Istanbul of Belgrado? Ook bij Turkse protesten proberen nepnieuwsverpreiders aandacht en kliks te verzamelen met foute beelden 

Op woensdag werd Ekrem İmamoğlu, de burgemeester van Istanbul en een van de belangrijkste politieke rivalen van de Turkse president Erdoğan, gearresteerd. Ondanks een protestverbod kwamen de voorbije dagen toch duizenden manifestanten op straat om te protesteren tegen de arrestatie.   

Het is dan ook niet zo vreemd dat er van manifestaties met duizenden mensen snel beelden circuleren. Maar ondanks de aanwezigheid van echte foto’s en video’s, doken er op sociale media al snel beelden op die helemaal niets met de huidige protesten in Turkije te maken hebben. 

Een plein vol mensen met spandoeken is een indrukwekkend zicht. Video’s die dat tonen worden dan ook veelvuldig gedeeld , ook in het Nederlands . Maar ook dit plein met hoge gebouwen rond is niet in Turkije (afbeelding 2). 

Factchecker Tal Hagin merkte op dat er een Servische vlag te zien was in de menigte en ontdekte dan ook dat het plein in kwestie in de Servische hoofdstad Belgrado ligt . Op het Slavija-plein kwamen vorige week honderdduizenden mensen samen om te protesteren tegen de regering. 

Ook een andere veelgedeelde video die Izmir of Istanbul moet tonen, is eigenlijk gemaakt op het Slavija-plein in Belgrado. Ze werden gemaakt van de andere kant van het plein en dateren al van 23 december . De protesten tegen de regering in Servië zijn dan ook al maanden bezig.

Een video die in verschillende versies , ook in het Nederlands , al duizenden keren bekeken is, toont een mensenmassa die langs een weg wandelt, terwijl er ook talloze voertuigen in het midden van de weg rijden. Het zou volgens de bijschriften gaan om protest tegen Erdoğan in Istanbul.

Maar een omgekeerde zoekopdracht levert meteen versies van de video die al een aantal maanden online staan. Het blijkt dat de beelden al onderwerp waren van een factcheck van AFP  in september. Toen werd beweerd dat het om een betoging in de Filipijnen ging. Maar ook dat was fout.

Een laatste, veelbekeken video toont een manifestant die op behoorlijk indrukwekkende wijze een capsule met traangas die de oproerpolitie had afgevuurd, in een keer weer richting politie trapt. Ook deze beelden worden gedeeld alsof ze uit Turkije komen , maar ook hier blijkt dat niet het geval. 

De video wordt regelmatig opnieuw gedeeld , in het kader van verschillende protesten. De vroegste versie die te vinden is, dateert van 15 december 2019. De beelden zouden uit Beiroet, in Libanon , komen, waar toen protesten waren . De exacte locatie is op Google Streetview  in Beiroet terug te vinden. Op de achtergrond is de Al-Omari-moskee te zien, die ’s nachts verlicht is .

Veel van deze foute beelden worden overigens ook gedeeld met de bewering dat president Erdoğan op een onbekende plek zou schuilen of dat hij al gevlucht zou zijn uit Turkije vanwege de protesten. Daar wordt echter geen enkel bewijs voor aangedragen.

Nepnieuws of fout gedeelde beelden zijn dus niet altijd schokkend of bedoeld om de realiteit extreem te verdraaien. Succesvol nepnieuws vertrekt vaak van echte informatie. Er zijn namelijk wel degelijk protesten in Turkije. Daar zijn genoeg echte beelden van.

Accounts die de beelden verspreiden, proberen vaak simpelweg bekendheid en kliks te krijgen, door gebruik te maken van een populair onderwerp, spectaculaire beelden en opmerkelijke beweringen. 

Dat wordt dan weer verder verspreid door gebruikers die zich van geen kwaad bewust zijn. Wees dus steeds op je hoede met informatie die je op sociale media tegenkomt. Zeker als je van plan bent bepaalde beelden of informatie te delen, controleer je maar best even of het wel klopt. En dat kan vaak snel met een omgekeerde zoekopdracht.