Gaan je online platformen er geleidelijk aan op achteruit? Zie je bijvoorbeeld steeds vaker advertenties en gesponsorde posts opduiken? Noem het voortaan 'brollificatie'. Tenminste, als het van taalliefhebber en comedian Wouter Deprez afhangt. Hij vult maandelijks het woordenboek aan met 'ontbreekwoorden': woorden die nog niet bestaan, maar wel een plek verdienen in onze taal.
'Brollificatie', online producten en diensten die steeds slechter worden: deze woorden mogen volgens Wouter Deprez zo in het woordenboek
Elke woensdag gaan Wouter Deprez en Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx met de hulp van de luisteraars van 'Nieuwe feiten' op Radio 1 op zoek naar een ontbreekwoord. Je kan alle gevonden ontbreekwoorden hier terugvinden .
Zin om zelf je steentje bij te dragen? Je vindt de huidige opgave hier .
Brollificatie: online producten en diensten die steeds slechter worden
De definitie van 'brollificatie': Het proces waarbij online diensten en producten geleidelijk aan verslechteren.
Wat Wouter met 'brollificatie' heeft: "Ik was een echte Twitter-gluurder, sinds het X is, niet meer. Het huidige X is hét voorbeeld van 'brollificatie'." Wouter is niet de enige met die mening.
Sinds Musks overname in 2022 verlaten steeds meer organisaties het platform bv. politieke partij Groen, NMBS, maar ook Radio 1. Vluchtelingenwerk Vlaanderen en tientallen andere middenveldorganisaties stapten op 20 januari 2025 symbolisch op — de dag van Trumps inauguratie. 'Omwille van 'haatspraak, desinformatie en manipulatie'.
"Het wordt steeds moeilijker om relevante info te vinden", zegt hij. "Zelfs via Google of Spotify. Afspeellijsten voelen steeds meer aan als algoritmewerk. Ik ben ook een beetje verslaafd aan tweedehands.be. Zelfs daar krijg ik steeds vaker advertenties te zien."
"Al weet je natuurlijk nooit of je het je inbeeldt. Misschien heb ik gewoon de neiging om dingen te romantiseren zoals ze in het begin waren."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Dit woord is een interessante mix. Het is een combinatie van iets dat chic klinkt (-ificatie) en tegelijk iets spreektaalachtigs (brol). Je kan er zelfs ‘brollificeren’ van maken."
Beluister: Wouter Deprez en Ruud Hendrickx kiezen in 'Nieuwe feiten' voor 'brollificatie'
Schapspurter: iemand voor je aan de kassa die plots terug de winkel inloopt
De definitie van 'schapspurter': Iemand voor je in de rij bij de kassa die ineens bedenkt dat hij toch nog iets nodig heeft en terug de winkel in rent.
Wat Wouter met 'schapspurter' heeft: Dit is volgens Wouter een fenomeen dat iedereen herkent. "Die twijfel: 'Zou ik of zou ik niet? Kan ik het maken?' Je kan het eerst overleggen met de persoon achter je in de rij, maar dan ben je weer meer tijd kwijt."
Zelf is hij er ook al schuldig aan geweest. "En toch stoort het me als een ander het doet. Het is net als in het verkeer: wanneer je in een auto zit, heb je weinig begrip voor fietsers. En wanneer je fietst, heb je nog minder begrip voor automobilisten. Het hangt er echt van af in welk voertuig je zit – of op welk voertuig je zit."
"Het is een herkenbare ergernis en het helpt om dat te kunnen benoemen. In het woord zelf zit ook iets van relativering. Het is geen seriemoordenaar – het is maar een 'schapspurter'."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "'Schapspurter' is een echte tongbreker. Het is ook visueel sterk: het roept het beeld op van iemand die een sprintje trekt om iets uit de schappen te halen. Je krijgt er ook het werkwoord ‘schapspurten’ bij."
Viawoord: woord dat eerst in je opkomt voor je het juiste woord vindt
De definitie van 'viawoord': Het woord dat eerst in je opkomt voordat je het juiste woord vindt dat je eigenlijk zocht.
Wat Wouter met 'viawoord' heeft: "Ik heb dat met een aantal namen en woorden. Om bij het woord 'accordeon' te komen, moet ik eerst voorbij 'harmonica'. Dat heeft met ritme te maken, maar ook met het soort instrument."
"Ook bij Sabine en Isabelle heb ik het. Elisabeth zit ook nog ergens in de mix. Mijn schoonmoeder, bijvoorbeeld, heeft 5 kinderen en noemt altijd de hele rij op."
Het heeft met oriëntatievermogen te maken, volgens Wouter. "Bijvoorbeeld: Je moet van bij je thuis naar een winkel. Je fietst verkeerd en op de Korenmarkt besef je dat je langs de andere kant had moeten gaan. Maar dan kun je je alleen nog herinneren hoe het vanaf de Korenmarkt was."
"Een 'viawoord' is een soort stapsteentje dat je legt, waar je telkens over moet om aan de andere kant van de oever te geraken. Iets wat je in 2 stappen doet, terwijl het ook in 1 stap had gekund. Het zegt iets over hoe ons geheugen werkt."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Je gebruikt een woord om naar een ander te gaan - via dat woord dus. Het voorvoegsel 'via' gebruiken we amper in het Nederlands, zeker niet in samenstellingen. Nochtans is het grammaticaal perfect juist en je kan er heel wat nieuwe woorden mee maken."
Herriehufter: iemand die in het openbaar zijn speaker aanzet
De definitie van 'herriehufter': Iemand die zonder schaamte zijn speaker in het openbaar aanzet.
Wat Wouter met 'herriehufter' heeft: "Waar het gebeurt, is van belang – op het openbaar vervoer bijvoorbeeld is het ergerlijk. Voor mij is het ook cultureel bepaald. Ik heb een jaar in Zuid-Afrika gewoond, daar stoorde het me dan weer niet."
Ook wat er speelt telt. "De beat doet veel. Reggae is beter te verdragen dan hardcore. Op de trein erger ik me sneller aan muziek dan aan telefoongesprekken. Het is fijn om stiekem mee te luisteren, maar ik hoor niet graag de ander aan de lijn, dat is dan weer te veel."
Het heeft met beleefdheid te maken, volgens Wouter. "Als je zelf rekening houdt met anderen, valt het meer op als iemand dat niet doet." Toch hoeft het niet te verdwijnen voor hem. "Ik erger me graag een beetje. Ik hou van mensen en hun eigenaardigheden. In een volledig gemanierde maatschappij zou ik dat missen."
Dit zegt Van Dale-hoofdredacteur Ruud Hendrickx: "Het is echt een beladen woord dat meteen afkeer oproept. Je kan dit woord met zó veel dédain uitspreken dat het bijna opluchtend werkt — zeker dankzij de alliteratie, die dubbele 'H'. Het slaat bovendien niet per se alleen op mannen: ook vrouwen en non-binaire personen kunnen 'herriehufters' zijn."
