Europese Proba-3-satellieten - met een belangrijke Belgische bijdrage - hebben voor het eerst een kunstmatige zonsverduistering uitgevoerd in de ruimte. Een huzarenstukje, dat tot op de millimeter juist moest zitten. Het belang voor de zonnewetenschap is enorm, vertelt ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen aan VRT NWS. We gaan er bijvoorbeeld beter zonnestormen door kunnen voorspellen.
Millimeterwerk om beter zonnestormen te voorspellen: Proba-3-satellieten voeren in primeur zonsverduistering uit
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De Proba-3-missie is een prestigieus project van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Het was een complex project, dat de nodige tijd vroeg. Maar begin december konden 2 satellieten, die grotendeels in België zijn gebouwd, naar de ruimte gelanceerd worden.
Het doel was om de satellieten mooi synchroon te laten vliegen, alsof ze aan elkaar vasthangen. De ene satelliet moet de andere uit de zon kunnen zetten. Die laatste kan daardoor, zonder verblind te worden, de zon beter bestuderen. Die kunstmatige zonsverduistering is nu voor het eerst gebeurd. Daarmee komen we bij het tweede doel van de missie: het bestuderen van de atmosfeer van de zon.
Hoe werkt het precies?
Ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen werkte met Redwire Space uit Kruibeke mee aan de bouw van de satellieten. Hij is enthousiast wanneer we hem bellen, want het millimeterwerk is gelukt. "Het moest allemaal perfect uitgelijnd zijn, zodat de schaduw van de eerste ronde satelliet net op de camera van de tweede satelliet viel."
Het is de allereerste keer dat er in de ruimte zo'n 'telescoop uit 2 delen' is gevormd. "We creëren hiermee een kunstmatige zonsverduistering, en dat is belangrijk om de corona van de zon te bestuderen. Die rand van de zon kan je enkel zien bij een zonsverduistering."
Waarom is dit belangrijk?
Wetenschappers kunnen de corona van de zon nu nauwkeuriger bestuderen. De corona is een maatstaf voor het weer op de zon.
"Als we daar meer over weten, kunnen we bijvoorbeeld beter zonnestormen voorspellen. Waarom dat belangrijk is? Als grote zonnestormen de aarde bereiken, kunnen ze daar best wel schade aanrichten. In het verleden is al gebleken dat elektronica of elektriciteitscentrales op aarde zeer gevoelig kunnen zijn voor grote zonnestormen."
Het gaat dan bijvoorbeeld om gps-data die verstoord kunnen worden. "Neem een landbouwer die zijn veld gaat inzaaien. Als zijn gps verstoord raakt door een zonnestorm, dan gaat dat systeem niet meer werken. Dat zijn nog kleine, tijdelijke zaken. Maar ooit is al eens het hele telegrafienetwerk op aarde onbruikbaar geweest, met heel wat schade aan elektronische componenten."
Ik heb begrepen dat dit de wereld van de zonnefysica wel eens op zijn kop zou kunnen zetten
Stijn Ilsen, ruimtevaartingenieur
Een team in Ukkel gaat met de ruwe data aan de slag, waarna die internationaal gedeeld worden. De volgende weken komen er dan regelmatig beelden bij. Dat moet hen in staat stellen de corona van de zon perfect te gaan modelleren. Dat zal tijd vragen, maar er wordt reikhalzend naar uitgekeken.
"Ik ben zelf geen zonnewetenschapper, maar heb van zonnewetenschappers begrepen dat dit de wereld van de zonnefysica wel eens helemaal op zijn kop zou kunnen zetten, omdat we de corona kunnen bestuderen in een nauwkeurigheid die we nog nooit hadden", zegt Ilsen.
Belangrijk voor de toekomst
Het technologische gedeelte is niet zonder belang. "We hebben nu aangetoond dat 2 satellieten in een perfecte formatie kunnen vliegen. Daar zullen andere missies nu gebruik kunnen van maken. Het zou wel eens kunnen dat we nu enorm grote stappen vooruit kunnen gaan zetten op het gebied van zonnewetenschap."
