Maak kennis met Abby in Kortrijk, het museum dat je met de voornaam aanspreekt

Vraag niet wat, maar wie is Abby? Antwoord: een gloednieuw museum in Kortrijk. Geen afkorting die schrik inboezemt, zegt kersvers directeur Sarah Keymeulen. Abby is een persoonsnaam, "een vriend bij wie je op bezoek gaat". En natuurlijk verwijst Abby naar abdij, abbey in het Engels. 

Het nieuwe museum ligt op een plaats met veel geschiedenis: achter het Begijnhof, op de site van de Groeninge-abdij, die in de 16e eeuw cisterciënzerzusters herbergde en later Arme Klaren. Van 2007 tot 2021 was er het museum 'Kortrijk 1302' gevestigd, verwijzend naar de Guldensporenslag. “Een plek met veel verhalen dus, waar we in de werking en de vorm van het museum naar knipogen,” zegt Sarah Keymeulen.

Abby is een huis met vele kamers, of beter gezegd zalen, want er is ruimte zat. Vlak naast de oude kloostergebouwen valt meteen een bijzondere vorm op, een soort afgeplatte piramide. Zwart van buiten, rood van binnen, een ontwerp van Barozzi Veiga en Tab Architects. Dit is het museumcafé, met lange kloostertafels.

Ondergronds zitten 2 nieuwe, grote museumzalen. Dat is de stek voor tijdelijke tentoonstellingen, samen met de kapel van het klooster. Goed voor zo'n 1.000 vierkante meter exporuimte. Maar er is meer, zegt directeur Sarah Keymeulen.

“Rond de klassieke museumzalen hebben we een soort experimentele buitenschil bedacht. De Stadsliving. Die ruimtes noemen we ‘de living’, ‘het salon’, ‘het atelier’. We delen ze met organisaties, inwoners en gemeenschappen, die hier dingen komen maken, tonen, experimenteren.” Vrij toegankelijk, met uitgebreide openingstijden, van 10 uur tot 22 uur. 

In ‘de living’ is al een eerste kunstenaar neergestreken, en niet de eerste de beste. Rinus Van de Velde heeft er zijn “parallelle universum” gebouwd, een huiskamer vol gekke, kleurrijke meubels, zoals die ook in zijn filmprojecten opduiken.

Stoelen, tafels, zetels, kamerplanten van hout en karton staan gezellig door elkaar. “Het zit tussen design en kunst in, want het moest functioneel zijn”, zegt Rinus Van de Velde. “Het is de bedoeling dat mensen hier komen zitten, elkaar ontmoeten.” 

“Ik wacht met spanning af hoe deze ruimte gebruikt zal worden. Je kunt de meubels ook  vastpakken, hergroeperen, een stoel bijschuiven zoals je in je eigen living doet. Alles kan, het is een superorganisch geheel. Ik hoop dat de speelsheid van de objecten ook uitnodigt om ze speels te behandelen.”

Langs de lange wand van ‘de living’ heeft Rinus Van de Velde allerlei kunstwerken en objecten uit de stadscollectie verzameld in een eigen geschreven verhaal. Elke 2 jaar zal een kunstenaar ‘de living’ naar zijn of haar hand zetten.

Abby plant ook 2 wisselende expo’s per jaar. De eerste heeft als titel ‘F**klore. Reinventing tradition’. 37 kunstenaars tonen hoe tradities, rituelen, ambachten voortdurend in verandering zijn. 

Oud en nieuw vinden elkaar in videokunst over de vinkenzetting, gekantkloste afbeeldingen van atoombommen, een hedendaags altaar in de kapel rond een miraculeus beeldje. Van een grote speculooskoek, gebakken in een gloednieuwe artistieke bakvorm, kun je een stukje proeven. 

Er is werk te zien van hedendaagse kunstenaars als Wim Delvoye, Patrick Van Caeckenbergh of Dennis Tyfus. Maar ook oudere kunst van Jean Brusselmans of Gustave De Smet. 

Ook de tuinmuren van het museum verwelkomen hedendaagse kunst. In de nissen heeft Kris Martin nieuwe mozaïeken aangebracht. De neontulp van Daan Gielis kun je bedienen met een knopje.

Abby biedt dus een mix, legt directeur Sarah Keymeulen uit. "Enerzijds zijn er de ruimtes om te delen met andere mensen en anderzijds zijn er hoogwaardige tentoonstellingen in klassieke zalen. Op die manier proberen we kunst op een laagdrempelige manier bij heel veel mensen te brengen.

De boodschap is: kunst gaat over ons allemaal. We kunnen ons erin herkennen. Kunstenaars zijn mensen met dezelfde worstelingen en vragen als ons allemaal. Als we de 'aanvliegroute' van kunst veranderen, dan wordt kunst benaderbaar voor iedereen. Dat is de hoop en de ambitie van Abbey."

"We hebben de kans gekregen en genomen om goed na te denken wat een museum kan en moet zijn vandaag de dag. Wie bepaalt wat kunst is, wie kunstenaar is, wat een gemeenschap is? Al die laagjes, identiteiten en perspectieven brengen we hier samen, als een ontmoetingsplaats. Het is een warme uitnodiging aan de bezoekers om zich het museum eigen te maken."  

"Een nieuw museum openen, dat doe je niet elke dag," zegt Felix De Clerck, schepen van cultuur van Kortrijk. "Abby wordt de vuurtoren voor beeldende kunst in onze regio. Eindelijk krijgen onze historische collectie en hedendaagse kunst weer een vaste plek in onze stad." 

De Clerck hoopt op 75.000 bezoekers per jaar. "Dat is een stevige ambitie, maar we hebben de ploeg, het gebouw én fantastische kunst." Abby heeft 18,5 miljoen euro gekost, waarvan Kortrijk en Vlaanderen elk de helft betalen. De werking de komende jaren wordt vooral door de stad gefinancierd. Kortrijk werkt wel aan een dossier om tegen 2028 meer Vlaamse middelen te kunnen aantrekken.