Vandaag komen de 27 Europese regeringsleiders opnieuw bijeen in Brussel voor hun klassieke 'lentetop' over economische thema’s. Maar die thema's worden helemaal overschaduwd door de oorlog in Oekraïne en de gesprekken tussen de VS en Rusland over een staakt-het-vuren. De Oekraïense president Zelensky zal de Europeanen ook debriefen over het gesprek dat hij had met Trump. Wat mogen we van de top verwachten?
Wat na het telefoongesprek tussen Trump en Poetin? Europese leiders overleggen met Zelensky over het vervolg
Rob Heirbaut
Gepubliceerd:
Eergisteren belden de Amerikaanse president Trump en de Russische president Poetin met elkaar. Gisteren briefte Trump de Oekraïense president Zelensky. Die laatste zal dan deze voormiddag de Europese regeringsleiders via videoverbinding een stand van zaken geven. Europa staat erbij en kijkt ernaar, zo lijkt het wel.
De Europese reacties op het gesprek tussen Trump en Poetin, en de voorlopig magere resultaten waren erg voorzichtig. Het duurde 20 uur eer Europees Raadsvoorzitter Antonio Costa een reactie postte op X. Gisteravond, na een gesprek met Zelensky, was Costa al wat positiever.
Wapens blijven leveren, tegen de wil van Poetin
De Europese regeringsleiders gaan alleszins niet in op de eis die Poetin na zijn gesprek met Trump de wereld instuurde. “Om verdere escalatie van de oorlog te vermijden, moet alle buitenlandse militaire hulp aan Oekraïne worden stopgezet”, liet het Kremlin weten.
Europa blijft Oekraïne steunen, zo staat er in de ontwerpverklaring van de Europese regeringsleiders te lezen, ook op militair vlak. Het doel blijft om Oekraïne in een zo sterk mogelijke positie te brengen.
Militaire versterking van Oekraïne is ook een onderdeel van het plan van de Europese Commissie om de defensie van Europa zélf te versterken. Tegen 2030 wil Europa klaar zijn om zelf een Russische militaire dreiging te kunnen afhouden.
Voorlopig geen 40 maar 5 miljard voor Oekraïne
Europese landen gaven de voorbije 3 jaar al bijna 50 miljard euro militaire steun aan Oekraïne. Een plan van EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas om nog eens 20 of zelfs 40 miljard euro in te zamelen bij de lidstaten, is na hevige kritiek van enkele EU-lidstaten serieus afgezwakt.
Kallas wou dat landen aan het hulppakket zouden bijdragen volgens een verdeelsleutel op basis van hun rijkdom (uitgedrukt in BBP, de geldwaarde van hun economie). Veel grote landen, maar ook ons land, staan daar niet voor te springen. Ze stelt daarom nu voor om alvast van start te gaan met de aankoop van 2 miljoen artilleriegranaten voor Oekraïne, ter waarde van 5 miljard euro.
Steun van alle EU-landen, behalve (opnieuw) Hongarije
Net zoals 2 weken geleden zal Hongarije ook deze keer de Europese steunverklaring aan Oekraïne niet goedkeuren. Het wordt dus een tekst van 26 landen, en niet van “de Europese Raad”.
Hongarije geeft al sinds de Russische invasie geen militaire steun aan Oekraïne. Het is erg enthousiast over de gesprekken tussen Trump en Poetin. Gisteravond zei de Hongaarse premier Orban nog aan journalisten in Brussel dat Europa maar één ding moet doen: volle steun geven aan de poging van Trump om voor vrede te zorgen.
De 26 andere landen hebben hun twijfels of de aanpak van Trump wel tot een duurzame en (voor Oekraïne) rechtvaardige vrede zal leiden. De andere Europese landen doen geen poging meer om de steun van Hongarije te krijgen, als het over Oekraïne gaat. Dat er dan geen unanieme slottekst is van de Europese Raad, nemen ze erbij.
Hongarije kan EU-sanctiebeleid tegen Rusland opblazen
Andere koek wordt het wanneer Hongarije zijn veto gebruikt om de verlenging van sancties tegen Rusland tegen te houden. De sancties moeten elke 6 maanden unaniem, door alle 27 landen verlengd worden, anders verdwijnen ze. Hongarije heeft er al enkele keren mee gedreigd om tegen de verlenging te stemmen. De laatste keer vorige week.
Cruciaal zijn de sancties op tegoeden van de Russische Centrale Bank, die sinds de Russische invasie in Oekraïne door de EU en de VS bevroren zijn. Europa blokkeert zo ongeveer 200 miljard euro Russisch geld. Een beslissing die in januari verlengd werd tot juli.
Wat echter indien Trump de komende weken, als onderdeel van een deal met Poetin, beslist om de bevroren Russische tegoeden in de VS vrij te geven? Gaat Hongarije dan in juli de verlenging van de Europese sanctie op de Russische tegoeden in Europa blokkeren?
Geen inbeslagname van bevroren Russische tegoeden
In de verklaring van de 26 andere EU-landen staat dat zij de tegoeden pas willen vrijgeven wanneer Rusland zijn oorlog tegen Oekraïne stopzet, en Oekraïne vergoedt voor de aangerichte schade. Uit de houding van Poetin valt niet af te leiden dat dit snel zal gebeuren, misschien zelfs nooit. Voor de 26 EU-landen kunnen de bevroren Russische tegoeden een belangrijke hefboom zijn om een plaats te krijgen aan de onderhandelingstafel. En zolang ze bevroren zijn, leveren ze bovendien nog veel geld op, dat gebruikt wordt om Oekraïne te steunen.
Het idee om de tegoeden in beslag te nemen en aan Oekraïne te schenken, lijkt daarmee van tafel. België was hier helemaal geen voorstander van. De meeste tegoeden zijn immers geblokkeerd door Euroclear, een Belgisch bedrijf. Ons land was bang voor de juridische en financiële implicaties van een ondoordachte inbeslagname. Als Euroclear over de kop gaat, dreigt dit de Belgische staat met een gigantische factuur op te zadelen.
De vraag is nu echter: kan er een manier gevonden worden om de Russische tegoeden ook zonder Hongaarse steun langer te blijven blokkeren? De meest verregaande manier om een Hongaars veto te omzeilen, is het stemrecht afnemen van Hongarije. Iets waar vorig jaar nog voor gepleit werd, in een resolutie van het Europees Parlement.
