De oorlog in Oekraïne, de spanningen tussen de Verenigde Staten en andere landen die oplopen: door de geopolitieke spanningen lijkt het soms of er een Derde Wereldoorlog zou kunnen aankomen. Hoe ga je als ouder om met vragen van kinderen? En hoe kunnen kinderen er zelf het best mee omgaan?
Zo praat je met kinderen over oorlog en heftige gebeurtenissen in het nieuws
Wat kunnen kinderen en jongeren doen om hiermee om te gaan?
"Het is heel belangrijk dat je er met iemand over praat. Iemand in de omgeving die jij vertrouwt", vertelde ontwikkelingspsychologe Telidja Klaï van Ketnet eerder aan ons jeugdjournaal "Karrewiet", toen in het kader van de oorlog in Gaza.
"Dat kunnen je vrienden zijn, je ouders, andere volwassenen, leerkrachten op school. Maar het is goed dat je het deelt, dat je zegt wat er je erbij voelt, hoe erg je dat vindt."
"Het is zeker goed om het nieuws los te laten", stelt Klaï gerust. "Ik denk dat het wel belangrijk is dat iedereen goed geïnformeerd wordt over wat gebeurt. Dus naar Karrewiet kijken is zeker goed. Maar daarnaast is er ook andere tijd waarbij je dat even uit je hoofd moet kunnen zetten. En andere dingen moet doen die jij leuk vindt. Een boek lezen, een spel spelen of naar een serie kijken."
Maar toch kan het gebeuren dat het nieuws door kinderhoofden blijft spoken, dat ze gaan piekeren, niet kunnen slapen. Wat doen ze dan het best? "Het kan gebeuren dat je daar 's avonds mee in je hoofd zit. Doe je lichtje aan, lees een boek of een strip, luister een podcast." En als dat niet werkt? "Ga naar papa, naar mama, iemand anders in huis, en zeg dat je je even niet goed voelt."
Kort samengevat:
Erover praten is belangrijk
Het nieuws volgen, maar het toch ook loslaten
Genoeg leuke dingen om het soms een beetje te vergeten
Wat kunnen ouders, grootouders en andere volwassenen doen?
Ook voor ouders, grootouders, leerkrachten en andere volwassenen kan het moeilijk zijn om over heftige gebeurtenissen in het nieuws te praten met kinderen, of op hun vragen te antwoorden. Hoe pak je dat aan?
Kenniscentrum Mediawijs geeft 7 concrete tips om over de actualiteit te praten met kinderen en jongeren:
1. Neem er de tijd voor
Kinderen en jongeren zitten vaak met vragen over het nieuws. Dat is goed: ze zijn geïnteresseerd in wat er gebeurt in de wereld. Wuif hun vragen dan ook niet weg, maar geef hen antwoorden op maat van hun leeftijd. Vermijd moeilijke woorden en gebruik woorden die ze zelf ook zouden gebruiken.
Weet je zelf niet goed hoe het zit? Probeer het dan samen uit te zoeken, of beloof erop terug te komen, nadat je het opgezocht hebt (en doe dat ook!).
2. Hou het bij de grote lijnen
Kinderen en jongeren hebben vooral nood aan duidelijkheid. Een heel uitgebreide uitleg met veel details kan verwarrend zijn. Verlies je daarom niet in details, maar beantwoord elke vraag vooral eerlijk en to the point.
3. Reik goede bronnen aan
Er zullen wellicht nog veel vragen volgen over dit thema. Reik daarom enkele goede bronnen aan voor jonge mensen:
Thuis: jongere kinderen kan je leren kennismaken met een jeugdjournaal als Karrewiet , iets oudere jongeren kan je doorverwijzen naar Instagramaccounts als @nws.nws.nws of @watwat_jijweet .
In de klas: op www.nieuwsindeklas.be vind je heel wat info over nieuws in de klas behandelen. Duidelijke video’s kan je vinden bij KLAAR.
Nieuws op sociale media: Kinderen en jongeren krijgen veel informatie binnen via sociale media. Soms wordt er via die weg een filmpje of (nep)nieuws verspreid dat best choquerend kan zijn. Vraag daarom zeker eens wat er op sociale media te zien of te lezen valt over het onderwerp, kijk eventueel samen naar beelden of reacties en schets het bredere plaatje.
4. Denk aan je taalgebruik
Vermijd moeilijke woorden en gebruik termen die het kind of de jongere zelf ook zou gebruiken. Denk ook na of je met je woordenschat geen groepen in de samenleving nodeloos aanvalt.
Het zijn de leiders die kiezen voor een oorlog, niet álle inwoners van Israël en de Palestijnse gebieden.
Beledigende termen over bevolkingsgroepen zorgen alleen maar voor extra haat in de wereld. Vermijd dat.
Vind je dit niet eenvoudig? Tik het onderwerp dan eens in op www.watwat.be : hier vind je begrijpelijke informatie over allerlei actuele en maatschappelijke thema’s, op maat van kinderen en jongeren.
5. Luister en stel vragen
Vaak heeft iemand niet per se antwoorden nodig, maar vooral een luisterend oor. Laat het kind of de jongere vertellen wat er in hem of haar omgaat. Stel vragen als “Wat heb je hierover gehoord?” en “Wat doet dat met je?”.
Verbeter of vul aan waar nodig. Dat kan al veel helpen om alles even op een rijtje te zetten, het grotere verhaal te begrijpen en emoties een plaats te geven.
In crisissen zoals deze zijn de beelden en berichten vaak te frequent en te overweldigend, zeker voor kinderen en jongeren. Na je korte en duidelijke uitleg en geruststelling hou je hen er dan beter wat meer van weg.
6. Stel de jongere gerust
Zeker wanneer woorden zoals "oorlog", "droneaanvallen" en "dodelijke slachtoffers" vaak gebruikt worden, kunnen kinderen en jongeren bang, verdrietig of bezorgd worden. Neem dat ernstig. Zeg dat je die gevoelens begrijpt, maar stel hem of haar tegelijk ook gerust. Ervaar je deze emoties zelf ook, dan kan je daar zeker eerlijk over zijn. Probeer je gevoelens wel onder controle te houden tijdens het gesprek en hen niet nog banger te maken.
Leer je kind dat het ook altijd met vragen bij awel.be terecht kan.
7. Sluit het gesprek positief af
Eindig het gesprek met een positieve noot. Begin eventueel over iets helemaal anders, zodat het kind of de jongere er niet over blijft malen. Dubbelcheck wel eerst of je alle vragen beantwoord hebt, en laat weten dat je er altijd bent om wat extra uitleg te geven.
