De Deense premier Mette Frederiksen zal komende woensdag een bezoek brengen aan Groenland. Ze wil er met de nieuwe regering spreken over de relatie tussen Groenland en Denemarken. Het eiland regelt zelf zijn interne zaken, maar voor buitenlandse zaken en defensie is het afhankelijk van Denemarken. Veel Groenlanders willen in de toekomst meer autonomie.
Deens premier Mette Frederiksen reist woensdag naar Groenland: "Toekomstige samenwerking bespreken"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De relatie tussen Groenland en Denemarken kwam de afgelopen dagen extra onder druk te staan. Vrijdag veroorzaakte het bezoek van de Amerikaanse vicepresident JD Vance aan het eiland heel wat ophef. Hij zei dat Denemarken de afgelopen jaren te weinig geïnvesteerd heeft in Groenland, en dat het eiland beter af is bij de Verenigde Staten.
"Ik denk dat het voor jullie veel beter zou zijn, als jullie onder de vleugels komen van de veiligheidsparaplu van de Verenigde Staten, dan onder die van Denemarken", sprak hij. "Onze boodschap naar Denemarken is erg duidelijk: jullie hebben geen goed werk geleverd voor de inwoners van Groenland. Jullie hebben ondergeïnvesteerd in de Groenlanders en in de veiligheidsinfrastructuur van dit ongelooflijk mooie land met zijn geweldige mensen."
"Dat moet nu veranderen", vindt Vance. "Omdat dat niet is gebeurd, is het standpunt van de president zoals het is."
Groenland en Denemarken: hoe zit dat?
Groenland is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken. Hoewel het formeel onder Deens bestuur valt, heeft Groenland sinds 1979 zelfbestuur en kreeg het in 2009 nog meer autonomie, waardoor het nu grotendeels zijn eigen binnenlandse zaken regelt.
Denemarken blijft echter verantwoordelijk voor defensie, buitenlandse zaken en monetaire zaken. Groenland heeft een eigen regering en parlement, maar gebruikt de Deense kroon als munt. Er is een groeiende beweging voor volledige onafhankelijkheid, maar economisch blijft Groenland sterk afhankelijk van Deense subsidies.
In een diplomatische, maar scherpe reactie maakte de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen duidelijk dat hij de toon van de Amerikanen niet kon waarderen. "Uiteraard staan wij open voor kritiek, maar laat me eerlijk zijn, de toon waarop die wordt uitgesproken, kan ik niet appreciëren", zei hij in een videotoespraak. "Dit is niet hoe je spreekt tegen je dichte bondgenoten, en ik beschouw de VS en Denemarken nog steeds als dichte bondgenoten."
Rasmussen hoopt dat Denemarken en de VS op een respectvolle manier rond de tafel kunnen zitten om het over de veranderende veiligheidssituatie te hebben. "We respecteren dat de Verenigde Staten een grotere militaire aanwezigheid op Groenland nodig hebben. Wij, Denemarken en Groenland, staan open om dat met jullie te bediscussiëren, met een open geest."
Op eigen benen
Jens-Frederik Nielsen, de gloednieuwe premier van Groenland, wil van de VS niets weten. "Laat ik duidelijk zijn: de Verenigde Staten krijgen Groenland niet. Wij zijn van niemand anders. Wij bepalen onze eigen toekomst", schrijft hij op Facebook. "Het moet Trump duidelijk worden gemaakt dat Groenland alleen toebehoort aan zijn inwoners. Zo was het gisteren. Zo is het vandaag. En zo zal het in de toekomst zijn."
Tijdens de laatste verkiezingen haalde de centrumrechtse oppositiepartij Demokraatit van Nielsen de meeste stemmen binnen. De partij is voorstander van een langzame, goed voorbereide onafhankelijkheid, iets wat heel wat Groenlanders willen.
De Denen geven jaarlijks een flinke subsidie van 500 miljoen euro aan Groenland, goed voor ongeveer de helft van de Groenlandse overheidsuitgaven. Doel van de partij Demokraatit is wel om op termijn op eigen benen te staan.
Het noordpoolgebied
Buitenlandse machten tonen al langer interesse in het strategisch en economisch waardevolle Noordpoolgebied, rijk aan olie, gas en mineralen die door het smeltende ijs beter toegankelijk worden. De regio wordt ook logistiek belangrijker door nieuwe vaarroutes zoals de Noordelijke Zeeroute en de Noordwestelijke Doorvaart, wat de wereldhandel kan beïnvloeden.
Daarnaast heeft het gebied militaire waarde voor defensie, spionage en raketwaarschuwing. De VS bezit er een ruimtebasis, ooit een militaire post tijdens de Koude Oorlog, terwijl Rusland oude legerbasissen moderniseert.
