Schelpenteldag, de dieren van Panamarenko of de grijze wereld van Hans Op de Beeck: dit zijn onze 5 weekendtips

Zelden kreeg ik zoveel vragen over een tentoonstelling als deze week, toen ik beelden deelde over 'Nachtreis', de expo van Hans Op de Beeck in het KMSKA in Antwerpen. "Is het de moeite?", kwam het vaakst terug. "Is het in het echt even betoverend?"

Ja, kan ik volmondig antwoorden. Het hele tentoonstellingsparcours - waar een paar weken geleden nog Ensors, Monets en Manets hingen - is onherkenbaar verbouwd. Er werden extra muurtjes gezet en alle ramen zijn afgeplakt. De eerste grote solotentoonstelling van kunstenaar Hans Op de Beeck in eigen land gaat door in het donker. 

Je wandelt eerst door een verduisterde sas en komt dan terecht in een droomwereld. Het museum stippelde een wandelroute uit door een totaalkunstwerk van zo'n 1.500 vierkante meter. Zo wandel je voorbij 39 verstilde sculpturen. Alles in tijdloos grijs, alsof er een stolp over het universum van Op de Beeck werd geplaatst.

Heel wat van die recente werken waren eerder al in het buitenland te zien. Het is opvallend dat een kunstenaar die zo'n internationale weerklank geniet, nu pas in eigen land een grote solo-expo krijgt.

Na Peking, Helsinki, Cassel en Rome kunnen we zijn werken eindelijk ten volle beleven in België. Niet in een hedendaags museum, maar in het KMSKA. Het is onverklaarbaar dat musea voor actuele kunst zoals het S.M.A.K. of het M HKA hem niet eerder zo toonden. 

Een maand geleden voelde ik nog een serieuze stress in het atelier van Op de Beeck in Anderlecht. Het team rond de kunstenaar werkte hard om alles in Antwerpen te krijgen. 14 vrachtwagens waren er nodig om alle objecten en kunstwerken te verhuizen. 

Het resultaat is verbluffend en moet je meemaken in het echt. Dat kan nog 17 augustus, niet twijfelen. Ik raad je aan om overdag tijdens de week de expo te bezoeken. Hoe minder volk, hoe intenser de ervaring.

Panamarenko kijkt hierboven wellicht met een glimlach naar al die bedrijvigheid rond zijn kunst. 2025 is het Panamarenkojaar, het jaar waarin de kunstenaar 85 zou worden.

Zijn naam op de affiche triggert nog altijd. De expo 'Panamarenko. Oneindige verbeelding ' in het Prentenkabinet van KMSKA krijgt heel wat enthousiaste liefhebbers over de vloer, aan aandacht geen gebrek. Nog in Antwerpen kan je ook in het M HKA terecht, voor de gratis expo 'Panamarenko - reis naar de sterren '

De Panamarenko Foundation opent dit weekend de voorlopig laatste expo van dit jubileumjaar: 'Panamarenko's zoo aan zee'. Daarvoor moet je niet in Antwerpen of Gent zijn, maar wel in Knokke.

Die expo opent plechtig nu zaterdag, om 11 uur. In het Cultuurcentrum Scharpoord gaat het minder over zijn ruimtetuigen, zoals in Antwerpen. Aan zee belichten ze een andere fascinatie van Panamarenko: dieren. Er zijn foto's, tekeningen en unieke sculpturen te zien. 

De expo laat de bijzondere wezens die de kunstenaar maakte terug tot leven komen. Vliegen, fladderen, rondhuppelen, ze kunnen het allemaal. Of dat wil Panamarenko ons toch graag laten geloven. Laat je betoveren door zijn fantasie, meer dan 5 jaar na zijn overlijden.

Wanneer je door Panamarenko (zie tip hierboven) aan zee belandt, dan kan je zaterdag meteen ook deelnemen aan de jaarlijkse Schelpenteldag. 

Het is de bedoeling dat je 100 schelpen verzamelt én wetenschappelijk identificeert. Dat klinkt moeilijker dan het is. Op 10 locaties, van Knokke tot De Panne, kan je je verzamelde schelpen laten onderzoeken door echte schelpenkenners .  

Inschrijven is niet nodig, iedereen mag meedoen. En het is ook echt nuttig, want via schelpen kunnen onderzoekers de impact van de klimaatverandering meten. Het aantal niet-inheemse schelpensoorten op onze stranden, zegt bijvoorbeeld iets over het leven in de Noordzee vandaag.

De Schelpenteldag wordt niet alleen aan de Belgische kust georganiseerd, maar ook in Nederland en Noord-Frankrijk. Samen goed voor 400 kilometer kustlijn, en hopelijk tegen zaterdagavond ook goed voor duizenden getelde schelpen. Hm, ook zin gekregen in een pasta alle vongole?

Meer dan 1 miljoen mensen verloren tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven in het concentratiekamp Auschwitz. Toch blijven veel verhalen onderbelicht. In Kazerne Dossin in Mechelen gaat het de komende maanden over sport en sporters in het kamp.

Sport - ook denksporten zoals schaken - kon de gevangenen even laten ontsnappen aan de verschrikkingen van elke dag. De expo 'Sport en sporters in KL Auschwitz' toont zo schaakstukken die gemaakt werden uit karton. Er zijn brieven, foto's en getuigenissen.

De kampbewakers gebruikten sport ook om discipline af te dwingen. Of ze straften gevangenen door hen urenlang turnoefeningen te laten herhalen.

In Auschwitz zaten ook echte Olympiërs en sporthelden vast. Voor hun eigen vermaak organiseerde SS-ers daarom sportwedstrijden in het kampcomplex. De sportiefste gevangenen moesten het tegen elkaar opnemen, in ruil voor een beetje extra eten. Er werd gevoetbald, gezwommen, gebokst en geworsteld.  

Vanuit de Dossinkazerne werd onder anderen oud-voetballer Sam Meljado gedeporteerd. Zijn status als voetballer leverde hem in het begin nog een beetje bescherming op, maar hij overleed uiteindelijk in de gaskamers. Een expo om stil van te worden. 

Als iemand je vraagt naar advies voor een culturele uitstap in Brussel, dan is Villa Empain een van de beste tips die je kan geven. Wat een juweel is dat gebouw toch, een art-decovilla ontworpen door architect Michel Polak. Prachtig gerestaureerd door de Boghossianstichting. 

Die stichting toont er ook nog eens tentoonstellingen die je zo in Londen of Parijs zou verwachten. Een privémuseum dat Brussel optilt en waar ik met veel plezier rondloop. Alleen jammer dat het zwembad in de tuin niet gebruikt mag worden. 

De expo met werken van Alechinsky is net afgelopen, dit weekend palmt 'Limited edition art fair ' het gelijkvloers en de eerste verdieping in van Villa Empain.

3 dagen lang kan je op deze beurs werken kopen die in beperkte oplage werden gedrukt of gemaakt. Denk aan foto's, zeefdrukken, steendrukken, gravures, maar ook keramiek. Ze zijn niet uniek, maar het zijn wél echte kunstwerken. En betaalbaarder dan op beurzen als TEFAF of BRAFA.

Doe jezelf een plezier, wandel na een bezoek aan Villa Empain nog even door het Terkamerenbos, net achter de villa. Bij zonnig weer kan je genieten van een boottochtje op het water, of iets drinken op het terras van Chalet Robinson, een van de mooist gelegen restaurants van Brussel.