Vlaanderen heeft te weinig sociale woningen. Dat staat in een streng rapport van het Europees Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa over het Vlaamse woonbeleid. Dat werd opgemaakt nadat Woonzaak, een initiatief van een 70-tal Vlaamse sociale organisaties die een ambitieuzer Vlaams woonbeleid proberen af te dwingen, een klacht had ingediend. Het rapport kan niets afdwingen, maar na verloop van tijd zal de situatie in Vlaanderen op basis hiervan wel geëvalueerd worden.
Slecht rapport voor Vlaams woonbeleid: "Vlaanderen heeft te weinig sociale woningen"
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Het Europees Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa schrijft in een 66 pagina's tellend rapport dat het Vlaams Gewest "een oneerlijk en inefficiënt huisvestingsbeleid heeft gevoerd, gebaseerd op steun voor huiseigendom, dat niet voldoet aan de doelstelling van een gecoördineerde aanpak om de toegang tot huisvesting te bevorderen om armoede en sociale uitsluiting uit te roeien".
Woonzaak is een groep van een 70-tal organisaties die in 2021 een klacht ingediend heeft bij het Europees Comité voor Sociale Rechten. Dat gebeurde vanuit de overtuiging dat het Vlaamse woonbeleid niet beantwoordt aan de bepalingen van het Herziene Europees Sociaal Handvest (ESH-1996). De Vlaamse overheid kreeg de kans om haar beleid te verdedigen, maar in het rapport van 17 oktober 2024 , dat net gepubliceerd is, besluit het Comité dat Vlaanderen het ESH schendt op diverse punten.
Woonzaak kloeg in 2021 onder meer aan dat er veel te weinig sociale woningen zijn in Vlaanderen en riep op om meer huurtoelage te voorzien voor de private huurmarkt. Volgens hen deed de Vlaamse regering te weinig om de woningcrisis aan te pakken.
"De huurprijs ligt op de private huurmarkt veel te hoog en de woningkwaliteit die daartegenover staat, is veel te laag", klonk het toen. "Bovendien maken nogal wat huisbazen bezwaren bij kandidaat-huurders met bijvoorbeeld een migratieachtergrond."
Woonzaak tevreden met rapport
Woonzaak krijgt nu op veel punten gelijk en is tevreden met het rapport. "Ze tikken Vlaanderen zeker sterk op de vingers, met name wat betreft de situatie op de private huurmarkt, onvoldoende handhaving van het discriminatieverbod, onvoldoende controle op kortetermijnhuurcontracten, het onvoldoende aanpakken van discriminatie, geen coherent beleid voor daklozen en vooral een gebrekkig aanbod van sociale woningen", legt Hugo Beersmans van Woonzaak uit aan VRT NWS.
Het Europees Comité ziet in Vlaanderen nog steeds een gebrek aan inspanningen voor de bouw van sociale woningen, terwijl ook de nodige ondersteuning op de private huurmarkt uitblijft. Het stelt bovendien vast dat er te weinig gebeurt om dak- en thuisloosheid op te lossen.
Dat er te weinig sociale woningen zijn, heeft ook grote problemen op de private huurmarkt tot gevolg
Hugo Beersmans van Woonzaak
Al jaren is slechts 6 procent van het totale aantal beschikbare woningen in Vlaanderen een sociale woning, wat bijzonder laag is in vergelijking met onze buurlanden en andere regio's. Het Comité stelt vast dat een inhaalbeweging uitblijft, terwijl de wachtlijst blijft groeien. Het aantal sociale woningen zou naar 14 procent (en in de steden 20 procent) moeten stijgen om aan de vraag te voldoen.
Momenteel wonen er volgens Woonzaak in Vlaanderen 160.000 gezinnen in sociale woningen en staan er nog eens ruim 170.000 op de wachtlijst. "Daarnaast zijn er nog eens 80.000 mensen die in principe voor een sociale woning in aanmerking komen, maar zelfs niet op een wachtlijst staan", zegt Hugo Beersmans. "In totaal gaat het dus om 250.000 gezinnen."
"Dat er te weinig sociale woningen zijn, heeft ook grote problemen op de private huurmarkt tot gevolg", legt Beersmans uit. "Al wie in een sociale woning zou moeten kunnen, maar daar niet in slaagt, moet dan een plaats vinden op de private huurmarkt. De betaalbaarheid en de kwaliteit van woningen zijn daar een groot probleem."
"Zinvolle uitgangspunten in beleidsnota minister van Wonen"
Woonzaak erkent dat de beleidsnota van Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit) voor deze regeerperiode een aantal zinvolle uitgangspunten bevat, maar verwacht op korte termijn al extra maatregelen in de strijd tegen dak- en thuisloosheid en tegen discriminatie.
"De bevoegde minister heeft zelf in haar beleidsnota al enkele elementen gezet die in de richting gaan van wat Europees comité gezegd heeft", zegt Hugo Beersmans. "Bijvoorbeeld de aandacht die zij besteedt aan een aantal instrumenten om sociale woningbouw vooruit te helpen, naast de 6 miljard euro die voorzien is. Zij voorziet ook overleggroepen om aan procedures te werken."
Woonzaak wil dat de minister van Wonen en de voltallige Vlaamse regering, in dialoog met de organisaties op het terrein, een toekomstbestendig woonpact sluiten dat het recht op wonen centraal stelt en een effectief antwoord biedt op de opmerkingen van het Europees Comité voor Sociale Rechten.
Dit rapport kan trouwens niets afdwingen, maar na verloop van tijd zal de situatie in Vlaanderen op basis hiervan wel geëvalueerd worden.
