Een natuurdocumentaire kan helpen om acute pijn te verlichten. Dat blijkt uit een Brits/Oostenrijks onderzoek van de universiteit van Wenen. "Dat natuur pijn verzacht is niet nieuw, maar het is opmerkelijk dat je niet naar buiten moet. Ook op een scherm heeft het al effect", zegt psycholoog Nathalie Michels in 'Nieuwe feiten'.
Onderzoek bevestigt: natuurbeelden helpen om pijn te verlichten
"De Amerikaanse onderzoeker Roger Ulrich merkte in de jaren 80 al op dat ziekenhuispatiënten met zicht op groen minder pijnstillers nodig hadden dan patiënten met uitzicht op een muur", vertelt Michels. Waarom dit precies zo was, bleef onduidelijk.
"Wat deze studie vernieuwend maakt, is dat dit effect nu ook objectief is aangetoond via hersenscans. En dat fysieke aanwezigheid in de natuur niet eens nodig is."
Alleen al het bekijken van natuurrijke beelden zou pijn kunnen verminderen. "Dit sluit aan bij eerder onderzoek naar stressreductie, waaruit bleek dat natuur, zowel in de vorm van stilstaande beelden als video's, een kalmerend effect heeft."
In het experiment werd de hersenactiviteit van 49 deelnemers in Oostenrijk gemonitord terwijl ze lichte elektrische schokken ontvingen. Deelnemers waren aangesloten op hersenscans, waardoor hun hersenactiviteit continu werd gemeten. Tegelijkertijd bekeken ze verschillende beelden op een scherm.
De beelden toonden 3 verschillende omgevingen:
Een natuurlijke omgeving, zoals een meer omringd door groen.
Een stedelijke omgeving met grote flatgebouwen, zitbanken en een betonnen weg.
Een binnenshuisomgeving, namelijk een kantoor met een computer.
Geen placebo-effect
"De onderzoekers wilden achterhalen hoe de hersenen reageren op pijnstimuli in verschillende omgevingen. Elke deelnemer kreeg alle 3 de beelden te zien, zodat vergeleken kon worden of een natuurlijke omgeving zorgde voor een lagere pijnervaring dan een stedelijke of binnenshuisomgeving", duidt Michels.
En wat bleek? De hypothese werd bevestigd. "Deelnemers ervaren minder pijn bij het bekijken van de natuurrijke omgeving, zelfs bij dezelfde elektrische schok. Dit werd niet alleen gerapporteerd door de deelnemers zelf, maar ook objectief aangetoond in de hersenscans: er werd minder pijnsignaal doorgegeven in de hersenen."
Het pijnverlichtende effect komt uit de natuur zelf, niet alleen door het vermijden van drukte
Nathalie Michels, psycholoog
"De stedelijke omgeving was niet extreem stressvol, maar simpelweg minder groen. Dit toont aan dat het pijnverlichtende effect echt voortkomt uit de natuur zelf en niet alleen uit het vermijden van een drukke omgeving. Dat is bijzonder, omdat het niet alleen gaat om subjectieve pijnbeleving, maar ook om meetbare hersenactiviteit", aldus Michels.
Toch voegt ze daar een nuance aan toe: "De effecten waren niet heel groot. Het effect van natuurbeelden was half zo sterk als dat van pijnstillers. Natuurbeelden kunnen pijnstillers niet vervangen, maar ze kunnen wel een goede aanvulling zijn."
Acute vs. chronische pijn
"De bevindingen bevestigen dat natuur kan helpen bij het verminderen van pijn, al gaat het hier specifiek om acute pijn", nuanceert ze. "Dit zou bijvoorbeeld toegepast kunnen worden in tandartspraktijken of bij bloedafnames, waar patiënten kortstondige pijn ervaren. Bij chronische pijn, zoals rugpijn, werkt het brein anders en is nog niet zeker of hetzelfde effect optreedt."
"Sommige moderne tandartsen passen deze kennis al toe, bijvoorbeeld door patiënten een VR-bril te laten dragen met rustgevende natuurscènes. Dit zou kunnen helpen om angst en pijn tijdens behandelingen te verminderen."
Beluister: psycholoog Nathalie Michels over hoe natuurbeelden pijn verzachten in 'Nieuwe feiten'
