Naast Portugal gaat nu ook Canada de aankoop van F-35-gevechtsvliegtuigen uit de VS heroverwegen. De nieuwe Canadese premier Mark Carney twijfelt of de aanschaf van die gevechtsvliegtuigen op dit moment "de beste investering voor Canada" is, nu de relatie met de Verenigde Staten onder druk staat.
Dat Donald Trump als president van de VS ermee dreigt om buurland Canada in te lijven en hoge importheffingen heeft ingevoerd op producten uit Canada, dreigt nu ook een bom te leggen onder het grote contract dat Canada sloot om F-35-straaljagers te kopen uit de VS.
Een paar uur na zijn beëdiging heeft Carney aan zijn minister van Defensie gevraagd om te kijken naar het contract dat Canada heeft gesloten met de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed Martin. Na jaren van uitstel sloot Canada in 2023 een contract om 88 F-35-gevechtsvliegtuigen te kopen in de VS.
Het gaat om een deal ter waarde van 19 miljard Canadese dollar, omgerekend 12,2 miljard euro. Canada heeft al een aanbetaling gedaan voor de eerste 16 F-35’s. Die moeten begin volgend jaar geleverd worden.
Alternatieven onderzoeken
De nieuwe F-35’s moeten de verouderde luchtmacht van Canada vervangen. De Canadese vloot van straaljagers bestaat nu uit CF-18 en FA-18 Hornets. Net als onze F-16’s zijn die aan vervanging toe.
De F-35 “was de straaljager die door onze luchtmacht aangeduid werd als het platform dat ze nodig hadden, maar we onderzoeken ook alternatieven”, zo zei minister van Defensie Bill Blair in een interview met de Canadese omroep CBC . Hij voegde eraan toe dat er bekeken wordt of de Canadese luchtmacht al de bestelde F-35’s wel nodig heeft.
Twee toestellen is lastig
Blair laat doorschemeren dat de levering van volgend jaar nog zou kunnen doorgaan, maar dat er voor de rest van de vloot gekeken kan worden naar vliegtuigen van Europese leveranciers, zoals de Gripen van de Zweedse vliegtuigbouwer Saab, vroeger ook bekend van zijn auto’s.
"De premier heeft mij gevraagd om die zaken te gaan onderzoeken en om met andere partijen te praten, vooral over de mogelijkheden om straaljagers in Canada te assembleren", aldus Blair. In 2020 had Saab namelijk voorgesteld om de Gripen-straaljagers in Canada te bouwen, als het land de toestellen zou kopen.
Dat de Canadese luchtmacht met 2 verschillende straaljagers zou gaan werken is natuurlijk niet ideaal. Er zouden dan immers 2 verschillende opleidingen moeten gegeven worden aan gevechtspiloten en 2 verschillende onderhoudsprogramma’s voor de toestellen.
Hetzelfde werd ook al opgemerkt door de Belgische minister van Defensie Theo Francken (N-VA), in de discussie over de Belgische aankoop van F-35’s. België besloot in 2018 om 34 F-35’s aan te kopen.
Canada is niet het eerste land dat de aanschaf van Amerikaanse F-35's heroverweegt. Portugal liet eerder deze week al weten dat het onderzoekt of er andere opties zijn, gezien de veranderde rol van de Amerikanen en hun standpunten ten opzichte van de NAVO.
België blijft inzetten op Amerikaanse F-35-gevechtsvliegtuigen, zo verzekerde minister van Defensie Francken vorige week nog. Meer zelfs, hij wil in de toekomst nog meer F-35's aankopen. De F-35 is immers een van de meest geavanceerde gevechtsvliegtuigen ter wereld.
