Hoe een hitteberoerte ook lichamen van getrainde sporters onderuit kan halen: "Boven 40 graden geef je geen warmte meer af aan omgeving"

Mountainbiker Ronny Raeymakers (51) uit Essen overleed maandag in Zuid-Afrika in het bijzijn van zijn familie aan de gevolgen van een hitteberoerte. Die had hij opgelopen tijdens de 3e etappe van de Cape Epic, een zware mountainbikewedstrijd waaraan ook voormalig olympisch kampioen Greg Van Avermaet deelneemt.

Raeymakers was een getrainde sporter, die eerder al eens deelnam aan de Cape Epic en ook aan de Crocodile Trophy, een mountainbikewedstrijd in Australië. Maar hoe komt het dan dat zo'n ervaren sportman kan overlijden aan de gevolgen van zo'n hitteberoerte?

"Je lichaam komt terecht in omstandigheden waarin bepaalde processen onmogelijk worden", zegt urgentiearts Thomas Ecker van UZ Brussel. "Normaal gezien straalt je lichaam de warmte die spieractiviteit veroorzaakt weg naar de omgeving toe. Maar als de omgevingstemperatuur boven de 40 graden is, kan dat niet meer. Je gaat dan overmatig zweten en vocht verliezen. Wanneer je geen vocht meer over hebt en uitgedroogd raakt, stijgt je lichaamstemperatuur exponentieel."

Zodra je op dat pad belandt, kunnen alarmerende symptomen voorkomen. "Je kan verward worden, epileptische aanvallen krijgen, in coma gaan en zoals in dit geval uiteindelijk overlijden. Daarom lijken zware fysieke inspanningen bij zulke extreme temperaturen me niet raadzaam."

Maar de vele ultraruns en extreme fietswedstrijden bestaan natuurlijk wel. "Medische begeleiding is daarbij echt van levensbelang", zegt Ecker. "Bij de voorbereiding van zulke sportwedstrijden worden doorgaans wel goeie risiconanalyses gemaakt. Tijdens de wedstrijd zelf zijn artsen dan bezig met de herkenning van signalen die duiden op hitteberoertes."

"Bij milde symptomen kunnen artsen ingrijpen door deelnemers in koude- of ijsbaden hun lichaam te laten afkoelen. Dat zijn technieken die we ook op de spoedgevallendienst gebruiken."

Het overlijden van mountainbiker Ronny Raeymakers maakt Laurens Boonen (31) uit Onze-Lieve-Vrouw-Waver extra alert. Hij neemt vanaf eind volgende week deel aan de Marathon des Sables, een 6-daagse ultraloop in de woestijn van Zuid-Marokko. Laurens leverde nooit eerder zo'n sportprestatie in de hitte.

"Dit tragische incident is zeker een reality check en ik zal de mogelijke symptomen van een hitteberoerte nu nog meer bestuderen. Van de dokters heb ik sowieso de raad gekregen om mijn hartslag in de gaten te houden, dat die niet continu overdreven hoog blijft. Ik zal ook in de gaten houden dat ik helder blijf en niet begin te ijlen."

Voor zijn vertrek naar Marokko laat Laurens zijn lichaam woensdag nog testen in een hittekamer. "Daarin worden omstandigheden gesimuleerd waardoor we kunnen inschatten hoeveel vocht en zouten ik verlies bij bepaalde temperaturen."

"Sowieso heb ik veel vertrouwen in de organisatie. Er zijn ongeveer 1.000 deelnemers dus je bent vrijwel nooit alleen en je hebt ook een tracker met een noodknop. Zo kan je snel medische hulp krijgen als dat nodig is."

De overleden mountainbiker in de Cape Epic in Zuid-Afrika was 51 jaar. Ronny Raeymakers nam samen met Ben Elst uit Kalmthout deel in de in de categorie ‘Grand Masters’, voor mannen van plus 50 jaar. Toch hoeft een hogere leeftijd volgens urgentiearts Thomas Ecker niet doorslaggevend te zijn om een hitteberoerte te veroorzaken.

"Het risico hangt vooral af van hoe goed je cardiovasculair stelsel getraind is. De weerbaarheid daarvan kan op je 70e in principe beter zijn dan op je 50e. Naarmate je ouder wordt, verhoogt de kans op cardiovasculaire problemen natuurlijk wel. Medische begeleiding blijft de sleutel om escalerende problemen te voorkomen."