Zowat alle wielerploegen zetten vandaag artificiële intelligentie in om de prestaties van hun renners te optimaliseren. Dat zegt sportwetenschapper Toon de Beukelaar (KU Leuven). AI heeft een impact op het peloton en op trainingsschema's, maar ook op wielercommentatoren en de kijkervaring van koersliefhebbers. Toch zijn er ook keerzijdes.
Van tactische beslissingen tot trainingsschema's: hoe AI de wielersport transformeert
Elke week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van onlinebedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Artificiële Intelligentie is haast niet meer uit ons leven weg te denken. Ook in de wielerwereld wordt het steeds vaker ingezet voor verschillende doeleinden. Welke impact heeft het vandaag de dag, met de Ronde van Vlaanderen vandaag?
"Er zijn veel zaken op de markt gekomen waarmee je dingen kan meten. Er is letterlijk een tsunami aan data", zegt Toon de Beukelaar, sportwetenschapper aan de KU Leuven, in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1. "Je moet er ook iets mee kunnen doen en met AI kan je het allemaal wat behapbaarder maken."
Van wearables tot gespecialiseerde apps
De mate waarin AI tegenwoordig wordt ingezet om wielrenners te ondersteunen, verschilt volgens de Beukelaar van ploeg tot ploeg. Daar is onder andere het beschikbare budget een belangrijke factor. "Maar wat je wel merkt, is dat er in quasi elke ploeg een data-analist aanwezig is. Dat is een enorm verschil met vroeger."
"AI zit in principe in alles: in elke wearable die je draagt of elk toestel dat je meeneemt, zoals hartslagmeters die je VO2 Max waarde voorspellen of ringen die je slaap monitoren. Op die manier kan je zeggen dat elke ploeg er al mee bezig is, maar er zijn een aantal ploegen die erop inzetten en er de toekomst in zien."
Een van die ploegen is Visma, dat met behulp van een app de voedingsschema's van hun renners tracht te optimaliseren. "Ze nemen de profielen van de rit mee om een inschatting te maken voor het voedingsplan."
Wint Pogacar de Ronde dankzij AI? En zitten er Belgische para's in Rwanda?
Begin dit jaar kondigde ook UAE, de ploeg van onder andere Pogačar, een samenwerking met het artificiële intelligentiebedrijf Analog aan. Het AI-systeem 'Ana' assisteert de renners bij het trainen. "Het geeft advies op basis van analyses van voorgaande jaren en verschillende testwaardes. Het is dan aan de trainers om al dan niet op dat advies in te gaan."
Dergelijke AI-systemen worden dus gevoed met data van de renners. "Je kan heel wat toestellen meenemen op de fiets, zoals een hartslagmeter of een vermogensmeter rond je trapas. Ook je slaap kan je tegenwoordig monitoren. Die informatie wordt gegroepeerd door AI en op basis daarvan worden voorspellingen gedaan: welke training is nodig voor een renner als Pogačar om uit te blinken tijdens de Ronde van Vlaanderen?"
Van tactiek tot rennerdetectie
Niet alleen voor trainingen, maar ook voor tactische wedstrijdbeslissingen kan AI ingezet worden. "Natuurlijk moet het allemaal samenvallen tijdens de koers zelf, maar de analyse op voorhand kan je wel voor een stuk met AI doen. De lengte van de helling, de hellingsgraad of de vermogens van de renners: die informatie kan worden meegenomen om tactische beslissingen te maken."
Bij monumenten zouden samenvattingen gegeven kunnen worden als de camera langsrijdt: dat kan de kijkbeleving bevorderen
Toon de Beukelaar, sportwetenschapper (KU Leuven)
Het kan ook wielercommentatoren een duwtje in de rug geven. "AI kan rennerdetectie toepassen. Als er een ontsnapping gebeurt, kan het meegeven dat bepaalde renners effectief in de ontsnapping zitten. Tegenwoordig kan je ook live op televisie al de wattages zien."
"Dat moet allemaal nog wat geperfectioneerd worden", benadrukt de Beukelaar. Voor trainers werkt het systeem vaak nog iets te traag om op het moment zelf tactische beslissingen te nemen, maar voor kijkers kan het ondersteunend werken.
Dat kan nog verder uitgerold worden. "Denk ook aan monumenten zoals kerken of basilieken. Daar zou een hele samenvatting van gegeven kunnen worden als de camera er langsrijdt. Dat kan de beleving bevorderen." Daarnaast zou een gepersonaliseerde kijkbeleving waarbij je je favoriete renner kan volgen, volgens de Beukelaar technisch gezien mogelijk zijn.
Ook de UCI, de Internationale Wielerunie, zet AI in om het parcours te analyseren om valpartijen te vermijden. Een dergelijk project loopt ook in België, weet de Beukelaar. "Daarbij rijden ze met een camera het parcours af om te zien waar grote spleten in de weg zitten. Dan kan effectief worden ingegrepen."
Mee aan tafel
Die AI-technologie is handig, zeker voor renners. Maar er zijn ook keerzijdes. Zo wordt tegenwoordig haast álles uit het leven van een atleet gemeten. "Je ligt er bij wijze van spreken mee in bed en je zit ermee aan tafel. Het is maar de vraag of een atleet dat leuk vindt. Het heeft een mentale impact."
Er zijn ook aspecten, zoals mentale gezondheid, die we niet kunnen meten
Toon de Beukelaar, sportwetenschapper (KU Leuven)
Volgens de Beukelaar moet doordacht omgesprongen worden met data en datametingen. "We kunnen van alles meten, maar dat wil niet zeggen dat we alles kunnen verklaren. Er zijn ook aspecten, zoals mentale gezondheid, die we niet kunnen meten, maar die wel veel betekenis kunnen hebben."
Een nachtje uit of een pint op café heeft misschien negatieve gevolgen voor het lichaam van een renner, maar kan wel positieve mentale gevolgen hebben. "Bepaalde waarden gaan steil naar beneden als er een pint te veel gedronken is. Dat is een gevoelige kwestie."
AI is ook geen garantie voor succes. "We moeten uitgaan van een bepaalde genenpoel en talenten. Met de kennis die we vandaag hebben, zullen die altijd kunnen doorstromen met de juiste begeleiding. AI zal dat enkel mogelijks versterken", zegt De Beukelaar.
"Ik hoop alleen dat we de ruwe diamanten kunnen blijven ontdekken en dat de funfactor er wel inblijft."
