheid en bloedingen bij. 

Infecties door hepatitis A, B, C, D of E kunnen leiden tot plotseling leverfalen. "Maar ook medicatie waar je verkeerd op reageert, je immuunsysteem dat je eigen lever aanvalt kunnen bijvoorbeeld tot acuut leverfalen leiden", vult Verbeek aan. "En soms kennen we ook gewoon de oorzaak niet." 

Wanneer er leverproblemen opduiken, leggen mensen vaak de link met overmatig alcoholgebruik. "Dat is terecht omdat alcohol een zeer vaak voorkomende oorzaak is voor leveraandoeningen", zegt Verbeek.

"Maar acuut leverfalen, dus wanneer je een gezonde lever hebt die plots gaat falen, dat zien we meestal niet bij overmatig alcoholgebruik. Het typische profiel van overmatig alcoholgebruik is dat er gedurende meerdere jaren overmatig alcoholgebruik is, dat daardoor de lever beschadigd geraakt en dat er allerlei complicaties optreden, zoals vocht in de buik. Als je op die manier aan een nieuwe lever wil geraken, moet je absoluut gestopt zijn met alcohol." 

Guy D’haeseleer mijdt alcohol al sinds 2020 om gezondheidsredenen.

Volgens Verbeek kan acute hepatitis nog genezen zonder transplantatie. "Maar wanneer de lever stopt met werken, komen ook de andere organen in de problemen. En dan is een levertransplantatie vaak de enige oplossing. In tegenstelling tot bij nierfalen is er immers geen toestel om de functie van de lever over te nemen." 

Bij de transplantatie wordt een zieke lever vervangen door een gezonde donorlever. 

Een donorlever kan van een overleden donor komen (iemand die bijvoorbeeld net overleden is in een ongeval) of van een levende donor. Een levende donor staat een deel van zijn lever (een 'leverlob') af. De lever van de donor groeit na enkele weken tot maanden weer aan tot zijn (bijna) oorspronkelijke volume.

De donor ondergaat een uitgebreide medische evaluatie om er zeker van te zijn dat die gezond genoeg is voor de operatie. Vaak is de donor een familielid, maar het kan ook iemand zijn die niet verwant is aan de patiënt. 

Twee voorwaarden zijn essentieel bij donatie. "De bloedgroep van de patiënt en de donor moet overeenkomen en de grootte van de donorlever mag niet te fel afwijken van die van de patiënt", legt Verbeek uit. 

"Wanneer er niet snel een nieuwe lever gevonden wordt, kan dat leiden tot overlijden", bevestigt Verbeek. "Er is een tekort aan nieuwe levers, maar wanneer iemand binnen enkele dagen een nieuwe lever nodig heeft, dan schiet er een mechanisme in gang waarbij we binnen België en 7 andere landen binnen de Eurotransplantzone kijken of er een nieuwe lever beschikbaar kan komen. Het lukt op die manier meestal wel om een lever aan te bieden voor patiënten die het heel dringend nodig hebben."

België, Duitsland, Hongarije, Kroatië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk en Slovenië behoren tot de Eurotransplantzone .

Een levertransplantatie is een operatie die gemiddeld tussen 5 en 8 uur duurt. Eerst moet de zieke lever uit het lichaam verwijderd worden. 

Tijdens de operatie moeten alle verbindingen (poortader, slagader, grote holle ader en grote galgang) daarna weer verbonden worden met de gezonde donorlever.

Tijdens de transplantatie wordt er gebruikgemaakt van een "veneuze bypass", een toestel dat het bloed van het onderlichaam via een bloedvat in de arm naar het hart pompt.

De eerste uren en (soms) dagen na de transplantatie wordt de patiënt nauw opgevolgd op de dienst intensieve zorg. De volgende 2 à 3 weken is er nog verder herstel en behandeling nodig in het ziekenhuis.

Daarna moet de patiënt gedurende enkele maanden nog zeer frequent op controle. Een levertransplantatie gaat ook gepaard met het aanpassen van de levensstijl.