Er is een vredesakkoord in de maak tussen Armenië en Azerbeidzjan in de Zuidelijke Kaukasus. Beide landen zijn het eens over de tekst, maar in Armenië is nog een grondwetswijziging nodig voor het akkoord kan worden ondertekend. De buurlanden leven al bijna 40 jaar op gespannen voet, vooral over de betwiste regio Nagorno-Karabach.
Na bijna 40 jaar conflict is een vredesakkoord in de maak tussen Armenië en Azerbeidzjan
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Dat er een akkoord in de maak is, is aangekondigd door Azerbeidzjan, dat 2 jaar geleden een offensief lanceerde tegen Armeense separatisten die de betwiste regio Nagorno-Karabach bestuurden.
Volgens minister van Buitenlandse Zaken Jeyhoun Bayramov van Azerbeidzjan staan beide landen op het punt om het akkoord te ondertekenen.
"Het proces van de onderhandelingen over de tekst van het vredesakkoord met Armenië is afgerond. Armenië heeft de voorstellen van Azerbeidzjan over 2 artikels van het vredesverdrag aanvaard", zei hij, verwijzend naar 2 artikels waarover nog geen eensgezindheid bestond.
Het Armeense ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat het vredesakkoord "klaar is om te worden ondertekend". "De Republiek Armenië is bereid om overleg te plegen met de Republiek Azerbeidzjan over de datum en plaats van ondertekening", klinkt het.
Grondwetswijziging
Maar die datum blijft nog erg onduidelijk, want om het akkoord te ondertekenen, zou Armenië een passage in zijn grondwet moeten veranderen. Volgens Azerbeidzjan bevat die een impliciete verwijzing naar Nagorno-Karabach als deel van het grondgebied van Armenië.
Armenië zegt dat het het gebied niet claimt, maar president Nikol Pasjinian heeft de voorbije maanden wel meermaals de noodzaak van een wijziging van de grondwet opgeworpen en heeft opgeroepen om daarover een referendum te houden. Een datum voor zo'n volksraadpleging is evenwel nog niet vastgelegd.
Armenië erkende al de soevereiniteit van Azerbeidzjan over Nagorno-Karabach. Vorig jaar werden beide landen het al eens over een deel van de afbakening van hun gemeenschappelijke grens. Armenië gaf 4 grensdorpen terug aan Azerbeidzjan. De dorpen werden tijdens de oorlog in de jaren 90 in beslag genomen. De teruggave was een belangrijke stap in de vredesgesprekken.
Het lange conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan
Armenië en Azerbeidzjan hebben een lange geschiedenis van conflicten. De onenigheid over Nagorno-Karabach vindt haar oorsprong in de vroege 20e eeuw. Kort na de Russische Revolutie in 1917 vochten ze al een oorlog uit om het gebied.
Beide buurlanden werden als Sovjetrepublieken ingelijfd bij de Sovjet-Unie. Nagorno-Karabach werd door Stalin overgedragen van Armenië naar Azerbeidzjan om Turkije, grote buur van de Azeri's, gunstig te stemmen.
Onder het Sovjetbestuur werden de nationalistische en religieuze tegenstellingen tussen Armenië en Azerbeidzjan - het ene land is christelijk, het andere islamitisch - uitgevlakt.
Maar al kort voor de val van de Sovjet-Unie, in 1988, escaleerden de spanningen tussen de twee buurlanden. De inzet was Nagorno-Karabach, waar de Armeense bevolking de onafhankelijkheid opeiste. Armeniërs eisten dat de regio opnieuw deel zou uitmaken van Armenië, zoals dat vroeger het geval was.
Het conflict werd niet beslecht, en met de val van de Sovjet-Unie in 1991 brak een nieuwe oorlog uit tussen de nu opnieuw onafhankelijke staten Armenië en Azerbeidzjan. Tijdens het 3 jaar durende conflict stierven 30.000 mensen.
In 1994 tekenden de buurlanden een wapenstilstand. Dat is niet hetzelfde als een vredesverdrag. Het conflict bleef dus onopgelost.
Het gebied kwam onder controle van Armenië. De Armeniërs regeerden erover als "autonoom", de facto onafhankelijk gebied. Maar officieel hoorde het bij Azerbeidzjan. De situatie beviel geen van de partijen: de Armeense inwoners van Nagorno-Karabach wilden hun aanhechting bij Armenië formeel maken, Azerbeidzjan wilde de controle over het gebied terug.
In 2020 flakkerde het geweld opnieuw op. Rusland bemiddelde om opnieuw een staakt-het-vuren tot stand te brengen. Armenië moest een groot gebied afstaan aan Azerbeidzjan.
In september 2023 lanceerde het leger van Azerbeidzjan een offensief om de controle over het gebied terug in handen te krijgen en de Armeense separatisten te verdrijven die er gedurende 3 decennia hadden geregeerd.
