Het aantal zorgvolmachten dat in ons land wordt aangevraagd bij de notaris is op 3 jaar tijd zo goed als verdubbeld, van 68.000 naar meer dan 120.000 documenten in 2024. Met een zorgvolmacht mag iemand in jouw plaats alle belangrijke beslissingen nemen, wanneer je dat zelf niet meer kunt. Notaris Bart Van Opstal legt uit hoe dat werkt. "Een zorgvolmacht moet je geven aan iemand die je voor de volle 100 procent vertrouwt. Het is eigenlijk een blanco cheque. Wij raden het soms af, omdat wij misbruik vermoeden."
Steeds meer mensen laten zorgvolmacht opstellen: "Zonder mocht ik niet eens nieuwe koelkast kopen zonder toestemming van vrederechter"
Els Kesteleyn
Gepubliceerd:
Xavier Taveirne is jouw consumentenman. Hij presenteert elke werkdag tussen 9 uur en 10 uur 'WinWin' op Radio2. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Een zorgvolmacht is een contract waarmee je iemand anders de toestemming geeft om in jouw naam belangrijke beslissingen te nemen, wanneer jouw gezondheid dat niet meer toelaat. Bart Van Opstal van de Belgische notarisfederatie geeft een voorbeeld van zo een situatie: "Stel dat iemand in coma gaat en niet meer kan communiceren. Met een zorgvolmacht kon die persoon vooraf iemand het vertrouwen geven om vanaf dat moment in zijn naam beslissingen te nemen. Die beslissingen kunnen zowel over je persoon als over je financiële toestand gaan."
Zorgvolmacht gaat verder dan een volmacht
Een zorgvolmacht kan ook ingezet worden in een situatie van niet meer willen. "Ouders laten hun bankzaken op latere leeftijd graag over aan zoon of dochter omdat ze digitaal niet meer mee zijn, bijvoorbeeld. Als je op dat moment een zorgvolmacht aanvraagt, loopt die ook door als je later zou dementeren. Bij een gewone volmacht stopt die mogelijkheid zodra je als onbekwaam wordt beschouwd."
De meeste mensen willen een zo ruim mogelijke zorgvolmacht toekennen aan hun vertrouwenspersoon. "Daarom is het ook vaak een lang document. In principe kan je de inhoud ervan zelf bepalen. Meestal wordt het opgesplitst in 2 luiken. Enerzijds omvat het alles wat gebonden is aan de persoon, zoals medische beslissingen of de organisatie van een assistentiewoning. Anderzijds gaat het over het zakelijke: bankzaken, financiële beslissingen, eigendom."
Meestal tussen partners of ouders en kind
Meestal wordt een zorgvolmacht opgesteld tussen partners en tussen kinderen en ouders. "Ik vergelijk het altijd met een voetbalwedstrijd. Bij een zorgvolmacht zitten je kinderen op de bank. Ze spelen niet, maar ze staan wel klaar. Als beide ouders ziek worden, kunnen zij invallen en beslissingen nemen in naam van hun ouders."
Een zorgvolmacht is gebaseerd op 100 procent vertrouwen. Wij houden mensen soms tegen als wij voelen dat er misbruik kan optreden
Bart Van Opstal, Belgische notarisfederatie
100 procent vertrouwen is de basis
Vertrouwen is essentieel, zegt Van Opstal. "We moeten mensen soms tegenhouden. Mensen die geen familie of kinderen hebben, maar een kennis willen naar voren dragen als zorgvolmachthebber, waarvan wij aanvoelen dat hun band niet sterk genoeg is. We raden dat af. Een zorgvolmacht kan ook misbruikt worden in handen van de verkeerde mensen."
Wanneer maak je dat in orde?
Je moet ervoor zorgen dat je de beslissing om een zorgvolmacht op te stellen, niet te laat neemt. Je moet nog in staat zijn om ze te maken. "Het is te laat als iemand bijvoorbeeld dement is. Hoe vroeger je eraan begint, hoe meer zekerheid je opbouwt. Dus als veertiger of vijftiger die beslissing nemen, is niet te vroeg."
Geen zorgvolmacht, maar wel bewindvoering
Wat gebeurt er in een situatie waarbij een partner of ouder niets meer zelf kan beslissen, maar er vooraf geen zorgvolmacht is opgesteld? "Dan treedt de formule van de gerechtelijke bewindvoering in werking. De vrederechter duidt een bewindvoerder aan om de gelden te beheren in naam van die persoon. Elke beslissing, zoals een uitgave, moet de bewindvoerder dan eerst voorleggen aan de vrederechter."
Dat kan tot moeilijke situaties leiden. Lu's echtgenoot kreeg een paar jaar geleden verschillende hersenbloedingen na elkaar, vertelt ze in het consumentenprogramma 'WinWin' op Radio2. "Hij kon niet meer praten en ik kon plots niet meer aan zijn rekeningen. Voor alles, van nieuwe kleren tot een nieuwe bril voor hem, maar ook voor de herstelling van ons dak of een nieuwe koelkast, moet ik een aanvraag indienen bij de bewindvoerder. Waarom mag ik mijn eigen man zijn geld niet beheren? Dat is toch niet eerlijk?"
In de praktijk komt het erop neer dat ze alles voorschiet, en het geld een drietal maanden later ontvangt via de bewindvoerder, na een goedkeuring van de vrederechter.
Een zorgvolmacht is een blanco cheque die je aan iemand geeft
Bart Van Opstal, Belgische notarisfederatie
"In het geval van Lu is de gerechtelijke bewindvoering van kracht", legt Van Opstal uit. "Die regeling is bedoeld om de onbekwame persoon in kwestie te beschermen. Het is dus een nobele regeling, maar in de praktijk is het vaak frustrerend, vooral tussen man en vrouw."
Hoeveel kost een zorgvolmacht?
Beperkte zorgvolmachten kan je zelf opmaken. Het document moet wel geregistreerd worden, anders heeft het geen werking. Het is aangeraden dat te doen bij een notaris om zeker te zijn dat alles in orde is. Dat kost je dan 25 euro.
Zodra je materiële zaken in orde wil maken, bijvoorbeeld over het verkopen van eigendom, dan heb je wel altijd een notariële akte nodig. En die is niet goedkoop. "Wij moeten ook goed uitleggen wat je precies gaat doen en wat de gevolgen zijn. Want in principe is het een blanco cheque die je aan iemand geeft. Als het vertrouwen er na verloop van tijd niet meer zou zijn, kan je er altijd uitstappen."
De tarieven en het ereloon voor de notaris om een zorgvolmacht op te stellen liggen vast. "Het basisbedrag is 211 euro, daar komen dan nog btw, registratierechten, dossierkosten en het recht op geschriften bovenop. In totaal moet je rekenen op een bedrag tussen de 500 en 600 euro."
