Prijzen voor producten en diensten zijn gestegen sinds de coronacrisis, en zullen wellicht niet meer zakken. "En dat is niet per se slecht", zegt financieel expert Chris Sugira: "Want licht stijgende prijzen en dito lonen zijn vaak een teken van economische groei. Een klein beetje inflatie is dus goed. Maar inflatie is wél een veelkoppig monster."
Vijf jaar na lockdown: "Ja, het leven is duurder geworden, en dat blijft zo"
Els Kesteleyn
Gepubliceerd:
Xavier Taveirne is jouw consumentenman. Hij presenteert elke werkdag tussen 9 uur en 10 uur 'WinWin' op Radio2. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Niet alleen de prijzen in de supermarkt – zoals eieren, olijfolie, koffie en chocolade – zijn gestegen sinds de covid-pandemie 5 jaar geleden. Dat is ook zo voor openbare diensten, zoals trein- en busvervoer en de huizenmarkt en aannemerswerken.
Maar tegelijkertijd zijn ook de lonen gestegen. “Er is dus een algemene stijging van het prijspeil, ofwel inflatie,” zegt financieel expert Chris Sugira. “Dat is niet per se negatief, zolang het binnen beheersbare grenzen blijft.”
Inflatie is een veelkoppig monster
Inflatie is een cijfer dat aangeeft hoe sterk de prijzen gemiddeld stijgen. Daarbij wordt vooral vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. “In 2024 bedroeg de gemiddelde inflatie ongeveer 3 procent. Dat betekent dat consumentenprijzen gemiddeld 3 procent hoger waren dan in 2023”, legt financieel expert Chris Sugira uit. “Toch is de inflatie lager dan in 2022. Toen lag die rond de 10 procent in vergelijking met 2021. De prijzen stijgen dus nog, maar minder snel dan ervoor.”
Dalende prijzen wijzen op termijn op een pauze in de economische groei, ofwel deflatie
Chris Sugira, econoom en Team WinWin
Een gematigde inflatie is niet per se slecht voor de economie. Integendeel. "Het zorgt ervoor dat consumenten aankopen niet onbeperkt uitstellen, en het helpt bedrijven om investeringen rendabel te houden. De Europese Centrale Bank (ECB) streeft naar een inflatie van ongeveer 2 procent. Dat is een niveau dat wordt gezien als bevorderlijk voor prijsstabiliteit en economische groei."
Covid en Oekraïne
De te sterke stijging van de inflatie vanaf 2021 is grotendeels toe te schrijven aan een combinatie van de covid-pandemie en de oorlog in Oekraïne. “Tijdens de pandemie daalden de uitgaven van consumenten en bedrijven. Toen de economie weer op gang kwam, steeg de vraag naar goederen en diensten plots, terwijl het aanbod van grondstoffen en producten net verstoord was. Dat leidde tot prijsstijgingen.”
Wie wint of verliest bij inflatie?
Mensen met een vaste lening winnen bij inflatie. Je loon wordt geïndexeerd, maar je schuld blijft dezelfde. Dus heb je een lening aan een vast tarief, dan heb je meer geld om je schulden af te betalen.
Maar mensen die willen lenen, zullen nu hogere rente moeten betalen. Mensen die sparen verliezen bij inflatie, want door de inflatie is je geld minder waard. Als je bijvoorbeeld een briefje van duizend euro aan de kant zou leggen en de inflatie blijft 2 procent, dan is die 1.000 euro in 2036 nog maar z’n 800 euro waard. Op de site van Wikifin vind je een handige simulator: https://www.wikifin.be/nl/inflatietool
Er zit minder zout op de Tuc-koekjes en minder zeep in mijn Tahiti-douchegel
Luc, WinWin-luisteraar
Krimpflatie, graaiflatie en beknibbelflatie
Behalve over een stijgende inflatie, maken consumenten zich zorgen over fenomenen zoals krimpflatie, graaiflatie en beknibbelflatie. Luc Lambrechts uit Antwerpen: "Ik maakte een lijstje op van producten die niet alleen duurder zijn geworden, maar waar ook minder inzit: Tahiti-douchegel, tandpasta, kattensnoepjes, zelfs de Tuc-koekjes lijken minder zout te bevatten. Waarom aanvaarden we dat zo maar?"
Chris Sugira: "Als er op een product 'nieuwe formule' en 'andere verpakking' staat, dan zou het een indicatie kunnen zijn van krimpflatie. Dat is een tip die ik ook ooit gekregen heb van een consumentenexpert. Er zijn ook heel veel “kleine verpakkingen”, bijvoorbeeld een mini-colablikje voor 1 euro. In een zekere zin is dat handig, maar eigenlijk betaal je per liter veel meer dan voor een gewone cola uit blik. De enige tip die ik hier kan geven is om echt naar de prijs per eenheid te kijken om de producten te vergelijken."
Graaiflatie was niets voor niets het woord van het jaar in 2023. "Bedrijven doen wat ze moeten doen: winst nastreven. Als ze de prijzen kunnen verhogen in een algemeen klimaat van prijsstijgingen, dan kunnen ze dat doen want er is geen wet die hen dat verbiedt. Maar niet alle bedrijven doen dat, en bovendien is het moeilijk aan te tonen wanneer het echt om graaiflatie gaat en wanneer niet.
Morrelen aan ingrediënten: minder gehakt, minder olijfolie, ...
Beknibbelflatie bestaat ook nog: dat is het fenomeen waarbij producenten morrelen aan de ingrediënten, bijvoorbeeld minder gehakt in een spaghetti bolognese of gehakt van een lagere kwaliteit. "Dat is moeilijk te bewijzen, omdat producenten niet verplicht zijn aangepaste hoeveelheden aan het recept te melden, tenzij het gaat om allergenen."
"Maar zo ontdekte de Consumentenbond in Nederland wel dat het aandeel olijfolie in 'Bertolli pesto rosso' zakte van 10 naar 4 procent, de plantaardige olie in 'Becel romig' daalde van 70 naar 59 procent, het rundvlees in de bolognesesaus van winkelketen PLUS verminderde van 18 naar 11 procent. Het zijn allemaal manieren waarop merken hun eigen kosten proberen te drukken."
