Zowel een documentaire over de oorlog in Oekraïne ‘Songs of slow burning earth’, als een over de indoctrinatie van Russen ‘Mr. Nobody against Putin’ vallen in de prijzen op het Docville-festival in Leuven. Eerder deze editie werden 2 films geschrapt wegens te controversieel. Programmator Frank Moens benadrukt het belang van een debat: “Zowel belangrijk voor het festival als voor de maatschappij.”
Oekraïense en Russische documentaires winnen hoofdprijzen op bewogen Docville-festival
Luna Pouliart
Gepubliceerd:
Docville 2025 komt vanavond ten einde. Een internationale jury heeft de winnaars bekendgemaakt op een feestelijke slotceremonie.
Het was een bewogen editie. Voor het eerst in het 20-jarig bestaan werden niet 1, maar 2 documentaires uit de competitie geschrapt: 'Not in my country' en 'Russians at war'.
"Dit was ongezien", blikt programmator Frank Moens terug.
Op het podium
In de categorie voor de beste internationale film wint de Oekraïense oorlogsdocumentaire ‘Songs of slow burning earth’ van regisseur Olha Zhurba. “Van alle films die ik gezien heb, biedt deze het meest volledige portret van de oorlog in Oekraïne, van het begin tot nu”, meent Moens. “Het is gewoon een ijzersterke film.”
“De allereerste scene is meteen heel pakkend. Rusland valt Oekraïne binnen, mensen weten nog niet wat er gebeurt en bellen in paniek naar de noodcentrale. Die moeten toegeven dat ze ook niet weten wat er aan de hand is.”
Winnaars in deze categorie komen per direct op de longlist van de Oscars te staan.
Bekijk: de trailer van 'Songs of slow burning earth'
Docville gaat spraakmakende thema’s dus allerminst uit de weg. In de categorie Topics classificeren zich zelfs enkel documentaires die “een kritische blik werpen op de wereld, vragen durven te stellen en hete hangijzers niet uit de weg gaan”. Het is in deze categorie dat ‘Mr. Nobody against Putin’ de hoofdprijs wegkaapt.
Regisseur David Borenstein toont het verhaal van Pavel Ilyich Talankin, een leerkracht in Rusland. Talankin werd gedwongen door het Kremlin om pro-Russische propaganda te verspreiden onder zijn leerlingen en zichzelf te filmen als bewijs. De documentaire bestaat uit die zelfgemaakte opnames, en schetst een schrijnend portret.
Deze documentaire biedt een geweldig interessante blik in hoe Rusland zijn bevolking indoctrineert via de kinderen
Frank Moens, programmator van Docville
“In het begin wordt er nog lacherig om gedaan. Maar het wordt steeds serieuzer, en uiteindelijk moet Talankin het land ontvluchten. Deze documentaire biedt een geweldig interessante blik in hoe Rusland zijn bevolking indoctrineert via de kinderen.”
Bekijk: de trailer van 'Mister Nobody against Putin'
In de Belgische competitie won ‘Slave Island’ van documentairemakers Jeremy Kewuan en Jimmy Hendrickx. Het duo vertelt het verhaal van een Indonesisch eiland waar slavernij nog getolereerd wordt. Ze kaarten het probleem aan en proberen de bevolking te sensibiliseren.
In de wetenschapscategorie ScienceVille greep het Deense ‘Life and other problems’ het goud. Deze film beantwoordt filosofische vraagstukken over leven en geweten aan de hand van de dood van giraf Marius in een Deense zoo. Daar ontstond een aantal jaar geleden protest, nadat het dier aan de leeuwen werd gevoerd.
Pleidooi voor debat
“Het is de eerste keer ooit dat we 2 keer een film hebben moeten terugtrekken.”
Zeker de felle reacties op ‘Russians at war’ hebben Moens verrast. “Ik snap niet waarom die gezien wordt als een propagandafilm van Rusland.”
De regisseurs werden bij eerdere protesten al in dezelfde adem genoemd als nazipropagandafilmmaker Leni Riefenstahl. “Dat vind ik zo’n overdreven uitspraak. Ik dacht echt dat als de mensen de film zouden zien, ze zouden beseffen dat het geen propaganda is. Toch brak de hel los.”
De kern van het probleem is dat we niet meer met elkaar in gesprek willen gaan
Frank Moens, programmator van Docville
Bij beide gevallen ziet Moens een patroon. “De kern van het probleem is dat we niet meer met elkaar in gesprek willen gaan. Zowel bij ‘Not in my country’ als ‘Russians at war’ was er geen bereidheid meer om een debat te voeren. Dat is niet alleen slecht voor het festival, maar ook voor de maatschappij. Als we niet meer over gevoelige onderwerpen kunnen spreken, is dat een probleem. Daarom kan ik het niet loslaten.”
Vooruitblik op de volgende editie
Moens gelooft nog altijd dat een respectvol debat, met de juiste omkadering, altijd mogelijk blijft. “Maar we moeten ons als festival bezinnen over hoe we gevoelige onderwerpen gaan aanpakken. We zijn daar toch blijkbaar te naïef in geweest.”
De 2 films die dit jaar uit de editie werden geschrapt, hoopt hij alsnog op de editie van volgend jaar te kunnen tonen. “Ik wil een heel jaar lang de tijd nemen om die films te kaderen. Ik wil dat debat aan kunnen gaan, en iedereen die zich beledigd voelde daarin betrekken.”
