Donald Trump en Vladimir Poetin bellen elkaar, hoe verloopt een gesprek tussen zulke wereldleiders?

Het gesprek tussen Trump en Poetin is nu al omgedoopt tot hét telefoontje van het jaar. Zal Poetin instemmen met het staakt-het-vuren en kan Trump zo zichzelf een pluim opsteken of wordt het een 'njet' en zijn de vredesonderhandelingen tot nu toe mislukt? Het belang van dat gesprek is dus niet te onderschatten. Het is ook aan Trump om aan te tonen dat zijn relatie met Poetin wel degelijk sterk is, zoals hij al eerder heeft beweerd.

Gisteren bevestigde Dmitri Peskov, de woordvoerder van het Kremlin, dat het gesprek zou plaatsvinden. "Dat wordt momenteel voorbereid." Zo geeft Peskov meteen een kleine inzage in het gesprek. Namelijk, het belang van de voorbereiding.

Hoe complexer het gesprek, des te meer voorbereiding nodig is voor beide partijen om inhoudelijk helemaal mee te zijn, maar ook om op te stellen welke voorwaarden of rode lijnen er zijn. "Men probeert te anticiperen op de punten die president Poetin vermoedelijk zal willen maken", vertelt de voormalige Belgische ambassadeur in de VS Johan Verbeke.

Zo'n telefoongesprek moet je vergelijken met een onderhandeling. Een goede voorbereiding is dus essentieel om te krijgen wat je wil.

Zowel president Trump als president Poetin wordt daarvoor bijgestaan door een team van adviseurs. Dat zijn meestal mensen met heel veel kennis over het thema.

De Amerikaanse president Trump wordt zo bijgestaan door de NSC, de Nationale Veiligheidsraad, maar ook door experten binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken of inlichtingendiensten. Hetzelfde geldt voor de Russische president Poetin.

Zij adviseren wat het beste standpunt zou zijn voor de VS of voor Rusland en geven advies over mogelijke antwoorden. Het is trouwens gangbaar dat beide teams met elkaar overleggen om het gesprek voor te bereiden. "Hoe intens die contacten in dit geval zijn, is niet duidelijk. Maar het feit dat de presidenten met elkaar zullen spreken, wil ook zeggen dat hun medewerkers met elkaar overleggen", zegt Verbeke.

"Er ligt een script klaar", aldus Verbeke. "Ik denk dat Trump weet wat Poetin min of meer zal zeggen en omgekeerd, maar Poetin kan altijd met een verrassingselement op de proppen komen waarop de Amerikanen zich niet hebben voorbereid."

Daarnaast worden ook praktische zaken in orde gebracht, zoals het opzetten van de beveiligde communicatiesystemen. Het is van belang dat niemand ongewild kan meeluisteren met het gesprek. Trump werd tijdens zijn vorige termijn nog bekritiseerd omdat hij een telefoon gebruikte die niet beveiligd  was. "Te onhandig" bestempelde de president toen die protocollen.

Tijdens het gesprek zelf, het moment suprême, is er eerst sprake van een formele begroeting. Die begint bij het contact leggen tussen het Witte Huis en het Kremlin. Dat gebeurt door een medewerker. "Dat kan zo simpel zijn als: mijn president wil spreken met uw president", zegt Stephen Yates, een voormalige Amerikaanse adviseur aan BBC.

Eenmaal dat de verbinding is gelegd, zijn de beide presidenten met elkaar in contact. Dan is er nog de kwestie van de voertaal.

Engels is één van de meest gesproken talen ter wereld, ook Poetin kan een aardig woordje Engels, maar hij kiest ervoor om in formele contexten toch in zijn eigen moedertaal te spreken: Russisch.

De Amerikaanse president Trump spreekt geen Russisch. Zelfs als Trump dat zou kunnen, kiezen wereldleiders er meestal voor om zulke gesprekken in hun eigen moedertaal te voeren. 

"Soms gaat het om nationale trots, maar meestal willen ze ook misverstanden vermijden", zegt Kevin Hendzel, een voormalige tolk van het Witte Huis. Daarom hebben beide partijen tolken als Hendzel klaarstaan die meeluisteren met het gesprek en meteen het gesprek vertalen.

Die tolken moeten een uitgebreid screeningsproces doorstaan. Hun verleden wordt doorgespit en ze moeten zelfs leugendetectortesten tot een goed einde brengen.

Daarnaast is er volgens Verbeke ook een voordeel voor Poetin om een tolk in te schakelen. "Zo kan hij alles twee keer horen, omdat hij zowel Engels als Russisch begrijpt. Hij kan rustig alles assimileren en verteren, terwijl Trump het maar één keer hoort." Trump heeft daar volgens Verbeke een "competitief nadeel".

Naast de tolken luisteren soms ook adviseurs of ministers mee om last minute advies te geven bij complexe gesprekken. "Anderen doen dat liever in besloten kring", weet Verbeke. Volgens hem gaat het dan om één of twee personen die de president bijstaan.

Zo'n gesprek kan wel even duren. Het vorige gesprek tussen Trump en Poetin nam maar liefst 90 minuten in beslag, maar soms kunnen zulke gesprekken zelfs langer duren.

Eenmaal aan het einde van het gesprek, is er de formaliteit om elkaar te bedanken voor het gesprek. Alle inhoud is bijgehouden in notities die achteraf worden omgezet tot een officieel verslag. Dat verslag wordt dan weer gedeeld met de medewerkers en ministers die betrokken zijn bij het gespreksonderwerp.

Tegelijkertijd buigt de persdienst zich over een mogelijke presidentiële persverklaring. Soms geeft de woordvoerder wel al mee dat het gesprek gedaan is. Af en toe lekken er dan ook inhoudelijke zaken naar de pers, vaak via anonieme bronnen. 

Tijdens een persconferentie geven de presidenten of hun woordvoerder een woordje uitleg na het gesprek met de resultaten. Of ze daarbij het achterste van hun tong laten zien en alle details zullen vrijgeven, dat is koffiedik kijken.

Soms publiceert het Witte Huis het volledige gesprek enkele weken of maanden nadien. Daarnaast gebeurt het ook dat kranten het volledige gesprek lekken, zoals The Washington Post eerder al heeft gedaan bij de telefoongesprekken van Trump.