De Amerikaanse regering heeft opnieuw 17 buitenlanders naar een beruchte gevangenis in El Salvador gestuurd, nadat ruim 250 migranten er 2 weken geleden al achter de tralies waren beland. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump zijn het stuk voor stuk brute bendecriminelen, maar familieleden van sommigen van die gedeporteerde migranten noemen hun opsluiting onterecht. 3 vragen over deze omstreden deportaties en opsluiting.
VS zet deportatie migranten naar beruchte gevangenis in El Salvador voort: 3 vragen over omstreden aanpak
Robbe Wets
Gepubliceerd:
1. Wie deporteert de VS naar de gevangenis in El Salvador?
238 Venezolanen en tientallen Salvadoranen werden zo'n 2 weken geleden met 3 verschillende vliegtuigen overgebracht naar El Salvador in Centraal-Amerika. Daar werden ze meteen opgesloten in de zwaarbeveiligde Cecot-gevangenis voor "terroristen". Spectaculaire beelden van de Salvadoraanse overheid tonen hoe ze er onder meer kaal geschoren worden en in overbevolkte cellen opgehokt zitten. Volgens El Salvador zullen ze er sowieso 1 jaar blijven.
De Amerikaanse president Donald Trump benadrukt dat het om de meest gevreesde misdadigers gaat. De woordvoerder van het Witte Huis, Karoline Leavitt, spreekt over "terrorist aliens" of "terroristische vreemdelingen". Daarmee verwijst ze naar de Venezolaanse bende "Tren de Aragua", door de Amerikaanse regering bestempeld als een terroristische organisatie. De hele groep gedeporteerde Venezolaanse migranten, zou volgens de Amerikaanse regering lid zijn van die bende.
Familieleden ontkennen betrokkenheid
Bezorgde familieleden betwisten die beschuldigingen en reageerden dat hun zonen of echtgenoten onterecht als bendeleden worden beschouwd. Nina Jurna, correspondente in Latijns-Amerika, sprak met een moeder die haar zoon aan tattoos herkende op de beelden van de gevangenis. In De Ochtend op Radio 1 vertelde ze hoe dat ging.
"Ze zei me dat haar zoon helemaal geen crimineel is en een aantal jaar geleden uit Venezuela vertrokken is", aldus Jurna. "Hij heeft als kapper gewerkt in Chili, Peru en in de Verenigde Staten. De moeders zijn echt radeloos want die kunnen helemaal niets doen."
Advocaten bevestigen dat hun cliënten nooit eerder in de gevangenis zijn beland en zelfs geen strafblad hebben. Zeker is dat de migranten gedeporteerd en opgesloten worden zonder proces, de Amerikaanse regering weigert zelfs om bekend te maken wie precies is gedeporteerd en om welke reden ze opgesloten zijn.
Bekijk: Families van gedeporteerde migranten in El Salvador reageren
Het persagentschap Reuters deed onderzoek naar 50 gedeporteerde Venezolaanse migranten en spitte uit hoe ze de VS binnenkwamen en dus recent gedwongen verlieten. 27 onder hen wachtten niet op een uitzetting, maar op een zitting in de immigratierechtbank over hun recht om al dan niet in de VS te blijven. 10 Venezolanen werden gevangengenomen toen ze naar een opvolggesprek met de immigratiedienst gingen terwijl hun rechtszaak of asielprocedure liep.
Door een administratieve fout werd al zeker 1 Salvadoraanse man opgesloten die eigenlijk niet gedeporteerd had mogen worden. De Amerikaanse regering heeft dat nu bevestigd en geeft dus ook toe dat iemand met een buitenlandse nationaliteit verkeerdelijk het land is uitgezet. De man woonde met zijn gezin in de VS en had al enkele jaren een beschermd statuut, waardoor hij niet gedeporteerd kan worden. De Trump-regering zegt nu ook dat het niet meer mogelijk is om de man terug te halen.
Een tweede groep vermoedelijke bendeleden is eergisteren toegekomen in El Salvador. De 17 migranten zouden Venezolanen en Salvadoranen zijn en worden beschuldigd banden te hebben met de bendes "Tren de Aragua" en "MS-13". Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigt de migranten opnieuw van zware feiten en verklaart dat er onder hen verkrachters en moordenaars zitten.
2. Hoe wettelijk is de deportatie van de migranten naar El Salvador?
De Trump-regering springt creatief om met de wet om de migranten te deporteren en op te sluiten in El Salvador. Net als bij de deportatiepogingen bij buitenlandse studenten, wordt Trump teruggefloten door Amerikaanse rechters.
