Nieuwe graandeal tussen Oekraïne en Rusland? "Vooral voordeel voor Rusland"

Oekraïne wordt ook wel eens de graanschuur van de wereld genoemd, want het voorziet een groot deel in wereldwijde graantoevoer. Heel wat landen zijn erg afhankelijk van die export. En dat lijkt nu ook een rol te spelen in de onderhandelingen over Oekraïne. 

In Riyad, in Saudi-Arabië, praten een Russische en Amerikaanse delegatie over de oorlog in Oekraïne. Een nieuwe graandeal ligt daar op tafel. 

Het oude akkoord kwam enkele weken na de Russische invasie in Oekraïne tot stand na bemiddeling van de Verenigde Naties en Turkije. Er zijn toen afspraken gemaakt over hoe de schepen veilig de Zwarte Zee kunnen doorkomen. In Turkije werden de schepen telkens gecontroleerd. Oekraïne en Rusland beloofden de schepen niet aan te vallen. Zo zat het graan niet langer geblokkeerd in Oekraïense havens. 

Maar na amper een jaar trok Rusland zich terug uit het akkoord, omdat het Westen zich niet aan de voorwaarden van het akkoord hield, vond Rusland.

"Rusland klaagde toen dat de export van eigen voedsel en kunstmest hinder ondervond. Oekraïne heeft toen een alternatieve route gezocht via de kust om toch op een veilige manier graan te exporteren", zegt Christa Sys, transporteconome aan de Universiteit van Antwerpen gespecialiseerd in maritiem transport, in De Wereld Vandaag op Radio 1. 

Maar nu is Rusland zelf vragende partij voor een nieuwe graandeal. "Als de deal nieuw leven wordt ingeblazen, zou Rusland landbouwproducten en kunstmest via de Zwarte Zee kunnen exporteren", zegt Sys. "Dat geldt ook voor liquide bulk zoals brandstoffen, gas en olie."

"Vooral Rusland haalt hier voordeel uit. Het land kan dan via een snellere route hun goederen transporteren via de Zwarte Zee en niet meer helemaal rond China. Op vlak van transportkosten kan dat tellen."

Niet alleen Rusland zou hier voordeel uit halen, ook de Verenigde Staten. Sys vraagt zich af welke agenda de president van de VS heeft. "Als plots Russisch en Oekraïens graan geëxporteerd kan worden, heeft dat impact op de prijzen. Dat is goed voor de Amerikaanse landbouwsector."

"Een zacht voorjaar in Oekraïne en Rusland is positief voor de graanoogst", gaat Sys verder. Daar zou de VS van kunnen profiteren als de prijzen door een hoog aanbod van graan zakken. De voordelen van een mogelijk nieuwe graandeal zitten duidelijk bij andere partijen dan Oekraïne.

"Als er meer graan op de markt komt, gaan de prijzen dalen. Dat is nadelig voor Oekraïne. Voor hen is dat een heel belangrijke vorm van inkomen."

Maar ook enkele Afrikaanse landen gaan de gevolgen van een mogelijk nieuwe graandeal voelen. "Veel Afrikaanse landen importeren Oekraïens graan. Egypte is al op zoek naar alternatieven."