Hongarije trekt zich terug uit Internationaal Strafhof, Israëlische premier Netanyahu in Boedapest ondanks arrestatiebevel

Hongarije zal vandaag de juridische procedure voor de terugtrekking uit het Internationaal Strafhof (ICC) opstarten. Dat heeft Gergely Gulyas, kabinetschef van de Hongaarse premier Viktor Orbán, aangekondigd.

De aankondiging valt samen met het omstreden staatsbezoek van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu aan Hongarije. Hij landde vanochtend in de vroege uurtjes op de luchthaven van Boedapest voor een bezoek dat tot zondag zal duren.

Netanyahu werd met veel egards ontvangen door zijn Hongaarse ambtsgenoot.

Op een gezamenlijke persconferentie vanmiddag zei Orbán dat Hongarije opstapt uit het ICC omdat dat "een politiek hof is geworden, zoals zijn beslissingen over Israël hebben aangetoond". Netanyahu prees Orbán "om het hoofd te bieden aan deze corrupte organisatie". "Je hebt een moedig en principieel standpunt ingenomen en ik dank je hiervoor, Viktor", klonk het. 

Het is de eerste reis van Netanyahu naar Europa sinds het Internationaal Strafhof (ICC) in november tegen hem een aanhoudingsbevel uitvaardigde wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid in de Gazastrook.

Meteen na het uitvaardigen van dat aanhoudingsbevel nodigde Orbán Netanyahu demonstratief uit. De Hongaarse premier noemde de beslissing van het Strafhof niet in lijn met het internationaal recht. Volgens hem "giet ze nog olie op het vuur".

"Daarom wil ik Benjamin Netanyahu vandaag nog uitnodigen, wat voor hem geen gevolgen zal hebben", zei Orbán. "We zullen het arrestatiebevel negeren als hij ingaat op de uitnodiging."

Als lid van het ICC is Hongarije eigenlijk verplicht om het arrestatiebevel uit te voeren. Hongarije heeft namelijk het Statuut van Rome ondertekend, dat aan de basis ligt van de oprichting van het ICC.

Hongarije tekende het oprichtingsverdrag van het ICC in 1999. Twee jaar later, tijdens de eerste ambtstermijn van Orbán, werd het verdrag ook geratificeerd.

De aansluiting bij het ICC werd weliswaar nooit opgenomen in het Hongaarse staatsblad. Het kabinet van Orbán greep dat eerder deze week al aan om te zeggen dat Hongarije zich niet gehouden moet voelen aan de arrestatiebevelen van het ICC. De voorbije jaren heeft de Hongaarse regering ook al  herhaaldelijk gezegd dat het ICC "politiek partijdig" zou zijn. 

Hongarije plaatst zich daarmee op dezelfde lijn als de VS. In februari stelde de Amerikaanse president Donald Trump nog sancties in tegen het ICC wegens "onwettige en ongegronde acties tegen Amerika en onze nauwe bondgenoot Israël".

Sinds het aanhoudingsbevel tegen hem werd uitgevaardigd, heeft Netanyahu Israël één keer verlaten. In februari bezocht hij Trump in de Verenigde Staten. De VS erkent het Statuut van Rome niet, net zo min als Israël.

Ook Hongarije zal dat dus - als enige EU-lidstaat - niet langer doen. 

Toch kan Hongarije zich niet onmiddellijk terugtrekken uit het ICC. Pas een jaar nadat een dossier hierover is ingediend, kan de terugtrekking van een lidstaat officieel van kracht worden. In Hongarije moet het parlement daar nog over stemmen, maar dat lijkt een formaliteit omdat de partij van Orbán de absolute meerderheid heeft.

In theorie is Hongarije op dit moment dus nog altijd verplicht om gehoor te geven aan de aanhoudingsbevelen van het ICC. In een reactie heeft het ICC de Hongaarse regering daar uitdrukkelijk aan herinnerd.

Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) noemt het "heel betreurenswaardig" dat Hongarije de procedure is gestart om zich terug te trekken uit het Statuut van Rome, het oprichtingsverdrag voor het Internationaal Strafhof (ICC).

Volgens minister Prévot gaat het om "een belangrijke tegenslag voor de internationale rechtspraak en voor de strijd tegen straffeloosheid voor de zwaarste misdaden" zoals genocide en misdaden tegen de menselijkheid.

"Het maakt de weg vrij voor een wereld waarin macht het recht maakt", zo stelt Prévot op X. Volgens Prévot is het belangrijk om Hongarije eraan te herinneren dat het Statuut van Rome gerespecteerd moet blijven zolang het land zich niet officieel heeft teruggetrokken, onder meer "door te voldoen aan de arrestatiebevelen die het ICC uitvaardigt".

Orbán en Netanyahu onderhouden al verschillende jaren een goede band. "In 2017 kwam Netanyahu al een eerste keer naar Hongarije, op zoek naar allianties die zijn rechtse ideologie in Israël steunen. Orbán was zo'n politicus die Netanyahu nooit heeft veroordeeld voor bijvoorbeeld zijn nederzettingspolitiek."

Dat zegt de Hongaarse Krisztina Lajosi, universitair docent Europese studies aan de universiteit van Amsterdam.

"Daarnaast was Orbáns uitnodiging voor Netanyahu ook bedoeld om te provoceren. Want als hij een symbolische daad kan stellen tegen de EU, dan is dat een pluspunt tegenover zijn bondgenoten in Europa en zijn electorale basis in zijn thuisland."

De goede band tussen Orbán en Netanyahu is best opmerkelijk, met op de achtergrond de affaire rond George Soros, de Joods-Amerikaanse zakenman van Hongaarse origine, die het mikpunt werd van een regeringscampagne tegen zijn liberale visie.

Hoewel Orbán in zijn houding tegenover Soros een antisemitische toon niet schuwde, heeft dat nooit geleid tot problemen met Netanyahu. "Die heeft Orbán altijd beschermd tegen kritiek over antisemitisme", zegt Lajosi.

"Vorige week heeft Netanyahu in Israël nog een congres tegen antisemitisme georganiseerd, maar hij nodigde rechtse politici en figuren uit. Hij zoekt banden met rechtse politici, onder andere omdat die sterk gekant zijn tegen de islam en tegen migratie van moslims naar Europa."