Hoe omgaan met de klimaatcrisis? Tommy Wieringa is optimistisch, maar niet hoopvol dat het tij zal keren. Alicja Gescinska bezoekt in 2017 een Palestijns vluchtelingenkamp in Beiroet: een ervaring die haar inspireert voor haar nieuwe roman. Fotograaf Thomas Nolf richt zijn lens op de bijzondere subcultuur van de vliegtuigspotters. Ruslandkenner Joris Van Bladel verklaart hoe het land aankijkt tegen oorlog. En theoloog Khalid Benhaddou pleit voor verbinding als alternatief voor onszelf terugtrekken in safe spaces. Dit zijn de 5 boeken die VRT NWS deze week tipt.
Een filosofische kijk op doemdenken over het klimaat, een roman over ontheemde Palestijnen en een blik op vliegtuigspotters: dit zijn de 5 boeken van de week
In het licht van de huidige klimaatcrisis is het beter alle hoop te laten varen en in te zetten op optimisme. Dat zegt de Nederlandse schrijver Tommy Wieringa in het essay 'Optimisme zonder hoop' (uitgeverij Pluim), geschreven naar aanleiding van de Maand van de Filosofie die net is gestart.
Wieringa draagt het boek op aan zijn dochters van 13 en 15. "Ik ben geobsedeerd door de wereld die wij voor hen achterlaten", vertelt hij in De afspraak. Wieringa ziet die wereld veranderen: diersoorten sterven uit en hij slaat al in februari muggen dood. "We kijken naar een wereld die aan het verdwijnen is, die een herinnering wordt".
"Ik heb zo veel mensen gezien die hun hoop verloren waren en daardoor in een soort apathie vervielen dat ik dacht: hoop is geen goede strategie."
Wieringa roept op tot actie in het nu: redden wat er te redden valt en daarin optimistisch zijn, zonder ideologische verwachting dat het morgen beter wordt of dat je de klimaatcrisis kan stoppen. Zelf plant Wieringa met een groep vrijwilligers bomen en ruimt hij plastic.
"We moeten een leefbare toekomst verdedigen in gemeenschap met elkaar: eenzame en geïsoleerde mensen zijn machteloos, mensen in gemeenschap hebben (politieke) macht."
Zijn boodschap wordt gehoord, want ondertussen staat het boek op nummer 2 in de bestsellerlijst in Nederland.
Op 5 april is Tommy Wieringa een van de sprekers op de Dag van de Filosofie in Gent en Feest van de Filosofie in Leuven . Op 6 april is hij te gast in Het Zoekend Hert en De Singel in Antwerpen.
Bekijk: "Hoop is geen goede strategie"- Tommy Wieringa in De afspraak
In haar nieuwe roman 'De gezichtslozen' trekt filosofe en schrijfster Alicja Gescinska naar de Palestijnse vluchtelingenkampen in Libanon. De jonge fotografe Mona wordt er geconfronteerd met de realiteit van de kampbewoners.
Wanneer de auteur in 2017 zelf door de straten van het Shatila-kamp loopt, beseft ze: "Hier kom ik niet ongeschonden uit, deze plek gaat iets met mij doen." Dat gevoel vertaalt ze nu naar een roman die niet alleen de uitzichtloosheid van de situatie belicht, maar ook onze neiging tot wegkijken.
Al 5 generaties leven de Palestijnen in de vluchtelingenkampen, die in 1948 zijn opgezet als 'tijdelijke' opvang. Zonder erkend burgerschap hebben ze geen rechten en geen toekomst.
Door de ogen en de lens van Mona portretteert Gescinska hen niet alleen als slachtoffers van trauma maar ook als wezens met een diep verlangen om te leven, een gezicht te hebben en vooral met de hoop om mens te zijn.
Mona’s reis confronteert haar met haar eigen blinde vlekken. Haar westerse blik en privileges wringen, zeker wanneer haar vriendinnen in Beiroet haar de vraag stellen: "Wat doe jij, als Europeaan?"
Het boek dwingt de lezer na te denken over wat we voelen bij het wereldnieuws en hoe dat vaak slechts een momentopname is. Te makkelijk duiken we terug in ons comfortabele leven. "Verontwaardiging moet het begin zijn, niet het eindpunt," vertelt Gescinska op Klara.
Fotograaf Thomas Nolf keert in 'As real as it gets' (uitgeverij Art Paper Editions) terug naar een passie uit zijn jeugd. Tijdens de coronapandemie vond hij vrijheid in een flight simulator. Het heeft hem geïnspireerd om de wereld van vliegtuigen en simulatorpiloten vast te leggen.
