De betogingen van de afgelopen dagen in Israël doen denken aan het vooroorlogse antiregeringsprotest tegen omstreden juridische hervormingen. Na het ontslag van het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst en nu ook het mogelijke ontslag van de procureur-generaal richten de betogers zich steeds meer tegen de afbraak van de rechtsstaat. "Dit is een despotisch regime."
Antiregeringsprotest in Israël neemt nieuwe wending: "Wanneer stoppen we met dromen dat we nog een democratie zijn?"
Freek Willems
Gepubliceerd:
Zondag kwamen opnieuw duizenden mensen op straat in Jeruzalem om tegen de regering te betogen. Het echte antioorlogsprotest, waarbij de focus lag op het vrij krijgen van de gijzelaars in de Gazastrook, is wat naar de achtergrond verdwenen. De voorbije week ging het meer en meer over de aanval die de regering heeft ingezet op de veiligheidsdiensten en het gerechtelijk apparaat.
Want na het ontslag van het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet richt de regering nu ook haar pijlen op procureur-generaal Gali Baharav-Miara. De regering keurde een motie van wantrouwen tegen haar goed, de eerste stap in het proces om haar te ontslaan.
De officiële reden luidt dat de procureur-generaal "ongepast gedrag" heeft vertoond en er "substantiële meningsverschillen tussen de regering en de procureur-generaal" zijn, waardoor "effectieve samenwerking niet mogelijk is".
Het lijkt er echter op dat Netanyahu Baharav-Miara uit de weg wil ruimen omdat zij het ontslag van Shin Bet-directeur Ronen Bar wilde tegenhouden. Intussen heeft het Hooggerechtshof het ontslag van Bar voorlopig geschorst.
De kans is groot dat ook het lot van de procureur-generaal uiteindelijk in de handen van het Hooggerechtshof zal liggen. Na de motie van wantrouwen van de regering is het nu aan de commissie die haar benoemd heeft, om het ontslag al dan niet te bevestigen.
Doet ze dat niet, dan kan de regering haar alsnog ontslaan, schrijven Israëlische media. Maar men gaat ervan uit dat het Hooggerechtshof ook haar ontslag zal blokkeren, als de commissie de regering niet volgt.
De procureur-generaal spaart Netanyahu en zijn regering niet. In een brief aan de regering stelt ze dat die zich "boven de wet" wil plaatsen en van haar verwacht dat ze "illegale besluiten" uitvoert.
De motie tegen haar is enkel bedoeld om loyaliteit tegenover de regering te promoten, schrijft ze. De regering wil "onbeperkte macht verwerven", als onderdeel van een "breder beleid om de gerechtelijke tak te verzwakken".
Zowel Bar als Baharav-Miara krijgt steun van de straat en mensen uit het eigen vakgebied. "Een verdachte ontslaat zijn onderzoeker niet", stond gisteren te lezen op een groot bord tijdens het protest aan het gebouw in Jeruzalem waar de regering bijeenkwam.
Een verwijzing naar het onderzoek van Shin Bet naar medewerkers van Netanyahu die banden zouden hebben met Qatar, een bemiddelaar in de vredesgesprekken met Hamas. De medewerkers zouden geheime documenten hebben gelekt en geld hebben aangenomen van Qatar.
Ayala Procaccia, een voormalige rechter van het Hooggerechtshof, gaf ook een toespraak tijdens de demonstratie. "Het breken van de onafhankelijkheid van belangrijke instellingen en het ontmantelen van de systemen die moeten toezien op de macht van de overheid en die moeten beperken, zal het karakter van ons land in een recordtempo volledig transformeren", klonk het.
Ook Ami Ayalon, een voormalige chef van Shin Bet, windt er geen doekjes om. "Op welk moment zullen we onze ogen openen en stoppen met dromen dat Israël nog steeds een democratie is? Dit is een despotisch regime."
Bekijk: "De ramp is vandaag onze regering"
Maar het toenemende protest neemt niet weg dat de regering-Netanyahu weer stevig in het zadel zit, schrijft de Israëlische krant Haaretz . Afgelopen week stapte de uiterst rechtse partij van Itamar Ben-Gvir opnieuw in de regering, na de herneming van het offensief in de Gazastrook. De partij was er in januari uitgestapt na het akkoord over een staakt-het-vuren.
Hoewel het heel waarschijnlijk is dat het Hooggerechtshof het ontslag van zowel Bar als Baharav-Miara zal tegenhouden, lijkt het er wel op dat de regering haar begroting goedgekeurd zal krijgen, waardoor ze nog tot in de herfst van volgend jaar min of meer stabiel zou moeten blijven. Ze zal allicht ook doorzetten met haar pogingen om het gerechtelijk apparaat te hervormen, ondanks het protest van voor de Gaza-oorlog en dat van de voorbije dagen.
En last but not least, de regering-Netanyahu heeft de hoop op een permanent staakt-het-vuren in de Gazastrook aan flarden geschoten door nieuwe grootschalige luchtaanvallen en een - voorlopig beperkt - grondoffensief. Mét de steun van de Amerikaanse president Donald Trump. En dat valt niet los te zien van de binnenlandse ontwikkelingen, schrijft Haaretz: "Voor Netanyahu is de voortdurende escalatie aan de grenzen zowel een afleiding als een excuus voor zijn radicale stappen op het binnenlandse front."
