"Europa is verenigd" en de Europese landen gaan de steun aan Oekraïne zo lang als mogelijk verderzetten. Zo klinkt het na het topoverleg van Europese regeringsleiders in Parijs. Toch is er niet op alle vlakken eensgezindheid, zoals over de plannen om in het kader van een vredesakkoord Europese beveiligingstroepen naar Oekraïne te sturen.
Na het topoverleg in Parijs: wat hebben de Europese leiders beslist? En is er unanimiteit over alle plannen?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
In totaal trokken een 30-tal leiders van Europese landen naar het Franse Élysée-paleis, waar ze elk bij aankomst een stevige handdruk en bijhorende schouderklop kregen van de Franse president Emmanuel Macron. Samen vormt die groep de 'coalition of the willing', oftewel de coalitie van de bereidwilligen. Ook onze premier Bart De Wever was bij het overleg aanwezig.
Macron was niet aan zijn proefstuk toe: de laatste weken en maanden nam hij de touwtjes in handen en vormde hij het Europese discours over de situatie in Oekraïne. Macron heeft ook al verschillende overlegmomenten in het Élysée georganiseerd.
"Concreet wil president Emmanuel Macron aan elke vertegenwoordiger/elk land vragen wat ze precies kunnen betekenen bij een mogelijk staakt-het-vuren in Oekraïne. Wie kan wat leveren aan troepen of militaire steun", zei VRT NWS-journalist Steven Decraene vanuit Parijs. Onder meer het idee om Europese beveiligingstroepen in Oekraïne te stationeren - als een vredesakkoord met Rusland is bereikt - was een belangrijk punt om te bespreken.
"3 pijlers" voor veiligheid
Na afloop van het overleg was de boodschap duidelijk: Europa staat als 1 blok achter Oekraïne en zal "zo lang als nodig is" steun blijven leveren aan het Oekraïense volk. Dat betekent ook dat de Europese sancties tegen Rusland niet zullen verdwijnen.
"We moeten er alles aan doen om de druk op Rusland hoog te houden", zei de Franse president Macron tijdens een persmoment. De Duitse bondskanselier Scholz was het daarmee eens: de sancties tegen Rusland wegnemen zou een "grote vergissing" zijn, klinkt het.
Daarnaast herhaalden de wereldleiders hun voorwaarden om een staakt-het-vuren met Rusland te bereiken. Dat akkoord moet "duurzaam" en "robuust" zijn, maar ook verzekeren dat Oekraïne een vrije natie blijft.
Volgens de Franse president Emmanuel Macron zijn er 3 pijlers die een veilig Europa moeten garanderen:
Een sterk Oekraïens leger, met voldoende manschappen, het juiste materiaal en genoeg training om toekomstige agressiepogingen af te slaan.
Een Europese beveiligingsmacht die in het kader van een vredesakkoord de veiligheid in Oekraïne mee kan garanderen.
Een betere Europese defensiemacht - met stappen die alle landen moeten zetten om de eigen troepen en capaciteiten te versterken - die in staat moet zijn om het Europese continent zelf te verdedigen.
Over die tweede pijler staan nog niet alle neuzen in dezelfde richting. Onder meer Italië heeft al aangegeven dat het niet te vinden is voor Europese troepen in Oekraïne. Macron bevestigde ook dat er voor dat idee geen unanimiteit is onder de Europese leiders, "maar dat is ook niet nodig". Garanties van een aantal Europese landen zijn daarvoor genoeg. Onder meer België heeft al aangegeven dat het aan zo'n beveiligingsmacht wil bijdragen.
"Het is niet de bedoeling dat die troepen aan het front worden ingezet", klonk het. "Wel om troepen uit een aantal Europese landen samen te brengen, om op die manier toekomstige agressie te ontraden. Dat moet ook garanties brengen voor Oekraïne."
Uitsteltactieken van Rusland
Over 1 iets waren de Europese leiders het wel eens: Rusland doet slechts alsof het vrede wil bereiken. "We moeten er alles aan doen om de druk op Rusland hoog te houden, want ondertussen doen zij alsof ze onderhandelen, om daarna het tapijt van onder de voeten van de vijand te trekken", zei Macron daarover. Ook Scholz was duidelijk: "Rusland heeft geen oprechte interesse in vrede".
Belgisch premier Bart De Wever deelde die mening. "Wij geloven niet dat de woorden van Rusland oprecht zijn of dat zij zich aan akkoorden zullen houden. Wij hopen dat de Verenigde Staten ook snel tot die conclusie zullen komen."
Daarom is het volgens De Wever net zo belangrijk om Oekraïne niet te laten vallen. "De beste garantie op veiligheid is een sterk Oekraïens leger in een vrij Oekraïne. Daarom is de euro die je aan Oekraïne spendeert, de best gespendeerde euro in Europa."
Bekijk: Premier Bart De Wever: "De euro die je aan Oekraïne spendeert, is de best gespendeerde euro in Europa"
Oekraïne wil mineralendeal nog steeds ondertekenen
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde na het overleg dat hij "niet teleurgesteld" was over de uitkomst. Hij verwelkomde de steun van zijn Europese bondgenoten en zei dat er een "bredere visie" is over de toekomst van zijn land.
Zelensky zei tegelijk dat de Verenigde Staten zich strenger mogen opstellen tegenover Rusland. De laatste weken zijn meerdere Amerikaanse functionarissen meegegaan in het Russische narratief over de oorlog, zoals speciaal gezant Steve Witkoff. Die zei dat de gebieden die Rusland heeft geannexeerd ook zelf hebben gekozen om zich bij Rusland aan te sluiten. In werkelijkheid was er sprake van schijnreferenda.
Zelensky benadrukte wel dat zijn land nog steeds de mineralendeal met de Amerikanen wil ondertekenen, maar zegt tegelijk dat de VS "de voorwaarden van de deal voortdurend veranderen". "Ik zou de Verenigde Staten niet willen achterlaten met het gevoel dat Oekraïne in het algemeen tegen het akkoord is: we hebben voortdurend onze goede wil getoond en positieve signalen afgegeven."
De Oekraïense president zei ook dat hij klaar is voor rechtstreekse gesprekken, waarbij Oekraïne en Rusland samen met de VS en Europa aan tafel zitten om te praten over het einde van de oorlog. Het probleem- zei Zelensky - is dat de Russische president Poetin dat niet wil. "Want wat kan iemand die oorlog wil, nu zeggen tijdens vredesgesprekken?"
