Italiaanse onderzoekers beweren gigantische constructies onder de piramides van Gizeh ontdekt te hebben met een nieuwe techniek, ‘een ontdekking die de geschiedenis zou herschrijven’? Archeologen en egyptologen zijn echter niet overtuigd, onder meer omdat de onderzoekers voorlopig geen enkel bewijs voor hun ontdekking leveren. Dit soort spectaculaire ontdekkingen past in een rijtje van alternatieve theorieën over de piramides, die al lang meegaan.
"Gigantische constructies" onder piramides Gizeh? Experts betwijfelen claim Italiaanse onderzoekers
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het Uur van de Waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Midden maart hield een groep Italiaanse onderzoekers een persconferentie om aan te kondigen dat ze met behulp van een nieuwe radartechniek een grootse ontdekking hadden gedaan onder de piramide van Chefren: 8 schachten die zo’n 650 meter diep onder de grond zouden gaan. Deze ontdekking kon meteen op heel wat aandacht rekenen en ging op sociale media dan ook vlot viraal.
Toon Sykora, egyptoloog verbonden aan het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, heeft toch een aantal vragen bij deze ontdekking, dat zegt hij in "Het uur van de Waarheid' op Radio1. “De onderzoekers publiceren voorlopig niet over wat ze nu eigenlijk zouden hebben gezien. Ze deelden een 3D-afbeelding, die ze zelf hebben getekend, maar dat zegt heel weinig.”
Sykora merkt ook op dat er geen enkele archeologische aanleiding is om te denken dat de oude Egyptenaren tot een diepte van 650 meter schachten zouden hebben gegraven. “De diepste schachten die we kennen uit Egypte zijn ongeveer vijftig meter diep. En dat is al enorm, want die zijn met de hand in een rotsbodem uitgegraven.”
De Italiaanse ‘ontdekking’: hoe wetenschappelijk is die?
De Italiaanse onderzoekers Filippo Biondi en Corrado Malanga beweren dat ze de schachten onder de piramide van Chefren hebben gevonden met behulp van SAR (Synthetic-aperture radar) waarbij een radarbeeld gemaakt wordt vanuit een vliegtuig, of in dit geval, een satelliet. Dat klinkt wetenschappelijk, maar is het dat ook?
De methode die ze gebruikt zouden hebben, beschreven ze al in een wetenschappelijke paper uit 2022 . Lieven Verdonck, archeoloog en onderzoeker aan de Universiteit Gent en de Universiteit van Cambridge, bekeek de paper en merkt op dat die ‘peer-reviewed’ is.
“Dat betekent toch dat er minstens twee onafhankelijke experts over die tekst zijn gegaan en dat goedgekeurd hebben. De redacteurs van het tijdschrift zijn in hun vakgebied ook wel degelijk experts. ”
Biondi lijkt ook relevante wetenschappelijke ervaring te hebben met publicaties over satellietbeeldverwerking. Malanga is dan weer chemicus, minder relevant voor dit onderwerp. “Malanga heeft ook wel over meer twijfelachtige onderwerpen, zoals aliens geschreven. Dat is natuurlijk wetenschappelijk minder gedegen”, aldus Verdonck.
Maar buiten een persconferentie hebben de onderzoekers nog geen wetenschappelijke publicatie gedaan over hun recente ‘ontdekking’. “Zeker bij zo’n spectaculaire ontdekking, is de nood om het te staven met harde data toch groot”, aldus Verdonck. En die data hebben ze voorlopig nog niet vrijgegeven. Dus is het onmogelijk om te controleren of ze die wel juist interpreteren.
Verdonck: “In de wetenschap is het de gangbare praktijk dat je een hypothese mag maken, maar dat je daar dan wel de nodige bewijzen voor moet aanvoeren. We moeten dus wachten op een publicatie. Momenteel kunnen we hun experiment onmogelijk herhalen.”
Verdonck hoopt dan ook dat de onderzoekers met een publicatie komen. “Als ze dat niet meer doen, mogen we het klasseren als een broodjeaapverhaal, zoals er al veel zijn over de piramiden.“
Volgens Sykora is de bedoeling van de Italiaanse onderzoekers om het idee dat de oude Egyptenaren zelf de piramides hebben gebouwd in twijfel te trekken. “Ze willen mensen overtuigen dat buitenaards leven misschien heel wat heeft gebouwd op onze planeet.”
En dit soort theorieën is niet nieuw. De piramides van Gizeh zijn zo indrukwekkend dat er al eeuwenlang allerhande theorieën en mysteries rond hangen, waarbij het uitgangspunt vaak is dat we niet weten hoe ze gebouwd zijn.
Maar egyptologen als Sykora weten eigenlijk heel goed hoe de piramides zijn gebouwd en hebben dan ook voor de meeste theorieën wel een antwoord.
In 'Het uur van de Waarheid' kreeg hij dan vier van de vaak gehoorde theorieën voorgelegd:
1. De piramides zijn te indrukwekkend, die kunnen niet door mensen gebouwd zijn.
Volgens Sykora is het net omgekeerd: “Het kan niet anders dan dat ze door mensen zijn gebouwd. Er zijn gewoon te veel bewijzen voor. Je moet op het Gizeh-plateau maar een steen omdraaien, en daar staat wel een spoor op van een oude Egyptenaar die aan de bouw meewerkte. We hebben ook het oude arbeidersdorp teruggevonden. Daarnaast is ook de steengroeve die gebruikt werd, bekend.“
Maar naast materiële bronnen zijn er ook veel geschreven bronnen bekend over de bouw van de piramides. “Een tiental jaar geleden hebben ze bij de Rode Zee een papyrusarchief gevonden. Dat was het dagboek van een oude Egyptenaar die aan de piramides had meegewerkt en die zijn dagen beschrijft. Soms redelijk saai, maar zo weet je wel wat de mensen die meewerkten allemaal deden. Deze man was bijvoorbeeld opzichter van een voorraadschip dat stenen aanbracht voor de buitenlaag van de piramide.”
2. Je hebt overal ter wereld piramides, dat kan geen toeval zijn.
“Als je een kleuter met blokken iets zo hoog mogelijk laat bouwen, zal die eerst een toren maken. Maar die zal snel omvallen”, aldus Sykora. “Die kleuter zal eigenlijk snel doorhebben dat zijn constructie stabieler wordt met een bredere basis.”
Het is volgens Sykora dan ook niet meer dan logisch dat de piramidevorm op meerdere plekken ter wereld voorkomt. “Het is de beste manier om een stabiel gebouw te bouwen dat de tand des tijds doorstaat.”
Het klopt natuurlijk dat de piramides ongelooflijk indrukwekkend zijn, zeker als je ze in het echt kan zien, volgens Sykora. “Het is inderdaad moeilijk je in te beelden dat een monument van 150 meter hoog gebouwd wordt door met de hand stenen te stapelen. Dat is indrukwekkend, maar het is niet onmogelijk”.
3. De piramides zijn gebouwd door slaven.
Een piramide bouwen met behulp van alleen maar slaven zou het net veel moeilijker maken, volgens Sykora. “Dit is een project dat je niet even rondkrijgt met een paar duizend slaven, er waren honderdduizenden mensen bij betrokken. Heel het land bouwde mee aan die piramides.”
Op die manier kan je volgens Sykora zelfs stellen dat niet alleen het oude Egypte de piramides heeft gebouwd, maar dat de piramides ook het oude Egypte hebben meegevormd. “De staat wordt gedwongen een heel ambtssysteem uit te werken. Het feit dat al die mensen samenkomen in een project creëert een heel vroege vorm van een nationaal bewustzijn. Egypte ontstaat op dat moment.”
4. De piramides zitten vol met verborgen schatkamers, valse gangen en valstrikken om grafrovers buiten te houden.
Op dat vlak moet Sykora ons een beetje teleurstellen. “De inhoud van die piramides is meestal heel saai. Het is een gang, een grafkamer en dat is het dan wel.”
Het klopt wel dat onderzoekers een aantal jaar geleden nog nieuwe kamers hebben gevonden. “Er zijn wel degelijk geheime ruimtes, maar dat zijn geen schatkamers. De ruimte die men in de piramide van Cheops heeft ontdekt, is boven een van de kamers en dient eigenlijk om de belasting op het plafond van de kamer te verlichten.” Het gaat hier dus om een techniek om de kamers niet te laten instorten, niet om verborgen schatten.
Sykora besluit dat heel veel van deze theorieën al honderden jaren oud zijn en steeds herkauwd worden. “Sommige theorieën, zoals over verborgen schatkamers, zijn zelfs al duizenden jaren oud, en kwamen al in het oude Egypte voor. Mensen zijn al duizenden jaren verbaasd over die indrukwekkende monumenten. Dat maakt het oude Egypte zo interessant.”
