De Europese Unie moet nu een sprint trekken om Oekraïne te helpen, maar zich ook voorbereiden op een marathon om defensie uit te bouwen om autonoom te staan in de wereld. Dat zegt professor Europese politiek Steven Van Hecke (KU Leuven). Volgens hem doet de EU er goed aan om met het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen aan tafel te zitten als het over defensie gaat.
De ene Europese top na de andere, maar wat levert het op? "Een sprint trekken voor Oekraïne en een marathon lopen voor Europese defensie"
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Vandaag stond er opnieuw een Europese top op de planning. Tijdens de 'lentetop' zouden Europese leiders het hebben over Oekraïne en het uitbouwen van een sterkere defensie. Het is de zoveelste top waar heel wat besproken wordt, maar zal dit ook tot concrete resultaten leiden?
Volgens Steven Van Hecke, professor Europese politiek aan de KU Leuven, wordt er wel degelijk vooruitgang geboekt. "De brainstormfase zijn we ondertussen gepasseerd. Er worden nog geen beslissingen genomen, maar er wordt wel al gediscussieerd over concrete voorstellen."
Nog geen concrete beslissingen over militaire steun
Europese landen gaven de voorbije 3 jaar al bijna 50 miljard euro militaire steun aan Oekraïne. Een plan van EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas om nog eens 20 of zelfs 40 miljard euro in te zamelen bij de lidstaten, is na hevige kritiek van enkele EU-lidstaten serieus afgezwakt tot 5 miljard.
Toch zullen de Europese leiders vandaag geen concreet bedrag naar voren schuiven, wat betreft steun aan Oekraïne. De discussie zou doorgeschoven worden naar de volgende bijeenkomst van de ministers van Defensie van de EU.
Dat het lang duurt voor er iets beslist wordt door de Europese Unie, zet Van Hecke in perspectief. "Als we het van op afstand bekijken, gaat het erg snel. Er zijn al heel wat taboes gesneuveld. Dat Europese landen nu nadenken om zelf nucleaire afschrikking te voorzien was een aantal maanden geleden onmogelijk."
Sprint lopen voor Oekraïne
Voor Europa worden er verschillende denkpistes opgelegd als het gaat over defensie, maar komen die op tijd voor Oekraïne, dat de steun van Europa meer dan ooit nodig heeft? "Op korte termijn blijft het voor Oekraïne heel spannend. Ze voelen zich in de steek gelaten door de VS en het is nu aan de EU om een sprint te lopen voor Oekraïne."
"Als Trump zich echt zou terugtrekken, moeten we alles uit de kast halen zodat Oekraïne zo sterk mogelijk aan die onderhandelingstafel komt. Militaire steun, financiële middelen, intelligence... We moeten de sprint lopen."
Dat doet de EU door in Londen aan tafel te zitten over defensie met de 'coalitie van bereidwilligen'. Die coalitie is gevormd onder leiding van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk om een antwoord te bieden op de wispelturigheid van de Amerikaanse president Donald Trump over veiligheidsgaranties aan Oekraïne.
Interessant om te zien hoe de EU niet wacht om met de 27 lidstaten op één lijn te zitten over dat onderwerp, maar andere bondgenoten als het VK en Noorwegen zoekt. "Op een bepaald moment moeten ze creatieve opties zoeken. Met 25 landen (zonder Hongarije en Slovakije, red.) plus Noorwegen en het VK, komen ze ook aan 27."
Voorbereiden op marathon voor Europa
Voor Europa zelf, moet de EU meer op lange termijn denken, vindt Van Hecke. "Met de 27 lidstaten, eventueel nog extra met de Britten en Noren, moeten we echt een marathon lopen om de Europese defensie uit te bouwen. Zeker met het idee dat de Verenigde Staten een onvoorspelbare factor zullen blijven."
Bekijk: op korte termijn moet de Europese Unie snel hulp bieden aan Oekraïne en op langer termijn moet de EU inzetten op autonome defensie
Van Hecke spreekt dan eerder over een termijn van 5 tot 10 jaar. "Dat heeft de Europese Commissie gisteren nog gezegd. Er wordt gekeken naar 2030. Er moet ook nog heel wat gebeuren om militair in orde te zijn. Om volledig autonoom te kunnen optreden van de Verenigde Staten, moeten we al minstens 1 decennium verder kijken."
Hij sluit zich aan bij premier Bart De Wever (N-VA) die op de Europese top zei dat we in een andere wereld zijn wakker geworden. "Dat is al even zo. Wij zijn nu gewoon wakker geschoten en het komt er nu op neer om ook wakker te blijven."
