Van lijken composteren tot de eerste Freinetschool: 5 spraakmakende films op Docville-festival

De 21e editie van het jaarlijkse documentairefestival Docville ging vandaag in Leuven van start. Tot 3 april worden meer dan 77 documentaires vertoond, omkaderd met debatten en activiteiten.

Vorige week werd de documentaire ‘Not in my country’ en het omkaderende debat nog uit de competitie geschrapt omdat het onderwerp te gevoelig lag. Die documentaire gaat over een controversiële lithiummijn in Servië. Het is de eerste keer sinds het 20-jarig bestaan van Docville dat een film uit de competitie werd gehaald.

Docville toont vooral auteursdocumentaires waarbij de maker een persoonlijke stempel drukt via vorm of onderwerpkeuze. “We zoeken niet per se controverse op, maar mensen maken vaak documentaires om iets aan te klagen. Wij willen mensen met verschillende meningen met elkaar in debat laten gaan”, zegt Frank Moens, programmator van Docville. 

‘Een andere school’ van regisseur Johan Van Schaeren vertelt het verhaal van de eerste Freinetschool in België, De Appeltuin in Leuven. In Freinetonderwijs kunnen kinderen kiezen welke onderwerpen bij hen passen en ligt de focus op het ontwikkelen van sociale vaardigheden.

“Naar aanleiding van die film is er opnieuw discussie over de beste aanpak van de jeugd op school”, vertelt Moens. "Bij onze huidige minister van Onderwijs, Zuhal Demir, is er een tendens naar meer traditioneel onderwijs, waar meer wordt ingezet op striktheid. Dat staat in contrast met wat Freinetonderwijs doet.”

Na de film volgt een debat met onder meer Ronni Hermans, 1 van de allereerste leerkrachten van De Appeltuin, en Daniel Muijs, hoofd van de onderzoeksgroep onderwijshervorming van minister Zuhal Demir. 

In 2016 maakte de wolf een comeback in Vlaanderen. Sindsdien neemt de populatie in ons land traag maar gestaag toe. Sommige mensen juichen de biodiversiteit toe, terwijl schapen- en veehouders het dier liever kwijt zijn dan rijk.

In Italië verdeelt de wolf al langer de meningen dan bij ons, zien we in ‘Lupi nostri’. In de documentaire bestudeert professor Luca Rossi de wolf van dichtbij.

“De film laat de verschillende uitgangspunten goed zien”, vindt Moens. Zo zien we, naast de gepassioneerde professor, een schapenhouder die de wolven eigenhandig vergiftigt.

“Door middel van een ander voorbeeld kunnen we ook de Belgische zaak aankaarten. Welke lessen kunnen we trekken uit een land dat 20 jaar op ons voor staat?” 

Zijn varkens in de vleesindustrie gelukkiger als ze gekweekt worden op een biologische boerderij dan in massaproductiebedrijven? Met behulp van artificiële intelligentie konden onderzoekers de knorretjes en gilletjes van varkens vertalen naar menselijke emoties. Uit meer dan 7.000 geluidsopnames tonen ze in deze documentaire hun bevindingen.

“De onaangename conclusie is dat er weinig verschil is tussen de industriële en de biologische aanpak”, zegt Moens. “We laten ons sussen door de bio-gedachte, maar eigenlijk maakt het nauwelijks verschil. Het verschil dat het zou maken, wordt teniet gedaan door de stress die de dieren voelen op weg naar het slachthuis.”

“Het is enerzijds een verslag van een interessant wetenschappelijk onderzoek, anderzijds een aanklacht tegen het feit dat volledig ethisch vlees eten onmogelijk is."

Tomas Norton, professor Dierlijke en menselijke gezondheidstechniek aan de KU Leuven, leidt achteraf een vraaggesprek.

“Wat doe je als je doodgaat? Mensen denken daar liever niet te veel over na", zegt Moens. In België is het verplicht om gecremeerd of begraven te worden als je sterft. Maar een groeiend aantal stemmen in Europa pleit voor een alternatief: wat als we onze menselijke resten zouden kunnen composteren? In de Verenigde Staten is dit alternatief al in 2 staten toegelaten.

"Sommige mensen vinden het juist mooi dat ze als compost kunnen worden gebruikt. Ik vind dat zelf ook een mooie gedachte, dat er uit jou, bijvoorbeeld, een boom kan ontstaan.”

Asbest is tot op vandaag een heikel punt. De stof werd vroeger veel gebruikt in de bouw, maar is kankerverwekkend als die vrijkomt.

‘The gardener, the Buddhist and the spy’ van de Noorse regisseur Håvard Bustnes volgt journalist Rob Moores. Hij ging undercover bij anti-asbestactivisten in opdracht van oligarchen en multinationals, die een wereldwijd verbod op asbest willen voorkomen.

“Het is wel geweten dat asbest kankerverwekkend is en het wordt niet meer verkocht in België, maar het is niet dat de industrie gigantische boetes heeft gekregen", zegt Moens. "Ze zijn de dans ontsprongen op een of andere manier. Ik weet niet zeker hoe, maar ik denk dat dat niet zomaar is gebeurd.”

“De film brengt de gruwelijke praktijken van de asbestindustrie in kaart. Met lobbyen en omkopen worden er toch nog schadelijke producten op de markt gebracht. Alle mensen die zich daar actief tegen verzetten worden bedreigd of omgekocht. Er worden dus zelfs dubbelspionnen ingeschakeld om te infiltreren.”