Op sociale media doen berichten de ronde dat België “300 tot 400 troepen, tanks en drones” naar het oosten van de Democratische Republiek Congo (DRC) zou hebben gestuurd. Belgische para's zouden er mee helpen strijden tegen de door Rwanda gesteunde M23-rebellen. Maar zowel de bewering als de beelden daarbij zijn vals.
Nepnieuws over "Belgische troepen en tanks in oosten van Congo" gaat viraal
In het kort
Wat? Zet België troepen in Oost-Congo in? Dat gaat rond op sociale media en in de lokale Rwandese pers. De bewering wordt versterkt met beeldmateriaal en een verwijzing naar recente vluchten van de Belgische luchtmacht tussen België en de DRC.
Maar? Het gebruikte beeldmateriaal is uit de context gehaald en komt niet uit Congo. Er hebben wel degelijk militaire vluchten plaatsgevonden, maar dat was met een passagiersvliegtuig met een beperkt aantal zitjes. Volgens Defensie hadden die vluchten niets te maken met de strijd tegen M23 en stuurt ons land in dat kader geen militairen naar het oosten van Congo. Voor zo'n operatie zou overigens een goedkeuring van de regering nodig zijn en daar is op dit moment geen sprake van.
Sinds het verbreken van de diplomatieke banden tussen Rwanda en België, op initiatief van Kigali, komt ons land bijzonder in het vizier van Rwandese online beïnvloedingsoperaties. Deze week circuleren opeens verhalen over het sturen van Belgische troepen en tanks naar Oost-Congo.
Geen zending van Belgische troepen of tanks naar Oost-Congo op dit moment
“België heeft 300-400 troepen, tanks en drones naar het oosten van de DRC gestuurd om FARDC, Wazalendo & FDLR te steunen tegen AFC/M23. Hoewel ze officieel “trainen”, wordt verwacht dat ze direct in actie zullen komen. Met hun basis in Kindu worden de banden tussen Brussel en Kinshasa aangehaald, wat de regionale diplomatie op het spel zet.”
Het bericht wordt massaal gedeeld op sociale media en in de lokale Rwandese pers . Bovendien wordt het nieuws versterkt met beelden van militairen en door te wijzen op recente vluchten van de Belgische luchtmacht tussen België en de DRC.
Een Dassault Falcon 7X van de Belgische luchtmacht zou deze maand naar Kindu zijn gevlogen, een plaats waar Belgische militairen de voorbije jaren inderdaad herhaaldelijk hebben meegeholpen aan het trainen van Congolese instructeurs van de 31ste snelle reactiebrigade van het Congolese leger (FARDC).
Wat klopt er van die uitspraken?
Dat er een Dassault Falcon van de Belgische luchtmacht recent vluchten uitvoerde tussen de luchthavens van Brussel, Kinshasa, Kindu en Bujumbura in Burundi, klopt wel. Dat is te zien in de openbare vluchtgegevens van FlightRadar24 .
De Dassault Falcon 7X is echter een passagiersvliegtuig met een beperkt aantal zitjes . Het vliegtuig kan geen tanks vervoeren en wordt vooral gebruikt voor het transport van hoogwaardigheidsbekleders, zoals ministers en de koninklijke familie.
Defensie zegt dat een Falcon 7X deze vluchten inderdaad heeft uitgevoerd in het kader van "verschillende missies die niets te maken hebben met de inzet van militairen in de DRC in het kader van de strijd tegen de M23." Ook merkt Defensie op dat "een Falcon maximaal 14 personen kan vervoeren."
Inzet van militairen moet worden goedgekeurd door regering
Bovendien zegt Defensie aan VRT NWS dat "België geen militairen stuurt naar het oosten van de DRC in het kader van de strijd tegen de M23."
"Momenteel hebben we een tiental militairen in Kindu, met name in het kader van het EPF-project (European Peace Facility) van de Europese Unie. Dit is een instrument van de EU met als doel de capaciteit van de Unie te vergroten om conflicten te voorkomen, vrede te consolideren en te behouden, en de internationale veiligheid en stabiliteit te versterken. (...) België volgt dit EPF-project op in Kindu (COD) tot uiterlijk december 2027."
Defensie besluit dat "elke inzet van militairen in het kader van een operatie moet worden goedgekeurd door de regering." Het klopt dat van een dergelijke goedkeuring geen sprake is.
Dat België tanks naar het oosten van Congo zou hebben gestuurd, is overigens niet plausibel: ons land beschikt niet langer over tanks. Het Belgische arsenaal aan Leopard-tanks werd de voorbije jaren afgebouwd en verkocht.
2 luiken in het EPF-project in Kindu
Defensie laat weten dat de taak in Kindu tweeledig is. Enerzijds houdt het project zich bezig met de aankoop van "individuele uitrusting, collectieve uitrusting en uitrusting voor de Genie (een onderdeel van de krijgsmacht dat zich bezighoudt met onder andere de bouw en het onderhoud van de infrastructuur, red.)."
Daarnaast focust het project op de infrastructuurwerken in het kamp Lwama in Kindu.
Beelden bij de uitspraken zijn oud of uit context gehaald
De uitspraken over de aanwezigheid van Belgische troepen en materiaal in het oosten van Congo worden op sociale media vergezeld van heel wat beeldmateriaal. Veel voorbeelden zijn echter vals.
Zo toont een van de posts een helikopter waar manschappen uitspringen. Een omgekeerde zoekopdracht toont echter aan dat de beelden al zeker 12 weken geleden online werden geplaatst door een Colombiaanse man .
Later verschijnt deze video ook nog op sociale media in een onder meer Indiase context of zelfs op de Filipijnen . Tot de beelden deze week dus in een Congolese context gebruikt worden.
Bij andere posts worden dan weer verouderde foto’s gebruikt. Zo plaatst iemand bij zijn beweringen een afbeelding van een aantal Belgische paratroopers in een kleine vrachtwagen.
Een omgekeerde zoekopdracht toont echter dat het beeld niet nieuw is, integendeel. De foto dateert uit 2021 in Maasmechelen, toont een stockfoto van fotobedrijf Alamy aan.
Conclusie
België zendt op dit moment geen 300 troepen of tanks naar Oost-Congo in de strijd tegen de M23-rebellen. Dat wordt bevestigd door Defensie en zou overigens alleen mogelijk zijn na een goedkeuring van de regering, waarvan geen sprake is. Vluchten van de Belgische luchtmacht tussen België en de DRC zijn hier evenmin een bewijs voor. We beschouwen de bewering daarom als onwaar.
Aan de beweringen over Belgische troepen in Congo wordt ook heel wat beeldmateriaal toegevoegd. Het gaat echter om oude beelden van Belgische militairen die zich niet in Congo bevinden, of zelfs beelden uit een totaal andere context. We beschouwen de claim dat er op de beelden in kwestie Belgische troepen in Congo zouden te zien zijn daarom als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
