EU bereikt akkoord over digitaal rijbewijs tegen 2030, nultolerantie voor alcohol komt er niet

Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie hebben een akkoord bereikt over nieuwe maatregelen binnen de herziening van de Europese richtlijn over rijbewijzen. De bedoeling daarvan is onder meer de verkeersveiligheid in Europa verbeteren, want er vallen jaarlijks bijna 20.000 doden op de Europese wegen. 

"De nieuwe rijbewijsrichtlijn maakt het leven van mensen makkelijker: digitaler, flexibeler en met minder bureaucratie", zegt Jutta Paulus van de groene fractie in het EP. "Tegelijkertijd geven we een duidelijk signaal voor meer verkeersveiligheid, in lijn met 'Vision Zero' (tegen 2050 0 doden in het verkeer in de EU)."

Het akkoord moet nu nog formeel bekrachtigd worden voor het in werking treedt. De EU-landen hebben dan 4 jaar de tijd om de nieuwe bepalingen om te zetten in nationale wetgeving en zich voor te bereiden op de implementatie van de regels.

Allereerst moeten de EU-landen een digitaal rijbewijs invoeren dat toegankelijk is op een smartphone. Dat rijbewijs moet ook erkend worden door alle lidstaten. De landen hebben 5 jaar en 6 maanden de tijd om dat in te voeren. Wie geen digitaal rijbewijs wil, zal wel nog altijd een papieren versie kunnen krijgen. Hoe het digitaal rijbewijs er praktisch zal uitzien of welke databank ervoor gebruikt zal worden, is nog niet duidelijk.

Politierechter Peter D'Hondt is enthousiast over deze maatregel. "Het zal in de eerste plaats gemakkelijker zijn voor politiediensten. Nu zitten we nog altijd met kaarten en zelfs oude papieren, maar het zal zeer handig zijn om het rijbewijs bij een controle onmiddellijk te kunnen scannen."

"Ook voor justitie is dit een goede zaak, want als een rijbewijs vervallen verklaard wordt, kan het digitaal onmiddellijk gedeactiveerd worden. Nu moet de betrokkene zich bij verval van het rijbewijs zelf aanmelden bij de griffie van de rechtbank. Zo verdwijnt er ook een misdrijf, want als bestuurders zich niet aanmelden, rijden ze illegaal rond. Als een rijbewijs niet actief is, zal men dat bij een digitaal rijbewijs onmiddellijk zien."

"Je zal nog altijd een fysiek rijbewijs kunnen aanvragen, maar het digitale rijbewijs wordt wel de norm", verduidelijkt Stef Willems van Verkeersinstituut Vias. "Iedereen zal dus een digitaal rijbewijs hebben, of je dat nu wil of niet. Of je dat digitaal rijbewijs ook effectief gebruikt, is je eigen keuze, maar het is wel de bedoeling dat de politie bij een controle online kan checken of je rijbewijs op dat moment geldig is of niet."

Het rijbewijs voor personenauto's en motorfietsen zal ook langer geldig zijn in de EU: 15 jaar in plaats van 10 jaar vanaf de datum van afgifte, met de uitzondering van landen wanneer het rijbewijs wordt gebruikt als identiteitskaart. EU-landen kunnen er ook voor kiezen om de geldigheidsduur van rijbewijzen van oudere bestuurders (65 jaar en ouder) te verkorten.

Een algemene nultolerantie voor alcohol in het verkeer komt er niet, al worden de lidstaten wel aangemoedigd om die in te voeren. Die maatregel had volgens Stef Willems wel een belangrijk verschil kunnen maken.

"Er is al langer discussie over die nultolerantie op Europees niveau, maar men heeft daar geen akkoord over bereikt", zegt hij. "Vanuit verkeersveiligheidsstandpunt kunnen wij alleen maar hopen dat dat totaalverbod voor de volledige Europese Unie er in de toekomst wel komt. De regels zouden dan overal en voor iedereen heel erg duidelijk zijn, waardoor we effectiever kunnen strijden tegen alcohol achter het stuur."

Verder komen er nieuwe vereisten voor wie een rijbewijs wil behalen in de EU. Alle nieuwe bestuurders moeten leren over de gevaren van telefoongebruik tijdens het rijden, dode hoeken, het veilig openen van deuren, bestuurdersassistentiesystemen (zoals 'cruisecontrol') en rijden bij gladde omstandigheden.

Ook de medische vereisten voor bestuurders wordt gelijkgetrokken. Bij de afgifte van rijbewijzen zullen alle lidstaten een medisch onderzoek of een screening op basis van zelfbeoordeling vragen. Dat laatste gebeurt nu al in België.

Daarnaast komt er een proefperiode van minstens 2 jaar voor nieuwe bestuurders, waarin ze strenger bestraft zullen worden voor onder meer rijden onder invloed en rijden zonder gordel. In ons land zijn die strengere straffen voor beginnende chauffeurs er al.

Om het tekort aan professionele chauffeurs aan te pakken, wordt de leeftijdsgrens voor vrachtwagen- en buschauffeurs verlaagd. Zo mogen landen nu toelaten dat bestuurders al vanaf 17 jaar met een vrachtwagen of bus rijden, als dat op het eigen grondgebied gebeurt en de jonge bestuurder begeleid wordt door een ervaren collega.

In België kan het al langer , maar de minimumleeftijd voor het behalen van een vrachtwagenrijbewijs wordt nu ook in de hele EU verlaagd van 21 naar 18 jaar, op voorwaarde dat de aanvrager een getuigschrift van vakbekwaamheid heeft. Voor een busrijbewijs komt er een gelijkaardige verlaging van 24 naar 21 jaar.