Nolf fotografeerde luchthavens en vliegtuigspotters in Spanje en bezocht mensen die thuis virtueel vlogen. "Het zijn mensen die samen zijn, maar toch weer niet,” vertelt hij op Klara. "Ze turen urenlang door hun lens en ontsnappen zo aan de realiteit."
Nolf portretteert luchtvaartliefhebbers die vanuit hun bureau of huiskamer Boeings en straaljagers besturen: een hobby die vanuit de virtuele cockpit het gevoel van controle geeft. Naast foto’s bundelt het boek ook hun verhalen.
De fascinerende subcultuur van vliegtuigspotters kan je ook ontdekken in de gelijknamige tentoonstelling die momenteel loopt in Be Part in Waregem.
Uit 'Thomas Nolf. As Real As It Gets'
Uit 'Thomas Nolf. As Real As It Gets'
Uit 'Thomas Nolf. As Real As It Gets'
Uit 'Thomas Nolf. As Real As It Gets'
Joris Van Bladel, slavist en militair expert verbonden aan het Egmont Instituut, verklaart in 'Land van het grote sterven. Hoe Rusland de westerse logica tart' (uitgeverij Prometheus) de verwevenheid tussen de Russische samenleving en haar defensie.
Al 3 jaar is Rusland in oorlog met Oekraïne, met een menselijke tol van naar schatting 150.000 soldaten. Massaal binnenlands protest blijft uit en er zijn geen tekenen van oorlogsmoeheid bij de bevolking.
Deze week riep president Poetin 160.000 jonge mannen onder de wapens. De dienstplicht is niet populair. "We weten dat er een enorme druk is op die jongens, soms zelf een dwang, om dat contract te tekenen", licht Van Bladel toe in De afspraak.
Rusland heeft het idee van een massaleger nooit losgelaten. "Elk jaar zijn er 2 rekruteringsperiodes. Voor de oorlog was het aantal soldaten redelijk stabiel, nu stijgt het systematisch". De nieuwe rekruten dienen om een reserve op te bouwen.
In de propaganda en de militaire cultuur heeft De Grote Patriottische Oorlog - de Russische benaming voor de Tweede Wereldoorlog en de strijd tegen het nazisme - een enorme mobiliserende kracht. "Zeer veel Russen zijn ervan overtuigd dat ze niet vechten tegen Oekraïne, maar tegen het Westen."
Ook de grote eer voor wie sterft aan het front én hoge bonussen motiveren jongeren om het legeruniform aan te trekken. "Op het platteland is de armoede groot en velen zien de oorlog als een kans. Als je het risico neemt om te gaan vechten, word je daar ongelofelijk voor beloond en kan je de maatschappelijke ladder beklimmen."
Maar ook Rusland heeft zijn limieten. "Het grootste gevaar voor de Russen in het algemeen is de chaos", voorspelt Van Bladel.
Bekijk: "Russen hebben een grote tolerantie voor de dood" - Joris Van Bladel in De afspraak
Theoloog en opiniemaker Khalid Benhaddou analyseert in 'De monsters van onze tijd' (uitgeverij Ertsberg) de versnippering in onze samenleving. We trekken ons terug in safe spaces - subgroepen met gelijkgestemden - en vermijden de confrontatie met andere ideeën. Sociale media versterken deze echokamers.
De titel van het essay verwijst naar een uitspraak van de Italiaanse denker Antonio Gramsci: "De oude wereld is gestorven en de nieuwe is nog niet geboren. Nu is de tijd van de monsters."
Benhaddou somt de monsters van dit moment op: ongelijkheid, sociale onrechtvaardigheid, ecologische vernietiging, post-truth of de crisis van de waarheid en de atomisering die zorgt voor de ontwrichting van de sociale cohesie. Volgens hem is dit het resultaat van eeuwen van 'vooruitgang', gepredikt door de Verlichting en vormen ze een bedreiging van onze samenleving.
Benhaddou pleit voor brave spaces als tegengif: plekken waar we leren omgaan met onze meningsverschillen zonder die confrontatie tussen wereldbeelden uit de weg te gaan. Vooral scholen spelen hierin een cruciale rol.
Onderwijs mag niet alleen focussen op economisch succes, maar moet jongeren ook leren in dialoog te gaan met anderen. "Het creëert soms onaangename spanning als je iemand ontmoet met een ander wereldbeeld, maar het is wel belangrijk om dat niet uit de weg te gaan", vertelt Benhaddou op Radio 1.
Hij gelooft in de kracht van individuen die durven in te gaan tegen de stroom. "Soms is het gewoon een kwestie van zeggen: nee, ik doe hier niet aan mee. En als velen dat doen, kan dat het begin zijn van echte verandering."
