Op de planeet Mars zijn zogenoemde lange koolstofketens ontdekt in oud, verpulverd gesteente. Het gaat om de langste organische ketens die er tot nu toe gevonden zijn. Onderzoekers denken dat het gaat om de overblijfselen van vetzuren, en die zijn dan weer chemische bouwstenen voor leven. Maar de ontdekking is daarom nog niet het bewijs van leven. Het kan het onderzoek naar leven op Mars wel een flinke boost geven.
Lange koolstofketens ontdekt op Mars, mogelijk deeltjes van vetzuren (en sporen van vroeger leven)
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De ontdekking is gedaan in een staal dat de Marsrover Curiosity in mei 2013 nam in Yellowknife Bay, een oude meerbodem van de Gale-krater. Die heeft een diameter van ongeveer 150 kilometer en ligt iets ten zuiden van de evenaar op Mars. De plek fascineert wetenschappers al langer. Ze stuurden Curiosity speciaal even naar daar voor ze hem op weg zonden naar Mount Sharp.
Het ommetje bleek de moeite: het Cumberland-staal dat Curiosity er ophaalde, zat vol met informatie over het verleden van Gale Crater, dat tot 3,7 miljard jaar teruggaat. Het bevatte onder meer klei-mineralen die zich vormen in water. Er zijn ook zwavel, methaan en nitraten gevonden. Nitraten zijn belangrijk voor planten en dieren op aarde. Nu komen daar dus lange koolstofketens bij.
Vetzuren als bouwstenen voor leven
In het mini-lab van Curiosity op Mars (Sample Analysis at Mars of SAM) zijn de moleculen decaan, undecaan en dodecaan teruggevonden. In chemische codes staat dat respectievelijk voor C10H22, C11H24 en C12H26, lange koolstofverbindingen dus met lengtes van 10, 11 en 12 koolstoffen. Wetenschappers denken dat het gaat om deeltjes van vetzuren die bewaard zijn gebleven.
De ontdekking is opmerkelijk, omdat op aarde vetzuren met 12 of meer koolstoffen in principe alleen maar biologisch gevormd worden. Vetzuren behoren op aarde tot de chemische bouwstenen voor leven. Ze spelen bij levende wezens bijvoorbeeld een rol bij celmembranen.
Nog geen hard bewijs
Anderzijds kunnen de ontdekte koolstofketens ook gevormd worden door processen buiten levende wezens om. Dat kan bijvoorbeeld door geologische processen zoals de interactie van water met mineralen, schrijven specialisten van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA die met het nieuws naar buiten kwam. De ontdekking is dus (nog) geen bewijs voor (mogelijk complexer) leven op Mars.
In ieder geval zet deze ontdekking het plan kracht bij om stalen van Mars naar de aarde te brengen voor nog gedetailleerder onderzoek.
We kunnen chemische sporen van vroeger terugvinden, zelfs na zoveel tijd
Caroline Freissinet, hoofdauteur van de studie
"Onze studie bewijst dat we, zelfs vandaag nog, chemische sporen van vroeger leven kunnen terugvinden door het analyseren van stalen op Mars, als dat leven daar ooit bestaan heeft" vertelt Caroline Freissinet, hoofdauteur van de studie. De ontdekking is dan ook belangrijk voor verdere studies over leven op Mars.
Wetenschappers zijn het erover eens dat Gale Crater ooit een groot meer met water bevatte, wellicht miljoenen jaren lang (of nog veel langer). Er is dus potentieel geweest voor de ontwikkeling van leven, hoewel het niet duidelijk is hoe zout het meer precies was. Maar mogelijk heerste op Mars ooit een vochtig en warm klimaat, lang voor de planeet helemaal onbewoonbaar werd.
De studie is deze week gepubliceerd in het magazine Proceedings of the National Academy of Sciences. Meer weten? Klik hier om de studie te raadplegen.
Dit artikel is gebaseerd op een mededeling van de NASA en op de studie.
