Rode Kruis gaat neusspray tegen verspreiding van virussen testen bij mensen

Rode Kruis-Vlaanderen doet al meer dan 10 jaar onderzoek naar de mogelijkheden van bloed. En tijdens de coronapandemie is het met een onderzoek gestart naar een neusspray die werkt tegen de verspreiding van virussen. Vijf jaar later blijkt dat de spray heel effectief is bij proefdieren. Nu volgt dus de volgende fase: tests bij mensen en op meerdere virussen.

De neusspray werkt op basis van convalescent plasma. Dat is bloedplasma van mensen die de virusinfectie net hebben doorgemaakt en ervan hersteld zijn.

"De theorie is eenvoudig", legt professor Hendrik Feys, directeur Wetenschappelijk Onderzoek bij Rode Kruis Vlaanderen uit. "Wanneer iemand een infectie doormaakt, ontwikkelt die persoon antistoffen, die zich bevinden in het bloedplasma. Dat plasma kunnen we in de vorm van een neusspray toedienen aan anderen, nog vóór ze zelf besmet raken. Op die manier kan het virus minder snel verspreiden en winnen we tijd om vaccins te ontwikkelen."

"We gaan uiteraard testen of dat allemaal veilig is", legt Feys uit in De Ochtend op Radio 1. "Sinds januari hebben we heel goede resultaten op menselijke cellen. We hebben daar al kunnen aantonen dat het werkt. Zo is het in wetenschappelijk onderzoek altijd: je moet het opbouwen en kijken naar de veiligheid en in tweede instantie kijken we naar de werkzaamheid." 

"Tijdens de coronapandemie hebben we geleerd hoe cruciaal snelle en toegankelijke beschermingsmethoden zijn", legt Feys uit. 

"Het vaccin maken heeft toch meer dan een jaar geduurd, wat al een enorme prestatie was", benadrukt hij. "Bovendien zijn er ook heel wat mensen die niet reageren op zo'n vaccin en die dus toch nog altijd kwetsbaar zijn. En in het globale Zuiden raakten vaccins niet altijd ter plekke, ze waren te duur of er werd gehamsterd in het Westen. Onze technologie kan overal ter wereld toegepast worden." 

"Vaccins en antivirale moleculen blijven de hoeksteen van virusbestrijding, maar deze neusspray zou ons toelaten om veel sneller te schakelen bij toekomstige pandemieën. Ons onderzoek toont aan dat deze methode een effectieve aanvulling kan zijn om kwetsbare groepen en de eerstelijnsgezondheidszorg sneller te beschermen."

Na succesvolle tests op proefdieren bleek 2 jaar geleden al dat de neusspray bescherming biedt tegen het coronavirus. In de volgende fase van het onderzoek worden de tests uitgebreid naar meerdere virussen, zoals het influenzavirus (griep) en RSV (respiratoir syncytieel virus).

"Deze aanpak biedt een realistische weergave van de werking van de spray", legt professor Feys uit. "We besmetten de cellen met de virussen en voegen bij sommige cellen ook ons plasma toe. Als die minder of niet worden geïnfecteerd, weten we dat de methode werkt. De eerste resultaten zijn positief, maar het onderzoek moet volledig worden doorlopen."

Als de resultaten in de eerste en tweede fase positief zijn en dat zou tegen eind dit jaar moeten duidelijk worden, dan wordt de stap naar echte proefpersonen gezet. Over 3 jaar zou er dan een volledig resultaat moeten zijn.

Een groot voordeel van deze technologie is dat ze wereldwijd toegankelijk en snel inzetbaar is. Plasma wordt overal ter wereld ingezameld en kan lokaal verwerkt worden. "Een groot pijnpunt tijdens de coronapandemie was dat vaccins niet overal even snel beschikbaar waren", zegt Feys.

"Met deze methode kunnen we sneller schakelen en de tijd tot een vaccin overbruggen. Zo goed als elk land in de wereld heeft een bloedbank en kan plasma afnemen bij zijn bevolking. Eens je plasma hebt afgenomen van een genezen patiënt, voorzien we een relatief eenvoudig proces ter plekke om tot de spray te komen die makkelijk kan worden toegediend. Zeker op korte termijn, wanneer vaccins nog niet beschikbaar zijn, of in landen waar vaccins moeilijker te verkrijgen zijn, kan dit een enorme impact hebben."

De vooruitzichten voor deze technologie zijn positief en veelbelovend. "We weten nog niet met welk virus de volgende pandemie zal komen, maar we weten wél dat we beter voorbereid moeten zijn", aldus Feys. "Dit onderzoek brengt ons een stap dichter bij een snellere en efficiëntere aanpak van virusbestrijding."