"Ik heb genoeg geboet": VRT NWS spreekt met terreurverdachte Nizar Trabelsi die 1,5 jaar na vrijspraak in VS nog steeds vastzit

In het kader van een documentaire over Nizar Trabelsi die dit najaar bij VRT wordt uitgezonden, belt Dirk Leestmans, justitiejournalist bij VRT NWS, eind 2023 voor de eerste keer met Trabelsi. "Ik zit in een isolatiecel voor mensen die gestraft zijn. Ik mag niet naar buiten, en ik mag niet met andere mensen spreken. Ik weet zelfs niet welke dag het vandaag is", geeft Trabelsi mee in die ene minuut waarin hij van de gevangenis mag bellen. 

Nizar Trabelsi wordt in ons land gearresteerd 2 dagen na de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten. Bij een huiszoeking vindt men wapens en formules voor explosieven. Hij wordt ervan verdacht in naam van Al Qaida een aanslag te willen plegen op de luchtmachtbasis van Kleine-Brogel. In 2003 wordt hij veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10 jaar. 

In de Belgische gevangenis krijgt hij het aanbod, zo zegt hij zelf, om informant te worden van de Amerikaanse justitie. "Ze boden me geld en ik zou vrij kunnen gaan. Maar ik weigerde. Het gevolg ken je", zegt hij in gesprek met Leestmans. 

In 2013, na zijn gevangenisstraf in België, wordt Trabelsi uitgeleverd aan de Verenigde Staten waar ze hem ook willen berechten. Een omstreden uitlevering, want je kan geen 2 keer voor dezelfde feiten veroordeeld worden.

Na 10 jaar voorhechtenis in de VS wordt hij in de zomer van 2023 over de hele lijn vrijgesproken. Toch zit hij tot op vandaag nog steeds vast in een Amerikaans detentiecentrum in de staat Virginia. Trabelsi noemt het centrum in gesprek met Leestmans de "Guantanamo Bay van Washington DC". 

"Ik zit opgesloten in een ondergrondse ruimte. Er zijn hier slechts 7 cellen. Er is geen daglicht, ik mag niet naar tv kijken of de krant lezen. Ik heb geen recht op warm water, waardoor ik ook geen warme dranken kan drinken. Ik mag geen klok kopen en weet dus niet wanneer ik moet bidden."

Trabelsi begrijpt niet waarom hij nog steeds vastzit. "Ik heb genoeg geboet. Ze moeten ophouden. Ze vernietigen mijn gezondheid, mijn leven. Ik begrijp niet wat er precies aan de hand is."

De grote vraag sinds de vrijspraak van Trabelsi is: waar moet hij nu heen? "De Amerikaanse overheid beschouwt Trabelsi als illegaal in het land en wil hem wegsturen. Maar hij kan op dit moment nergens heen. De advocaten van Trabelsi willen dat hij terug kan keren naar ons land. "België had hem nooit mogen uitleveren aan Amerika en nu moeten ze hem terugnemen", licht Leestmans in Terzake hun redenering toe. 

"Het probleem is dat Trabelsi niet de Belgische nationaliteit heeft en dus eigenlijk geen titel heeft om hier te verblijven. Hij heeft enkel de Tunesische nationaliteit, maar in het uitleveringsverdrag tussen België en de VS staat expliciet dat hij nooit mag uitgeleverd worden aan Tunesië."  

Trabelsi is zelf ook bang om terug te keren naar Tunesië, waar hij ook veroordeeld is tot een gevangenisstraf van 10 jaar wegens lidmaatschap van een terroristische organisatie. "De migratierechter heeft geoordeeld dat ik niet naar Tunesië terug kan. Ik zou gemarteld en gedood worden als ik in handen val van de Tunesische regering", licht hij toe in gesprek met Leestmans.

Zowel in de VS als bij ons zijn er heel wat processen geweest over de situatie van Trabelsi. In een arrest van het Brussels hof van beroep van eind januari wordt de Belgische staat verplicht zo snel mogelijk met Amerika te overleggen om Trabelsi minstens tijdelijk te laten terugkeren naar ons land.

"Ook een Amerikaanse rechter heeft gezegd dat hij minstens 30 dagen naar België moet kunnen terugkeren om zijn verdediging op te bouwen", vertelt Leestmans. België heeft daarvoor 90 dagen de tijd gekregen. Of dat ook zal gebeuren, valt volgens de justitiejournalist af te wachten. "Soms durft de politiek gerechtelijke uitspraken naast zich neer te leggen."

Trabelsi zelf heeft geen idee wat er met hem zal gebeuren en heeft het gevoel dat hij een speelbal is van de Amerikaanse en Belgische politiek. "Waarom? Het antwoord is altijd hetzelfde. Ik weigerde met hen mee te werken. Als je 'ja' zegt, krijg je alles. Als je 'nee' zegt, volgt de marteling. En die marteling blijft duren."