Weten ouders nog wat hun kinderen zien en doen op sociale media? "Een derde heeft al naaktbeelden verspreid"

Het waren schokkende onthullingen: jongeren die aan de slag waren in een woonzorgcentrum in Oudenaarde hebben filmpjes gemaakt terwijl ze ouderen mishandelden. Nadien bleek dat ook in een Kortrijkse instelling onrustwekkende beelden zijn gemaakt. Daarnaast moet in Kortrijk een 16-jarig meisje voor de jeugdrechter verschijnen nadat ze 2 jaar geleden naaktbeelden van een schoolgenoot heeft verspreid. De jongen is een tijd later uit het leven gestapt. 

Volgens professor Van de Heyning circuleren steeds meer naakt- en gewelddadige beelden op het internet. "Kinderen plegen niet alleen meer online geweld, maar ze komen er ook vaker mee in contact", zegt ze in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Uit onderzoek blijkt dat 1 op de 3 jongeren al eens naaktbeelden heeft verspreid."

Dat heeft alles te maken met een nieuwe beeldcultuur, zegt Van de Heyning: "Sinds het internet en sociale media bestaan, gaan jongeren anders om met foto's en video's. Ze brengen alles wat gebeurt in beeld, en ze krijgen zelf veel schokkende dingen te zien. Daardoor ervaren ze beelden, ook schokkende, na een tijd niet meer als uitzonderlijk."

"Die nieuwe beeldcultuur is er al langer dan vandaag", legt Van de Heyning uit. "Maar wat de afgelopen jaren wel is veranderd, is de leeftijd waarop kinderen voor het eerst een smartphone gebruiken." Vandaag zijn kinderen gemiddeld 8 jaar wanneer ze hun eerste gsm krijgen. "Op die leeftijd zijn kinderen totaal niet gewapend tegen naakt- en gewelddadige beelden. Ze hebben dan nog niet eens seksuele opvoeding gekregen op school."

Hoe kun je als ouder dan tóch waken over wat je kind online ziet en doet? "Het belangrijkste is dat je als ouder altijd de lijn open houdt met je kind", zegt de professor. "Toon interesse in wat ze doen op sociale media, ook als je er zelf niets van begrijpt. Vraag wat je kind die dag heeft gezien, of kijk even samen." 

"Als je je kind voor het eerst een smartphone geeft, omkader het dan goed", zegt Van de Heyning. "Leg uit dat je je kind vertrouwen en onafhankelijkheid geeft, maar maak ook afspraken en overloop waarom je bepaalde dingen niet toelaat. Je moet een waardenkader meegeven."

Maar het is niet alleen aan de kinderen en hun ouders om naar oplossingen te zoeken, vindt de professor. "Wij roepen ook de techbedrijven ter verantwoording. Zij hebben de algoritmen van sociale media in handen en ze zijn wel degelijk in staat om beschermende mechanismen in te bouwen. Zo wordt wat je online ziet je eigen keuze, en beland je niet ongewild in een schadelijke bubbel."

Maar die techbedrijven zijn vaak Amerikaans, en daar knelt op dit moment het schoentje, vreest Van de Heyning. "In de VS wordt nu geëxperimenteerd met wat op sociale media wordt toegelaten. Eigenlijk zijn de poorten van de hel daar nu gewoon weer opengezet. Dat hebben wij ook hier de afgelopen maanden al gemerkt. Onze jongeren ongetwijfeld dus ook."

"Gelukkig hebben wij in Europa een digitale dienstenwet (de Digital Services Act, red.) die ons beschermt", zegt de professor. "Techbedrijven worden door Europa nu verplicht om de inhoud op sociale media te monitoren, zeker op platformen waar veel kinderen actief zijn. Het verwondert dan ook niet dat de Musks van deze wereld dat verfoeien."

En of professor Van de Heyning zelf een smartphone geeft aan haar kinderen? "Mijn dochter van 10 heeft er nog geen", lacht de professor. "Al zal ik andere ouders niet veroordelen als zij een andere keuze maken. Soms zijn er goeie redenen om je kind wel een smartphone te geven."