Juridisch gebruikte de regering de 'Alien Enemies Act' om haar beslissing over de meer dan 200 Venezolanen te verdedigen. Die wet uit de 18e eeuw werd in het verleden slechts 3 keer gebruikt en dat telkens tijdens een oorlog. De Trump-regering beroept zich nu opnieuw op die oude wetgeving om buitenlanders uit te zetten zonder tussenkomst van een rechter.
Een federale rechter in Washington oordeelde dat Trump die oorlogswet niet mag inzetten om de zogezegde criminelen zomaar op een vliegtuig te zetten richting het buitenland. Trumps acties houden "ongekend en uitgebreid gebruik" van de wet in, zei rechter James Boasberg en hij beval om de deportaties tegen te houden, maar het Witte Huis legde dat bevel naast zich neer.
Bekijk: VS deporteert 250 migranten naar El Salvador, ondanks verbod
Toen het bevel kwam waren de vliegtuigen al onderweg, en of die dan al dan niet rechtsomkeer moesten maken, daarover is er nog altijd controverse. "1 enkele rechter in 1 stad kan de richting niet bepalen van een vliegtuig vol met 'alien terrorists' die fysiek van het Amerikaanse grondgebied zijn verdreven", stelde Trumps woordvoerder Leavitt.
Het Witte Huis vocht de beslissing van de rechter aan, maar ving bot. De regering tracht nu via het Amerikaanse Hooggerechtshof toch nog groen licht te krijgen voor het gebruik van die 'Alien Enemies Act'. Intussen zijn opnieuw 17 vermoedelijke bendeleden gedeporteerd naar El Salvador, maar op welke juridische grond dat is gebeurd, is onduidelijk.
3. Hoe zit het met de mensenrechten van de gedeporteerde migranten?
Mensenrechtenorganisaties zijn bezorgd dat onschuldige migranten gedeporteerd en opgesloten worden. "Als de macht van de president onder deze wet absoluut wordt, kan iedereen worden bestempeld als een gevaarlijke migrant", verwijst Lee Gelernt van de Amerikaanse Unie voor Burgerlijke Vrijheden naar de Alien Enemies Act. "Ik denk dat we heel veel mensen valselijk gaan beschuldigen als bendeleden."
Het lijkt er inderdaad op dat de VS niet echt grondig te werk ging om migranten te veroordelen tot de beruchte Cecot-gevangenis. Amerikaanse ambtenaren deden een beroep op een puntensysteem om te achterhalen of de Venezolaanse migranten gelinkt waren aan de bende Tren de Aragua. Dat schrijft The New York Times over het overheidsdocument ‘Alien Enemy Validation Guide’ dat aan bod kwam in een rechtszaak over de deportaties. Zo vormden tattoos met tekens die duiden op Tren de Aragua en bepaalde kledij, zoals basketbaltruitjes, criteria die het puntentotaal opkrikten en zo deportatie rechtvaardigden.
De president van El Salvador, Nayib Bukele, heeft in eigen land een bekritiseerde maar effectieve strijd tegen het bendegeweld gevoerd. De moordcijfers zijn onder zijn bestuur fors gedaald, maar de grootschalige opsluiting van criminelen heeft ook arbitraire arrestaties met zich meegebracht.
Bukele heeft met de Trump-regering een akkoord gesloten om voor 6 miljoen dollar een jaar lang door de VS gedeporteerde migranten vast te houden in de Cecot-gevangenis. De VS draagt de migranten zo volledig over aan de Salvadoraanse autoriteiten, die het complex rigoureus uitbaten.
Cecot of het ‘detentiecentrum voor terrorisme’ bestaat nog maar 2 jaar. "We hebben het over een megagevangenis waar tienduizenden mensen in kunnen", duidt Nina Jurna in De Ochtend. "Gevangenen zitten er geketend vast als dieren. Er is geen bezoek of enig contact toegelaten en ook mensenrechtenorganisaties zijn niet welkom." In 1 cel zitten minstens 80 gevangenen. Op de ijzeren bedden liggen geen matrassen en gedetineerden leven er zonder daglicht omdat ze er niet naar buiten mogen.
"Bukele is van plan om ermee door te gaan en meer mensen die uit de VS gedeporteerd worden, op te nemen", weet Jurna.
VS deporteert migranten naar 'mega gevangenis' in El Salvador: "Zonder onderzoek"
