Waar gaat het in erfeniskwesties mis? Notaris: "Heeft vaak te maken met gezien worden, gehoord worden"

De afhandeling van een erfenis loopt meestal zonder problemen, zegt Helena Verwimp, notaris en woordvoerder van Notaris.be, in de podcast 'Het kwartier' naar aanleiding van de nieuwe Radio 1-podcast 'Het fortuin Carlier'. 

Maar dat is niet altijd zo: soms slepen die dossiers jaren lang aan, wanneer bijvoorbeeld iemand niet tevreden is met de verdeling en zich vervolgens benadeeld voelt. Meestal is dat wanneer een erfenis ongelijk verdeeld is. 

Zo had Verwimp eens een erfeniskwestie die heel stroef verliep. "Het heeft heel wat energie gekost om te achterhalen waarom die persoon zich benadeeld voelde", vertelt Verwimp. "Wat bleek: iemand had al een groot deel van het servies gekregen, wat een andere partij op zijn beurt oneerlijk vond. Die wou bijgevolg alle fotoalbums erven."

Maar een ongelijke verdeling zorgt niet altijd voor strubbelingen. "Zo had ik recent een erfenis met een ongelijke verdeling (40  –  40  –  20). Ik vreesde dat degene die 20 procent ging krijgen, zich benadeeld ging voelen", vertelt Verwimp. "Maar uiteindelijk was die persoon het meest enthousiast: die had namelijk niet verwacht om überhaupt iets te erven." 

Er hoeft ook niet altijd een ongelijke verdeling te zijn om zich benadeeld te voelen. Soms erf je evenveel als je broers en zussen, terwijl je vindt dat je recht hebt op een groter deel.

“Vaak loopt het mis omdat de erfgenamen zich niet erkend voelen”, zegt Verwimp. "Mensen voelen soms aan dat ze ongelijk behandeld worden, zelfs als dat niet zo is. Bijvoorbeeld: het ene kind heeft mogen studeren, het andere niet. Of een grootouder zorgt meer voor het ene kleinkind dan voor het andere. Dan ontstaat er een gevoel van 'de andere is voorgetrokken geweest'." 

Die verhalen kunnen naar boven komen naar aanleiding van een overlijden. “Die personen hebben vaak dat conflict of dat gevoel nooit durven aankaarten tijdens het leven van de overledene. Nu willen ze al die zaken op tafel leggen en bespreekbaar maken. En dan vinden die misschien dat iets financieel moet rechtgetrokken worden.” 

De notaris geeft een voorbeeld van een familie waar een gehandicapt kind bij betrokken is. “Stel dat een van de kinderen meer heeft gezorgd voor het gehandicapt kind dan de anderen. Die krijgt daar niets voor in de plaats en voelt zich daardoor niet erkend door de broers en zussen voor alle inspanningen. Dat kan ook voor problemen zorgen", aldus Verwimp.

Maar een simpele 'dank je wel' kan volgens Verwimp soms de spanning laten zakken. In zulke situaties is niet per se de waarde van het geld van belang, maar eerder wat het symbolisch voorstelt: erkenning.

Een oplossing tegenwoordig om zulke conflicten en strubbelingen te vermijden, is 'de globale erfovereenkomst', aldus Verwimpt. Daarbij zitten alle betrokkenen op voorhand samen met een notaris rond de tafel om de verdeling te bespreken. "Als de ouders hun erfenis ongelijk willen verdelen, kunnen ze dat dan al meedelen en vervolgens ook bespreken. Als iedereen zich daarbij goed voelt, kan dan een contract getekend worden", legt Verwimp uit.

Op die manier worden de erfgenamen op voorhand geconfronteerd en staan ze voor geen verrassingen. Ook kunnen ze dan nog vragen stellen, wat een belangrijk aspect is om problemen te voorkomen, volgens Verwimpt. 

"Vaak is dat juist het nadeel aan een testament met een ongelijke behandeling: degene die benadeeld wordt door het testament, kan geen vragen meer stellen aan de overledene. En het is vaak doordat die geen antwoorden krijgt, dat het conflict ontstaat."

Verwimpt voegt nog toe dat erfenissen van ongelijke behandeling rustiger verlopen als die op voorhand zijn afgesproken.