Hoe diefstal van 15 euro en gouden ring leidde naar schokkende filmpjes van mishandelingen van kwetsbare bewoners in 7 zorginstellingen 

Het leek een gewone diefstal. Een van de bewoners van het woonzorgcentrum Meerspoort in Oudenaarde had op 7 maart gemerkt dat er iets weg was uit haar kamer. Een gouden ring en 15 euro, volgens de schepen van Ouderenzorg Elisabeth Meuleman (Groen). 

Via een analyse van het badgesysteem kwam er al snel een verdachte in beeld: een jobstudent van 18. "Dat was gemakkelijk", vertelde toenmalig directeur Geert Leliaert in maart aan VRT NWS (intussen is hij in de nasleep van de mistoestanden zelf ontslagen). "We wisten welke dag en welk uur het was en zo konden we zien wie er daar in de kamer geweest was. We konden dat herleiden tot één persoon, en hebben dat doorgegeven aan de politie."

Case closed? Verre van. Toen de politie de gsm van de 18-jarige jobstudent uitlas, kwamen er veel schokkendere feiten aan het licht. Bij het uitlezen van zijn smartphone stuitte de politie immers op een twintigtal verontrustende filmpjes. Hierop was te zien hoe kwetsbare en hulpbehoevende bewoners werden blootgesteld aan agressie en vernedering. Volgens onze informatie gaat het over slaan, spuwen, vernederen, leugens vertellen en die hernemen, rook uitblazen in het gezicht van bewoners enzovoort. 

Ook de broer van de eerste verdachte, een personeelslid van hetzelfde woonzorgcentrum, kwam in het vizier van de politie. "De politie kwam hier binnen, op een overdrachtmoment waar alle collega's bij waren", zegt Leliaert. "Tot op dat moment hadden we geen zicht op wat er juist gebeurd was."

Om de slachtoffers te identificeren kreeg de toenmalige directeur 50 screenshots voorgeschoteld, en zo herkende hij zeven bewoners. 

Er kwamen nog twee andere verdachten in beeld, een van die twee is de vriendin van een van de broers. De vierde is een vriend van een van de broers. Alle vier zijn ze aangehouden voor diefstal, onterende behandeling en voyeurisme.

Het onderzoek deinde al snel uit, en in de weken die volgden, kwamen meer woonzorgcentra en meer slachtoffers in beeld.

In Meerspoort had de toenmalige directeur immers zo'n 50 screenshots voorgeschoteld gekregen en hij herkende "slechts" 7 bewoners. Dat betekende dus dat er ook in andere instellingen slachtoffers gemaakt moesten zijn. 

De politie zette de afgelopen weken dan ook alles op alles om alle slachtoffers te identificeren door te kijken waar de verdachten allemaal stage liepen en/ of gewerkt hebben. Ze maakten screenshots van alle video's om zo via de directeurs van de getroffen instellingen te achterhalen wie de slachtoffers waren. 

Twee maanden na de start van het onderzoek is de ware omvang volgens onze informatie nu helemaal duidelijk. 22 slachtoffers konden geïdentificeerd worden. Stuk voor stuk kwetsbare mensen, die een beperking hadden of bijvoorbeeld met dementie kampten. 

In totaal werden er zeven zorginstellingen getroffen: vier woonzorgcentra, twee ziekenhuizen en één instelling waar mensen met een beperking verblijven. 

In de ziekenhuizen AZ Oudenaarde en AZ Glorieux in Ronse werden in totaal vier slachtoffers gemaakt. De 18-jarige verdachte liep vorig jaar stage in Oudenaarde, en dit jaar nog in Ronse. 

Ook in het woonzorgcentrum Sint-Franciscus in Opbrakel maakt hij slachtoffers, twee mensen die dementerend zijn. Een van de slachtoffers wordt op de beelden getreiterd, het andere slachtoffer werd gefilmd en belachelijk gemaakt terwijl ze op de wc zit. 

Zijn broer zou dan weer toegeslagen hebben in het woonzorgcentrum De Samaritaan in Nukerke, waar opnieuw twee bewoners het slachtoffer werden. "Ze waren niet weerbaar, beseften niet wat er gebeurde en konden dat ook niet melden", vertelde directeur Wim Wijbaillie toen het nieuws naar buiten kwam. In de video's ging het volgens hem niet om fysiek geweld, wel om getreiter. "De bewoners werden belachelijk gemaakt en gefilmd terwijl ze aan het sukkelen waren."

De beelden die in de Samaritaan gemaakt werden, dateren al van september 2023. Dat wijst erop dat het schandaal al een hele poos aan de gang was. 

