Vlaanderen is een nieuwe realityshow rijker: ‘The real housewives of Antwerp’. 7 vrouwen gunnen ons een blik in hun luxeleven. Op het internet reageren kijkers op de ongemakkelijke momenten en "tenenkrullende" personages. En toch blijven we kijken. Dit fenomeen heet ‘hatewatchen’, sociaalwetenschapper Linda Duits legt uit hoe het werkt.
‘Hatewatchen’: waarom we klagen maar tegelijk blijven kijken naar 'foute' televisie
De vraag van Karlien aan 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1:
"Ik heb me zo geërgerd aan de personages in 'The real housewives of Antwerp'. Het programma voelt fake aan en ik kan me niet spiegelen aan die vrouwen. Toch kon ik niet stoppen met kijken en heb ik er een halfuur over getetterd met een vriendin. Hoe komt dat? Waarom kijk ik en kijken wij zo graag naar foute televisie?"
Bekijk hier de trailer van 'The real housewives of Antwerp':
De kracht van oordelen
"We vinden het heerlijk om te haten op andere mensen", steekt sociaalwetenschapper Linda Duits van wal in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1.
Maar waarom doen we dat dan zo graag? "We zijn sociale wezens en houden ons veel bezig met de relaties tussen mensen, maar ook met de emoties van anderen. "Dat maakt dat reality-tv zo'n populair genre is."
"We kijken naar echte mensen in onechte situaties, ze beleven echte emoties. We vinden het dan heerlijk om erover te gaan oordelen. Zijn de mensen echt of authentiek? We willen het ook hebben over de ruzies die ze hebben. En 'The real housewives of Antwerp' draait echt om drama tussen een groep die bij elkaar gezet wordt als vriendinnen, dus dat biedt voldoende redenen om erover te roddelen."
"En dat roddelen doen we ook heel graag. Bij reality tv kan je roddelen over mensen in wiens leven je een inkijkje krijgt, zonder dat het gevolgen lijkt te hebben. Als je roddelt over je eigen vriendinnen, dan is er de kans dat het uitkomt en dan sta je zelf slecht te boek. Reality tv is dus een hele veilige manier om iets te doen dat we heel graag willen, namelijk praten over anderen."
Een veilige vorm van vermaak
Naast het voyeurisme speelt er volgens Duits ook nog een klassecomponent mee. "We kijken heel graag neer op mensen. In dit geval gaat het om mensen die zich presenteren als de nieuwe rijke stand. Heel veel mensen vinden daar wat van, ze vinden het bijvoorbeeld ordinair of opzichtig. We willen zien hoe dat leven eruit ziet als mensen veel geld hebben, maar we staan ook heel erg klaar om dat af te keuren."
Waarom beleven we dan zoveel plezier aan iets dat heel negatief overkomt? "Het kan heel plezierig zijn om over iets of iemand te klagen. Televisie is in de kern echt een sociaal medium. Vroeger keken we samen in de huiskamer, nu vinden we elkaar heel erg op sociale media. Dat verbindt dus. We vinden verbinding in het mopperen op andere mensen. Het lijkt heel negatief, maar toch komen er allemaal positieve stofjes vrij (gelukshormonen red.), omdat je het zo lekker met elkaar eens kan zijn over "Hoe fout is zij?" en "Wat deed zij toch?". Het is een negatieve emotie die toch iets positiefs oproept."
De schaduwzijde van hatewatching
Toch waarschuwt Duits ook voor de gevolgen van hatewatching. "Als je kijkt naar 'The real housewives of Beverly Hills', dan kan je daar ook vanalles over zeggen: de kans is klein dat het tot bij hen komt. Maar België is veel kleiner: je moet je dus ook bedenken dat als jij op Instagram helemaal losgaat op een van de deelnemers, de kans groot is dat zij dat te lezen krijgt. Dat voelt dus misschien heel veilig om te doen, maar dat is het niet: het is kwaadspreken over een bestaand persoon."
Het is ook makkelijk gezegd dat de deelnemers er zelf voor gekozen hebben, stelt Duits. "Het zijn de televisiemakers die bepalen hoe iemand in beeld komt. Je kan als deelnemer het gevoel hebben dat jij de vredestichter was in alle drama, terwijl je door de makers toch op een andere manier wordt neergezet. De macht ligt echt bij de televisiemakers, zij zetten iemand op een bepaalde manier neer." Kijkers moeten zich daar bewust van zijn en daar rekening mee houden in hun oordeel, besluit Duits.
Beluister - Linda Duits in 'Zijn er nog vragen?'
