Het is vandaag Belgian Overshoot Day. Als de hele wereld zou leven zoals de gemiddelde Belg, dan zouden alle natuurlijke hulpmiddelen en diensten voor dit jaar nu al opgebruikt zijn, na amper 3 maanden. Er zouden met andere woorden ruim 4 planeten aarde nodig zijn om de Belgische voetafdruk op te vangen. Hoe komt dat? Waarom doen onze buurlanden het beter? En wat kunnen we daaraan doen?
Belgian Overshoot Day valt vandaag al: "Ruim 4 planeten aarde nodig om Belgische voetafdruk op te vangen"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Vorig jaar viel de Belgian Overshoot Day op 23 maart. België schuift dus 4 dagen in de goede richting op, berekende de ngo Global Footprint Network, al is dat zeer relatief.
"Het komt niet omdat ons consumptiegedrag is veranderd, wel omdat er rijkere datasets zijn gebruikt bij de berekening", vertelt Hans Moyson van WWF België aan VRT NWS. "Je zou kunnen zeggen dat het goede nieuws erin bestaat dat we niet achteruit zijn gegaan."
Tegelijk blijft België ver achter op zijn buurlanden. Frankrijk heeft zijn Overshoot Day pas op 19 april, Duitsland op 3 mei en Nederland op 5 mei.
Door onze levensstijl hebben we een te grote voetafdruk. De aarde heeft immers een beperkte 'biocapaciteit': we kunnen elk jaar maar een beperkte hoeveelheid voedsel en grondstoffen gebruiken zonder de planeet structureel uit te putten. Hetzelfde geldt voor diensten die de aarde ons levert zoals de opslag van CO2, stelt Global Footprint Network.
Hoe werkt het? Global Footprint Network houdt voor het bepalen van de score rekening met factoren zoals consumptiegedrag en levensstijl, dingen die direct of indirect een invloed hebben op de voetafdruk. Eet je vlees of ga je voor vegetarisch? Er zal een bepaalde uitstoot van broeikasgassen aan verbonden zijn.
Koop je goederen die van ver komen of van dichtbij? Zijn er voor het produceren van die goederen veel of weinig broeikasgassen uitgestoten? Hoe groot woon je? Hoe verplaats je je? Voor welk soort energie kies je? Hoeveel afval produceer je? Het zijn allemaal factoren die meespelen.
Ook in- en uitvoer spelen een grote rol
Global Footprint Network gebruikt grote, complexe datasets voor haar berekening. Een van de dingen die meespelen, is hoeveel CO2 een land onrechtstreeks in- of uitvoert via goederen of voedsel. De aarde (zowel het land als de oceaan) heeft elk jaar maar een bepaalde capaciteit om op natuurlijke wijze CO2 op te slaan. Hoe slechter een land op CO2-emissies scoort, hoe slechter het zal scoren op de ranglijst.
65 procent van de Belgische voetafdruk is gelinkt aan CO2. We weten dus wat we moeten doen om veel vooruitgang te maken
Hans Moyson, WWF België
Broeikasgassen spelen een belangrijke rol, en al zeker voor België, bevestigt Hans Moyson. "65 procent van de voetafdruk van ons land is gelinkt aan CO2. Dat betekent wel dat er een groot potentieel is om de score te verbeteren, door te switchen naar hernieuwbare energie en door efficiënter om te springen met energie."
"We weten wat we moeten doen om de score te verbeteren, en waar we de grootste winsten kunnen maken." Het blijft daarom belangrijk dat de overheid de subsidies voor fossiele energie afbouwt, zegt Moyson, zodat de energietransitie kan worden versneld.
Waarom Frankrijk en Duitsland het beter doen
Dat landen als Frankrijk of Duitsland het zoveel beter doen dan België, heeft voor een deel te maken met hun grotere biocapaciteit. Er is daar meer ruimte om bijvoorbeeld eigen voedsel te telen of bomen te laten groeien dan in het kleinere België.
"Ik denk niet dat ze per se een ander consumptiepatroon hebben", zegt Moyson. "Maar ze hebben meer ruimte voor natuurlijke hulpbronnen." Anderzijds blijven de Belgen vaak de auto nemen, en wonen we in huizen die gemiddeld oud zijn met vaak een povere energiescore.
De wereld beleefde vorig jaar Overshoot Day op 1 augustus. Die berekening is een gemiddelde score voor de hele planeet. Door de decennia heen is die score steeds achteruitgegaan. De wereldbevolking verbruikte voor het eerst meer dan de aarde jaarlijks kan produceren in 1971. Toen viel de Overshoot Day nog op het einde van december.
Wat kan je zelf doen?
Hoe dan ook kan iedereen zijn steentje bijdragen om België naar later op de kalender te laten opschuiven. Slimme keuzes in de winkel kunnen de score helpen verbeteren, net als bijvoorbeeld slimmere transportkeuzes of groene energie.
Alles wat voor minder broeikasgassen zorgt, is meegenomen, zegt Moyson. "We hebben ook echt wel het gevoel dat dat besef bij de mensen aan het groeien is." Dat was vorig weekend het geval bij Earth Hour, waarbij over de hele wereld een uur lang het licht kon worden uitgedaan om aandacht te vragen voor ons energieverbruik en de impact op de planeet.
Er zijn bij Earth Hour bijna 3 miljoen uren aan positieve acties voor de natuur verzameld, het dubbele van vorig jaar
Hans Moyson, WWF België
Mensen konden daarbij positieve acties voor de natuur melden die dan in uren worden vertaald. "In 188 landen gaven deelnemers samen bijna 3 miljoen uren voor de natuur, waarvan 1.711 uren uit België. Omgerekend is dat ruim 330 jaar aan positieve acties, bijna het dubbele van vorig jaar", zegt Moyson. "Het toont dat er wereldwijd bij een belangrijke groep burgers een engagement bestaat. Nu moet dat ook politiek een vertaling krijgen."
