"Die 6 dagen wachten, waren de hel. Ze voelden erger dan de abortus zelf." Dat vertelt Esmée (32), die vorig jaar ongewenst zwanger raakt. Vrouwen die een abortus willen, moeten vandaag 6 dagen wachten na hun eerste afspraak in het abortuscentrum. De zogenoemde 'bedenktijd'. Maar een groot deel van de vrouwen zegt dat hun beslissing al vaststond op het moment van hun eerste afspraak. Dat blijkt uit een bevraging van de Universiteit Antwerpen.
"Die zes dagen wachten waren erger dan abortus zelf": Lisa en Esmée getuigen over verplichte wachttijd bij abortus
"Toen onze dochter een jaar oud was, werd ik onverwacht zwanger. Mijn partner en ik waren meteen zeker dat we het kindje niet wilden houden, om duizend-en-een redenen. Een 2e kindje paste gewoon niet in ons leven", vertelt Esmeé (32).
"Ik had op mijn werk een zwangerschapstest gedaan en meteen daarna mijn man gebeld. Nog geen 10 minuten later hadden we ook al een afspraak vastgelegd bij het abortuscentrum."
Wanneer Esmeé naar het abortuscentrum gaat, krijgt ze te horen dat ze eerst nog 6 dagen moet wachten voor ze een abortusingreep kan krijgen. "Die 6 dagen waren echt de hel en voelden voor mij erger dan de abortus zelf."
Dat wachten neemt alles over. Ik kon me niet concentreren op mijn werk, of op mijn dochter
Esmée, kreeg vorig jaar een abortusingreep
"Zeker omdat we zelf al een kindje hadden gekregen. Je weet heel goed hoe dat groeit en evolueert. Op een week tijd gaat dat van een hoopje cellen naar een hartje en ledematen. Dat maakte het extra tastbaar", zegt ze.
"Het neemt alles over. Ik kon me niet concentreren op mijn werk, of op mijn dochter. Ik kon geen happy mama meer zijn. Er is ook heel veel nervositeit. Je begint van alles op te zoeken op het internet. Hoe voelt dat? Gaat het pijn doen? Gaat dat slecht zijn voor mijn hormonen? Hoe gaat dat verlopen?"
Wat is de wettelijke wachttijd of 'bedenktijd'?
Vrouwen die een abortus willen, moeten vandaag 6 dagen wachten na hun eerste afspraak in het abortuscentrum. Die wachttijd is verplicht en kan enkel ingekort worden om een dringende medische reden. Bijvoorbeeld wanneer iemand ernstig ziek is door de zwangerschap.
De wachttijd staat, net als de abortustermijn, al langer ter discussie. Volgens een expertenrapport ervaren vrouwen die termijn vaak als "vernederend". In onze buurlanden is er geen wachttijd of een kortere wachttijd van 3 dagen.
1 op de 5 vrouwen in ons land heeft ooit een abortus in haar leven. Het gaat om zo'n 18.000 abortussen per jaar.
Vrouwen zijn al zeker
De Universiteit Antwerpen deed vorig jaar een bevraging bij 430 vrouwen die op hun eerste afspraak in het abortuscentrum kwamen. Een grote meerheid van die vrouwen zegt dat ze al zeker waren van hun beslissing bij hun eerste afspraak. De universiteit deed daarnaast ook 30 diepte-interviews.
"De bedenktijd is ingevoerd omdat men ervoor vreesde dat vrouwen naar een abortuscentrum zouden gaan en op het moment zelf impulsief een abortus zouden laten uitvoeren. Het moest vrouwen voldoende tijd geven om een weloverwogen beslissing te nemen", legt onderzoekster Anna Wallays uit.
De bedenktijd vindt meestal al plaats voor mensen naar een abortuscentrum gaan
Anna Wallays, onderzoekster Universiteit Antwerpen
"Maar we zien dat die bedenktijd bij vrouwen meestal al plaatsvindt voor ze naar een abortuscentrum gaan. Ze hebben zelf al de tijd genomen om hun eigen gedachten op orde te zetten. Dat moet niet van bovenaf worden opgelegd."
"Bovendien hebben veel vrouwen er al met andere mensen uit hun omgeving over gesproken. Sommige vrouwen hebben ook al de websites van de abortuscentra helemaal uitgeplozen", zegt de onderzoekster.
Volgens Wallays is het voor de abortuscentra praktisch ook zo goed als onmogelijk om meteen bij de eerste afspraak een abortus uit te voeren. "Daar moet dus zeker geen angst voor zijn."
Bekijk: Onze redactie stelde vast dat abortuscentra af en toe soepel omspringen met wettelijke wachttijd
Een eeuwigheid
Ook Lisa* (33) besliste in 2023 om een abortus te laten uitvoeren. Zij kon pas een kleine week later in het abortuscentrum terecht voor haar eerste afspraak. "Vroeger was er geen plaats", vertelt ze. "In totaal zijn er dus bijna 2 weken overgegaan voor de abortus kon plaatsvinden. Want na mijn eerste afspraak moest ik nog altijd 6 dagen wachten."
Een frustrerende tijd voor haar. "Het voelde absurd, alsof we niet vertrouwd werden met onze eigen beslissing. We waren zeker, dit is wat we wilden. Waarom konden we niet gewoon doorgaan? Waarom moesten we wachten?"
"Zes dagen leken een eeuwigheid te duren. Ik voelde me ook erg ziek. Ik was misselijk en moe en had totaal geen eetlust."
Het voelde alsof we niet vertrouwd werden met onze eigen beslissing
Lisa*, deed 2 jaar geleden een abortus
Ook Esmeé begon zich misselijk te voelen. "Je wil dat er echt niet bij hebben. Het maakt het nog echter. Je wordt nog meer met je neus op feiten gedrukt."
"Daarnaast zorgt die wachttijd ervoor dat je af en toe wel twijfels krijgt", vervolgt ze. "Twijfels die altijd maar een fractie van een seconde duurden en achteraf volledig onnodig bleken."
En er was ook veel verdriet. "Het was een heel emotionele periode. Ook al stonden we er samen 100 procent achter om de zwangerschap te beëindigen. Het blijft een kindje, hé."
Afschaffen
Wallays, onderzoekster bij de Universiteit Antwerpen, pleit ervoor om de verplichte wachttijd af te schaffen. "We raden aan om over te gaan naar een optionele bedenktijd. Die kan dan op vraag van de vrouw of de zorgverlener genomen worden. De autonomie van de vrouw moet centraal blijven staan."
Die aanbeveling ligt in lijn met wat een expertencomité vorig jaar voorstelde in een wetenschappelijk rapport , besteld door de vorige federale regering.
Laat vrouwen zelf beslissen wanneer ze nog bedenktijd nodig hebben
Lisa*, deed 2 jaar geleden een abortus
En ook de abortuscentra zelf zijn zelf al lang vragende partij om de verplichting af te schaffen. Bovendien blijkt dat sommige centra in uitzonderlijke gevallen wat soepeler omgaan met de bedenktijd.
"Laat vrouwen zelf beslissen wanneer ze nog bedenktijd nodig hebben”, besluit ook Lisa. “Zoiets kan je toch niet verplichten?"
*Lisa is een schuilnaam. Haar echt naam is bekend bij onze redactie.
