Mensen die benzodiazepines nemen kunnen nu ook bij de apotheker terecht voor begeleiding om met die slaap- en kalmeermiddelen te stoppen. Na een succesvolle proeffase wordt het project dat mensen helpt af te bouwen van die verslavende medicatie nu definitief.
Wie verslavende slaap- en kalmeermiddelen wil afbouwen, kan definitief bij de apotheker terecht
Heleen Vander Beken
Gepubliceerd:
Hoewel het gebruik al enkele jaren daalt, nemen in ons land zo'n 2 miljoen mensen benzodiazepines. Dat zijn slaap- en kalmeermiddelen die bijvoorbeeld verkocht worden onder merknamen als Xanax en Valium. Ze kunnen voorgeschreven worden bij slaapproblemen, maar ook voor andere klachten zoals angstproblemen.
Veel mensen nemen de middelen ook lang, hoewel dat risico's inhoudt. "Het gaat om verslavende slaap- en kalmeermiddelen die schadelijk zijn als je ze te lang en te veel neemt", zegt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).
“Je goed voelen in je vel, begint bij een goede nachtrust. Tegelijk zijn slaapproblemen niet alleen een oorzaak, maar vaak ook het gevolg van zorgen. Belgen grijpen massaal naar slaapmedicatie. En dat is niet altijd een oplossing."
"Behalve gezondheidsrisico's bij overmatig en verkeerd gebruik van slaapmiddelen, jaagt het mensen ook nodeloos op kosten. Er wordt ook te snel slaapmedicatie voorgeschreven door zorgverstrekkers".
Maar ermee stoppen is niet eenvoudig. Mensen kunnen last krijgen van neveneffecten als slapeloosheid - net de klachten waarvoor patiënten ze in eerste instantie zijn beginnen te nemen.
Om die problemen en zo dus ook het overmatig gebruik aan te pakken, werd er in februari 2023 een project opgestart om mensen te helpen met het afbouwen in een 10-, 7- of 5-stappenprogramma. Een huisarts moet die begeleiding voorschrijven, en blijft het opvolgen, maar daarnaast speelt ook de apotheker een belangrijke rol.
Die bereidt pilletjes met een steeds lagere dosis van het product erin, de zogenaamde magistrale bereiding. Maar eerst voert hij een gesprek met de patiënt om de situatie in te schatten. "Hoe wordt dat probleem ervaren, hoe gaan we dat hier best aanpakken, in grote of kleine stappen, ...?", legt de minister uit.
"Dan volgen er nog bijkomende gesprekken. De apotheker draagt echt zorg voor de persoon die voor hem staat. En hij krijgt daar ook een zekere vergoeding voor". Voor de patiënt is het trouwens wel gratis, mits voorschrift.
Het pilootproject werd een jaar geleden geëvalueerd. Toen waren al 6.527 mensen begonnen met het afbouwprogramma. Van deze patiënten startte 57 procent met het 10-stappenprogramma. 13,9 procent met het 7-stappenprogramma en 29,1 procent met het 5-stappenprogramma.
In totaal zijn nu meer dan 11.000 mensen ingeschreven. Nu wordt het dus een definitief programma, waarvoor op jaarbasis 878.000 euro voorzien is binnen het RIZIV-budget.
Of het op de langere termijn ook een effect heeft, is afwachten. "Je moet natuurlijk hopen dat mensen niet herbeginnen. Maar wat we horen van de apothekersbond, is dat die mensen toch niet terugkomen om opnieuw slaapmedicatie te kopen", zegt de minister.