In De Branding in Kortrijk werd één video opgenomen, door een 21-jarige jobstudente, die een relatie heeft met de 18-jarige verdachte. De verdachte had voordien al een stage gedaan in de zorginstelling. Op de beelden zou ze een bewoonster van middelbare leeftijd een klap geven. Ze zou verklaard hebben dat ze een zware dag had en dat de bewoonster kort ervoor aan haar haar getrokken had. 

"De bewoonster heeft veel zorg nodig en is niet in staat geweest om dit zelf naar buiten te brengen", vertelde Tim Vannieuwenhuyse van De Branding vorige week aan onze redactie. "Dat maakt het eigenlijk nog schrijnender en verwerpelijker. Ze heeft een gemakkelijk slachtoffer gekozen."

De laatste getroffen instelling was het woonzorgcentrum Het Mariahuis in Gavere. Met de hulp van de directie kon de politie daar zes slachtoffers identificeren. De 19-jarige verdachte zou daar tussen mei 2024 en maart 2025 een vakantiejob gedaan hebben. 

De verdachten van de feiten zijn piepjong - allemaal tieners of twintigers. Het onderzoek begon met een jongen van 18. Hij was op het moment van de feiten jobstudent in het woonzorgcentrum Meerspoort. Ook zijn broer van 20 zou betrokken zijn. Die werkte vast in dienst in het woonzorgcentrum. "Hij had aanvankelijk een succesvolle stage doorlopen, dan was hij aangenomen als jobstudent en van daaruit werd hij vast in dienst genomen", schetst Meuleman. 

Het ongeloof in het woonzorgcentrum is groot, vertelde ook Leliaert. "Bewoners zeiden: "Allee dit kan toch niet, we komen die elke dag tegen". Het contrast tussen hoe we hen kennen en wat de feiten zijn, is heel groot. Die jongens waren altijd behulpzaam, empathisch, kwamen altijd op tijd, er was niets op aan te merken."

De twee werden onmiddellijk ontslagen en de stad bekijkt welke verdere stappen er nog genomen kunnen worden. "We hebben ons alvast burgerlijke partij gesteld in dit dossier en werken actief mee aan het onderzoek", klinkt het. 

De twee andere verdachten zijn een man van 19 en een vrouw van 21. 

Die laatste heeft een relatie met de 18-jarige verdachte. Zij heeft de video in De Branding gemaakt, waar ze eerste een stage deed en vervolgens als jobstudente aan de slag was. "Ze deed dat zeer goed, er was geen vuiltje aan de lucht. We vielen volledig uit de lucht, wat het voor ons nog pijnlijker maakt", vertelde Vannieuwenhuyse. De jonge vrouw werd op staande voet ontslagen. "Een carrière in de zorgsector mag ze vergeten." 

De 19-jarige verdachte zou een vriend van een van de broers zijn. 

De drie mannen zitten nog altijd in de cel, de raadkamer heeft hun aanhouding tot nu toe telkens verlengd. De vrouw mocht de gevangenis begin april verlaten met een enkelband. 

Het onderzoek loopt nog altijd verder, al zijn volgens onze informatie nu alle slachtoffers wel geïdentificeerd. 

Daarnaast buigt ook het Departement Zorg zich over de zaak. Onder meer in Meerspoort werd intussen al een inspectie uitgevoerd. Daaruit bleek onder meer dat er geen interne procedure bestaat over hoe er wordt omgegaan met grensoverschrijdend gedrag. De inspectie legde daarom onmiddellijk enkele maatregelen op. 

Volgens het Departement Zorg werden er eerder al twee medewerkers ontslagen voor gelijkaardige feiten. Waarover dat precies ging, is niet duidelijk. Intussen heeft de stad Oudenaarde de directeur wel aan de kant geschoven. Volgens de stad was er een vertrouwensbreuk en was "een nieuwe start nodig". 

Ook in De Branding werd er al zo'n extra inspectie uitgevoerd, maar volgens minister Gennez kwamen daar geen elementen uit die onmiddellijke opvolging vereisen. 

Politiek heeft het hele onderzoek ook weerklank gekregen. "Rotte appels die criminele feiten plegen, we zullen dat nooit 100 procent kunnen uitsluiten", besluit Vlaams minister Caroline Gennez in de Commissie Welzijn op 25 maart. "We moeten en kunnen wel meer doen om dat te voorkomen, om de veiligheid van al onze ouderen in al onze woonzorgcentra te garanderen. Met strengere controles, strengere inspecties en door nog korter op de bal te spelen."