Het is een ongeschreven regel dat geen enkel gebouw hoger mag zijn dan de kathedraal.

Opnieuw een hoge (woon)toren in Antwerpen, wordt dat het nieuwe normaal in de stad? "Willen niet New York worden"

Met de 'Twist Tower' komt er opnieuw een grote woontoren bij in de wijk rond het Cadix-ziekenhuis in Antwerpen. Het is niet de eerste grote toren daar en daarnaast is het ook niet de enige wijk waar de laatste jaren in de hoogte gebouwd is. Heeft het Antwerpse stadsbestuur nog meer plannen voor hoogbouw in petto?

Bente Vandekeybus

ma 31 mrt. 2025 05u36

23 verdiepingen, 90 appartementen en een luxe-zwembad op de 11e verdieping. De 81 meter hoge 'Twist Tower' moet volgens projectontwikkelaar Bart Versluys een iconisch landmark aan de Antwerpse skyline worden. De woontoren zal gebouwd worden aan de jachthaven van het Kempisch Dok, vlak bij het nieuwe ZAS Cadix en Park Spoor Noord.

Net dat park is belangrijk in heel het verhaal. "De mensen zijn het intussen misschien vergeten, maar deze toren maakt deel uit van het hele project rond Park Spoor Noord dat vorige eeuw al startte", vertelt Patrick Janssens (Vooruit), schepen van Stadsontwikkeling. "Die hele spoorsite was in totaal 24 hectare groot en we hebben daarvan 18 hectare kunnen omvormen tot park."

De Twist Tower moet voor de ontwikkelaar een nieuw landmark voor Antwerpen worden.

De overige gronden zijn ontwikkeld om het park te kunnen financieren. Onder andere het ziekenhuis en de gebouwen van AP Hogeschool werden daar al neergepoot, binnenkort volgt dan ook nog de Twist Tower. Die kreeg in september vorig jaar al een vergunning van de stad.

Eilandje en Nieuw Zuid

"Het is dus zeker niet onze bedoeling om daar zomaar plekken te verkopen voor hoge torens, die plannen waren er 20 jaar geleden al", aldus schepen Janssens. "Op de 6 hectare die destijds nog over was voor deze projecten, komt na de Twist Tower nog 1 toren bij. Het merendeel is nu dus gebouwd."

Het Eilandje, vlak bij Park Spoor Noord, is de laatste jaren geëvolueerd naar een wijk waar veel hoge gebouwen staan, met centraal het 60 meter hoge Museum aan de Stroom (MAS) als uithangbord. En ook naast het Kattendijkdok zijn verschillende grote torens gebouwd.

Het MAS is een centraal herkenningspunt op het Eilandje.

Ook aan de andere kant van de stad, in de wijk Nieuw Zuid, zijn er bijna geen lage gebouwen te bespeuren. Daar komt in de toekomst nog de Tower Zero bij, die momenteel nog geen vergunning heeft. Is de stad Antwerpen van plan om overal in de stad in de hoogte te bouwen? "Het bestuursakkoord en onze bouwcode zijn heel duidelijk: hoogbouw kan, maar enkel in een omgeving waar het past", gaat Janssens verder.

Antwerps bestuursakkoord over hoogbouw

Hoogbouw kan op gerichte plekken in de stad, rekening houdend met de bevolkingsdichtheid, architecturale geschiktheid en draagkracht van de buurt. Tijdens de dialoog voorafgaand aan de omgevingsvergunning van een transformatieproject wordt altijd een locatiegeschiktheid en een architecturale geschiktheid beoordeeld. In de 20e-eeuwse gordel van de stad kan er hoger worden gebouwd, zonder de leefbaarheid en het stadsbeeld aan te tasten.

"Het is niet onze bedoeling om de Antwerpse skyline op die van New York te laten lijken. Onze skyline wordt duidelijk gekenmerkt door 3 historische torens: de kathedraal, de Boerentoren en de Oudaan. Bij plannen voor nieuwe gebouwen mag die skyline niet in de verdrukking komen."

4e historische toren?

Het nieuwe Museum voor Hedendaagse Kunst Antwerpen (M HKA) zal 80 meter hoog worden, maar ook daar is rekening gehouden met de Antwerpse skyline. "Het kan in de toekomst wel een 4e historische toren worden, maar in het ruimtelijk uitvoeringsplan staat uitdrukkelijk dat er geen extra torens rond mogen worden gebouwd."

Voorlopig wordt er voor de opening van het nieuwe M HKA gemikt op 2031.

De stad sluit niet uit dat er in de toekomst nog nieuwe projecten bij komen. "In ieder geval zullen we nooit een gebouw vergunnen dat hoger is dan de kathedraal (123 meter, red.)", zegt Patrick Janssens. "Fernand Huts heeft het dus goed gezien om te beloven dat hij met de Boerentoren niet daarboven zal gaan."

New York zal de stad dus zeker niet worden. "Het is wel een realiteit dat de Antwerpse bevolking groeit. Sinds de eeuwwisseling hebben we 10 procent meer inwoners. Al betekent dat niet dat we enkel in de hoogte moeten bouwen. Met goed ontworpen wijken kan je veel woningen bouwen zonder dat je echt absolute hoogtes moet bereiken."