'The seed of the sacred fig' is vanaf vandaag te zien in de bioscoop. Vorig jaar won de film de Grote Juryprijs op het filmfestival van Cannes, en de film werd ook genomineerd voor de Oscar van Beste internationale film. Filmexpert bij VRT NWS Lieven Van Gils schetst hoe 'The seed of the sacred fig' in paranoïde omstandigheden toch het licht zag en hoe de regisseur momenteel in ballingschap leeft. Net als het hoofdpersonage in de film.
Nieuwe clandestien gedraaide Iraanse film 'The seed of the sacred fig' vanaf nu in de bioscoop: "Even spannend als 'The shining'"
Gepubliceerd:
'The seed of the sacred fig' speelt zich af tijdens de opstanden in Teheran in 2022. Zelden kon een film het klimaat van angst onder een autoritair bewind zo goed vatten.
Maar steeds meer Iraniërs vatten moed, en geloven dat het anders kan. Anders was deze film er nooit gekomen. Of hoe 'The seed of the sacred fig' in paranoïde omstandigheden toch het licht zag.
De regisseur: luis in de pels
In 2022 breken er rellen uit in de Iraanse hoofdstad Teheran. Aanleiding is het overlijden van Masha Amini, een jonge Koerdische vrouw die door de zedenpolitie werd gearresteerd omdat ze haar hoofddoek niet correct zou hebben gedragen. Haar dood leidt tot aanhoudende protesten, ook in andere Iraanse steden. De ordediensten slaan hard terug met brutaal geweld, arrestaties en terdoodveroordelingen.
Regisseur Mohammad Rasoulof zit op dat moment voor de zoveelste keer in de gevangenis. Hij is al langer een luis in de pels van de overheid, met zijn films die het regime telkens weer op de korrel nemen. Terwijl hij piekert over een nieuwe film als eerbetoon aan de moed van de demonstranten, brengt een luguber gevangenisbezoek hem op een idee.
"Op celbezoek nam een oud staflid van de gevangenis mij apart", herinnert Rasoulof zich. “Hij vertrouwde mij toe dat hij zich wilde ophangen aan de poort van de gevangenis. Hij had een intens schuldgevoel, maar niet de moed om zichzelf te bevrijden van de haat die hij voelde voor zijn werk." Die schokkende bekentenis plant een zaadje in het hoofd van de regisseur. Nu wist hij welke richting zijn nieuwe film zou uitgaan.
Opnames in het allergrootste geheim
Wanneer hij vrijkomt, gaat Rasoulof snel aan de slag. De opnames moeten in het grootste geheim plaatsvinden. Maar de man heeft ervaring met clandestien filmen. "De angst om ontdekt te worden is constant aanwezig. Maar de regering kan niet alles controleren. Ik kan niet in detail treden, maar er zijn manieren om aan hun controle te ontsnappen."
Ik kan niet in detail treden, maar er zijn manieren om aan controle van regering te ontsnappen
Mohammad Rasoulof, regisseur
Hij houdt zijn ploeg bewust heel klein, om lekken te vermijden. En hij gaat zorgvuldig te werk bij de keuze van zijn acteurs. De rollen van de dochters van het hoofdpersonage durft hij niet door echte tieners te laten spelen. "Ze moesten zich heel bewust zijn van het gevaar. En ik kon niet het risico nemen dat ze werden opgepakt en bijvoorbeeld van de universiteit zouden vliegen."
Het lukt. 'The seed of the sacred fig' raakt klaar, wordt het land uit gesmokkeld en meteen opgepikt. Hij komt in aanmerking voor de Gouden Palm in Cannes en wordt zelfs genomineerd voor de Oscar voor beste internationale film. Niet voor Iran uiteraard, maar voor Duitsland, waar Rasoulof zijn film monteerde nadat hij zijn land was uitgevlucht uit schrik voor een gevangenisstraf van 8 jaar en zweepslagen.
Het verhaal van de film
Maar waar gaat de film nu over? Iman is net benoemd tot onderzoeksrechter en woont met zijn gezin in een mooi huis in Teheran. Als de studentenprotesten uitbreken heeft hij geen keuze: hij moet door hogerhand bepaalde doodvonnissen ondertekenen, zonder enige vorm van onderzoek of proces. Dat knaagt aan zijn geweten. Temeer omdat de gevangenissen volstromen met jonge mensen, van dezelfde leeftijd als zijn eigen dochters.
BEKIJK - Hoe de paranoïa toeslaat bij de vader van het gezin:
Maar zijn bazen houden hem in de gaten en als blijkt dat zijn kinderen contact hebben met de betogers, krijgt hij het benauwd. Als ook nog eens zijn pistool gestolen wordt, vertrouwt Iman zijn eigen gezinsleden niet meer. Zijn stoppen slaan door. Dat leidt tot een bijna groteske finale waarbij de capriolen van Jack Torrance in "The shining” haast verbleken.
De jonge generatie durft de verdrukkers in de ogen te kijken
Mohammad Rasoulof, regisseur.
Door die ontknoping barst de film op het einde uit zijn voegen. Maar volgens Rasoulof is de werkelijkheid niet veraf. In Iran zijn er veel mensen die hun naasten verraden of zelfs belagen, uit schrik voor represailles. Gelukkig is er verandering op til, zegt hij. "De jongere generatie kiest een ander pad en durft de verdrukkers in de ogen te kijken." Voor hen heeft hij deze film gemaakt.
Zelf leeft Rasoulef momenteel in ballingschap, nadat hij in in mei 2024, vlak nadat zijn film af was, tot 8 jaar gevangenisstraf werd veroordeeld.
'The seed of the sacred fig' is vanaf vandaag te zien in de bioscoop.
