Zuid-Afrikaanse ambassadeur "niet langer welkom" in Verenigde Staten na opmerkingen dat Donald Trump 'witte heerschappij' aanmoedigt

Een brief van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken aan de Zuid-Afrikaanse ambassadeur in het land is duidelijk: Ebrahim Rasool moet het land verlaten. Rasool dient al lange tijd als ambassadeur in de VS. Hij werkte er tussen 2010 en 2015 en was sinds dit jaar opnieuw aangesteld.

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa noemt de beslissing "betreurenswaardig", maar hoopt dat de diplomatieke banden met Amerika er niet onder zullen lijden. "Zuid-Afrika blijft zich inzetten om een wederzijds voordelige relatie met de Verenigde Staten te onderhouden", klinkt het.

De beslissing volgt op een speech van Rasool aan een denktank in Johannesburg. Tijdens die speech zegt de ambassadeur onder meer dat de Amerikaanse president Donald Trump "een beweging van white supremacy (oftewel: witte suprematie, blanke overheersing, red.) mobiliseert tegen de heersende machten in binnen- en buitenland".

Voor die bewering verwijst Rasool naar de steun van Tesla-baas Elon Musk aan het Britse UK Reform van Nigel Farage, of de aanmoedigingen van vicepresident JD Vance aan het adres van de radicaal-rechtse Alternative für Deutschland. Met 'Make America Great Again' speelt Trump volgens de ambassadeur in op een "supremacistisch instinct" dat leeft.

Rasools woorden schieten in het verkeerde keelgat bij de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. In een bericht op het socialemediaplatform X noemt hij de ambassadeur een "racistische politicus die Amerika en de president haat". Daarom verklaart Rubio hem persona non grata. "We hebben niets meer met hem te bespreken."

Het is niet de eerste keer dat de spanningen tussen de Amerikaanse en Zuid-Afrikaanse regeringen oplopen. Sinds de start van Trumps tweede termijn hebben de 2 landen het steeds moeilijker om raakvlakken te vinden.

Trump liet zich al meermaals negatief uit over een nieuwe Zuid-Afrikaanse wet, die het voor de staat mogelijk maakt om land op te eisen zonder de eigenaar te compenseren "als dat in het algemeen belang gebeurt". Die wet zou voornamelijk witte Zuid-Afrikanen viseren, omdat zij nog steeds het merendeel van de landbouwgrond in handen hebben.

De Amerikaanse president noemde de wet "oneerlijk en immoreel". Als reactie ondertekende hij een presidentieel besluit om steun te bieden aan "Afrikaners (afstammelingen van Europese kolonisten, red.) die het slachtoffer zijn van onrechtvaardige rassendiscriminatie". Hij schrapte ook Amerikaanse steun aan hulpprogramma's, zoals de Zuid-Afrikaanse tak van het President’s Emergency Plan for AIDS Relief (PEPFAR). 

Daarnaast heeft Zuid-Afrika volgens de regering-Trump ook te nauwe banden met vijanden van de Verenigde Staten. Daarbij werd onder meer verwezen naar de rechtszaak die Zuid-Afrika tegen Israël heeft opgestart bij het Internationaal Gerechtshof. Zuid-Afrika beschuldigde Israël al meermaals van genocide in de Gazastrook.

Zuid-Afrika zou zich ook niet hard genoeg opstellen tegen andere tegenstanders van Amerika, zoals Iran en China. Dat is niet alleen een standpunt van Trump: ook de regering-Biden frustreerde zich over de positie die Zuid-Afrika op het wereldtoneel innam. In 2023 - 1 jaar na de start van de oorlog in Oekraïne - organiseerde het land bijvoorbeeld militaire oefeningen met Rusland en China.