Gent was in de 18e eeuw even de spil van de slavenhandel in de Zuidelijke Nederlanden. Dat blijkt uit het doctoraatsonderzoek van historicus Stan Pannier. "Een Gents bedrijf heeft op enkele jaren tijd zeker 2.500 mensen als slaaf naar de Caraïben gebracht."
Gent was in 18e eeuw even de spil van de slavenhandel in Zuidelijke Nederlanden: zeker 2.500 mensen naar Caraïben verscheept
Ward Schouppe
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
"In de slavenschepen van het Gentse bedrijf zijn veel mensen gestorven op weg naar de Caraïben. Ook voor de inscheping, vielen er talloze slachtoffers op weg naar de Afrikaanse kust. Het gaat zeker om 2.500 mannen, vrouwen en kinderen die doorverkocht zijn aan slavenhandelaars", stelt Pannier.
Het bedrijf Romberg & Consors was verantwoordelijk voor de onmenselijke transporten, het hoofdkwartier zat in Gent. De Spaanse koning had het bedrijf in 1782 de toestemming gegeven om vanuit Vlaanderen slavenhandel te organiseren naar Cuba. "Gent lag toen in de Zuidelijke Nederlanden, een gebied zonder eigen kolonies. Er was dan ook geen georganiseerde slavenhandel vanuit de overheid."
Pannier botste op het stukje geschiedenis in een Brits archief. "Ik vond een kapingsdossier van een Gents schip dat voor de kust van Afrika was geënterd. Ik vroeg me af hoe dat schip er terechtkwam. Zo ging de bal aan het rollen." Pannier ging verder op zoek. Zo kwam hij op het spoor van het slavenbedrijf.
"Mensen geruild voor spiegels, scheermessen en wapens"
In Gent, Brugge en Oostende liet Romberg & Consors schepen klaarmaken voor de reizen naar Afrika. "Er werden wapens, spiegels, scheermessen, textiel en andere goederen ingeladen. Bij aankomst werden ze geruild." De schepen staken de Atlantische Oceaan over. In Cuba en Haïti werden de mensen verkocht als slaven.
"Vanuit Vlaanderen zijn er toen zeker 14 slavenschepen vertrokken. Het zorgde voor extra economische activiteit. Er waren mensen nodig om de schepen te laden, vertalers, ambachtslui om ze te beschermen tegen de zeereis en notarissen om de papieren in orde te brengen", zegt Pannier.
Internationale handel langs nieuwe Coupure
Romberg & Consors maakten Gentenaars warm om in de slavenhandel te investeren. "De hoofdzetel zat op de Kouter, het handelscentrum van de stad. In Amerika woedde de onafhankelijkheidsoorlog waardoor de wereldwijde slavenhandel stokte. Op de plantages was veel vraag naar werkkrachten."
De nieuwe Coupure zorgde voor veel meer diepgang, zo konden er veel grotere zeeschepen vlot van en naar de Gentse haven varen
Stan Pannier, historicus
Gent kon nog maar net grotere zeeschepen, met een capaciteit tot 300 ton, ontvangen. "In 1750 hebben de Oostenrijkers de Coupure laten aanleggen. Pas dan konden die grotere schepen van en naar de Gentse haven varen (aan de Gras- en Korenlei). Er werden meer internationale ondernemingen opgericht."
"Toen de slavenschepen in Cuba arriveerden, was de oorlog in Amerika voorbij. De transporten eisten enorm veel mensenlevens door zware ziektes op de schepen. Eén transport liep al net na het vertrek vast, in Gravelines. De onderneming was erg verlieslatend. Ruim 60 procent van de investeringen ging in rook op."
Doodlopend spoor
"Dit is een bijzonder stuk geschiedenis waar weinig mensen iets over weten. Er zitten nog meer verhalen in de archieven. Zo stelde het bedrijf een medewerker aan in Havana. Het spoor rond de man loopt plots dood rond 1795. Wat is er dan gebeurd? Wat deed de man er? Er is nog veel meer onderzoek mogelijk", zegt Pannier.
Pannier werkt zijn doctoraat nu verder uit tot een boek, om het verhaal ook aan een breder publiek te vertellen. Hij was eerder verbonden aan het VLIZ en de KU Leuven. Een voorsmaakje van zijn boek komt aan bod in de publicatie ‘Wereldsteden van de Lage Landen. Stadsgeschiedenis van Nederland en België’, bij Atlas Contact.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd: